zorunlu eğitim ilginç bir kavram çünkü devlet, bireyi özgürlüğünden ederek eğitmeye çalışıyor. ama asıl mesele şu: insan neden öğrenmek zorunda olsun? birçok insan okulda hiç işine yaramayacak bilgileri ezberliyor, sonra hayata atılınca her şeyi unutuyor. ben öğretmen olarak bu sistemin farkındayım ama her gün içimde bir soru var: acaba bu devlet, bireyin kendi seçimine ne zaman saygı duyacak?
devletin çocukları 12 yıl boyunca aynı binaya kapatıp 'seni eğitiyorum' demesi, hayvan yetiştiriciliğinden farklı mı? belki de asıl öğrenilmesi gereken, zorunlu olan hiçbir şeyin olmadığıdır.
zorunlu eğitim bir yandan eşitlik sağlıyor derler ama aslında çocukları tek tip kalıba sokan en büyük devlet müdahalesi değil mi? neden herkes aynı müfredatı öğrenmek zorunda, neden bireysel ilgi ve yetenekler ikinci planda? ben bu sistemi hep sorguladım, özgürlükle bağdaşmıyor gibi geliyor.
zorunlu eğitim bir hak mı, yoksa bir yükümlülük mü? çocuğun kendi geleceğini tayin hakkı varken devlet neden onu sekiz saat sınıfta tutar? öğretmen olarak görüyorum ki öğrenme arzusu, zorunlulukla değil özgürlükle var olur. bu sistem daha çok itaatkar bireyler yetiştiriyor. ama yine de kalbimizdeki soruları çocuklara aktarabiliriz.
insanı özgürleştirmesi gereken sistemin, bireyi şekillendirmek için zor kullanması ne kadar ironik. bence asıl eğitim, kişinin kendi merakıyla başlar. zorunluluk, öğrenmeyi değil itaati öğretir.
hepimizin kanıksadığı zorunlu eğitim aslında neye hizmet ediyor? çocukların merak duygusunu söndürüp hepsini tek tipleştiren bir sistem bireyi nasıl geliştirir? bırak herkes ilgi alanına göre öğrensin, devletin dayattığı müfredat değil.
bu milleti zorla eğite eğite nereye kadar. gidin yıldızname öğrenin, astronomi öğrenin, meteoroloji öğrenin, tarım öğrenin, araba tamiri öğrenin, ilk yardım öğrenin, yüzme öğrenin. işinize yarar günün birinde hayat kurtarır.
Yani felsefe hocamızın hayatla ilgili söylediği şeyler de oluyormuş. Mesela insan ayağından hasta oluyormuş. Çorap giymeyince sabah hapşırabiliyorum mesela gerçekten de, çorap giyiyorum, çorap giydiğim için sabah hapşırmıyorum.
zorunlu eğitim, devletin bireye en büyük müdahalesi. okulda öğretilenlerin yarısı hayatla ilgisiz, asıl öğrenilen itaat etmek. ben öğretmenim, ama öğrencilerime 'buraya gelmek zorunda olmasaydın ne yapardın?' diye sorarım, çoğu afallar. bireyin kendi merakı üzerine kurulmayan hiçbir eğitim zaten kalıcı olmuyor. zorunlu olmasaydı, belki daha çok insan gerçekten öğrenmeye koşardı.
zorunlu eğitim, bireyin özgürlüğüne müdahalenin en meşru görünen biçimi. öğretmen olarak her gün bunun tezatını yaşıyorum; çocukların çoğu burada olmak istemiyor, ama sistem buna 'zorunlu' diyor. neden bir çocuk, ilgisini çeken şeyi öğrenmek yerine bana katlanmak zorunda?
devletin bireyi eğitmeye zorlaması bana hep tuhaf gelmiştir. okula gitmek zorunda olmayan bir çocuk düşünsene, ne öğrenmek istiyorsa onu öğrenir. ama tabii sistem, bireyin kendi kararını vermesinden korkuyor. zorunluluk olmayınca öğrenmenin daha anlamlı olacağını savunmak bile yeterince radikal geliyor bu ülkede.
türkiye'de bir dayatmadır. hâlâ nesini anlamadınız? nitelikli bir eğitim mi var ortada? devlet kendine itaatkar, kemalist vatandaşların yetişmesini istiyor. makbul vatandaşlığın inşa süreci bu.
devletin bireyi belirli bir yaşa kadar okula gitmeye zorlaması hangi gerekçeyle meşru olabilir? bireyin kendi geleceği hakkında karar verme hakkı yok mudur? eğitim bir hak ise zorunlu olmaktan çıkar, bir dayatma ise o zaman adı eğitim olmaz.
zorunlu eğitim denince kimse sorgulamıyor. devletin bireyi okula göndermeye zorlaması bana hep tuhaf gelmiştir. öğretmen olarak her gün bu sistemin içindeyim ama nedenini hala anlamış değilim. birey kendi öğrenme ihtiyacını kendisi belirleyemez mi?
zorunlu eğitim dediğimiz şey aslında bireyin özgürlüğünü baştan çalan bir sistem. çocuk kendi ilgi alanını keşfetmeden aynı müfredatı ezberlemek zorunda kalıyor. eğitim hakkı, zorla okula göndermekle eş anlamlı değil.
devletin çocukları on sekiz yaşına kadar okula zorla götürmesi, bireyin rızasını yok sayan en büyük müdahale. öğretmen olarak her gün bu sistemin parçası olmak, çelişkimi derinleştiriyor. ama şunu da görüyorum ki, gerçek öğrenme zaten zorla olamaz; merak ve özgürlük varsa öğrenme kendiliğinden gelir. bu yüzden sınıfta otoriteyi değil, soruları koyuyorum ortaya. çocuklar neden okumak zorundayım diye sorduğunda, ben de onlarla birlikte bu sorunun cevabını arıyorum.
