Evet, madem bu kâinatın en mühim neticesi ve meyvesi ve hikmet-i hilkati hayattır; elbette o hakikat-i âliye, bu fâni, kısacık, noksan, elemli hayat-ı dünyeviyeye münhasır değildir. Belki, hayatın yirmi dokuz hassasıyla mahiyetinin azameti anlaşılan şecere-i hayatın gayesi, neticesi ve o şecerenin azametine lâyık bir meyvesi, hayat-ı ebediyedir ve hayat-ı uhreviyedir, taşıyla ve ağacıyla, toprağıyla hayattar olan dâr-i saadetteki hayattır. Yoksa, bu hadsiz cihazat-ı mühimme ile teçhiz edilen hayat şeceresi, zîşuur hakkında, hususan insan hakkında meyvesiz, faydasız, hikmetsiz, hakikatsiz olmak lâzım gelecek.
Hayatımın Hâlıkıma bakan fıtrî vazifelerine ve mânevî faidelerine baktım. Gördüm ki hayatım, hayatın Hâlıkına üç cihetle âyinedarlık ediyor:
Birinci vecih: Hayatım, acz ve zaafıyla ve fakr ve ihtiyacıyla Hâlık-ı hayatın kudret ve kuvvetine ve gınâ ve rahmetine âyinedarlık eder.
Evet, nasıl ki açlık derecesiyle yemeğin lezzet dereceleri ve karanlığın mertebeleriyle ışık mertebeleri ve soğuğun mikyasıyla hararetin mizan dereceleri bilinir; öyle de, hayatımdaki hadsiz acz ve fakr ile beraber hadsiz ihtiyaçlarımı izale ve hadsiz düşmanlarımı def etmek noktasında Hâlıkımın hadsiz kudret ve rahmetini bildim; sual ve dua ve iltica ve tezellül ve ubudiyet vazifesini anladım ve aldım.
ikinci vecih: Hayatımdaki cüz’î ilim ve irade ve sem’ ve basar gibi mânâlarıyla Hâlıkımın küllî ve ihâtalı sıfatlarına ve şuûnâtına âyinedarlıktır.
Evet, ben kendi hayatımda ve şuurlu fiillerimde bilmek, işitmek, görmek, söylemek, istemek gibi çok mânâlarıyla bildim ki, bu kâinatın şahsımdan büyüklüğü derecesinde daha büyük bir mikyasta Hâlıkımın muhit ilmini, iradesini, sem’ ve basar ve kudret ve hayat gibi evsafını ve muhabbet ve gazap ve şefkat gibi şuûnâtını anladım; iman ederek tasdik ettim ve itiraf ederek bir mârifet yolunu daha buldum.
Üçüncü vecih: Hayatımda nakışları ve cilveleri bulunan esmâ-i ilâhiyeye âyinedarlıktır.
Evet, ben kendi hayatıma ve cismime baktıkça, yüzer tarzda mu’cizâne eserler, nakışlar, san’atlar görmekle beraber, çok şefkatkârâne beslendiğimi müşahede ettiğimden, beni yaratan ve yaşatan Zât, ne kadar fevkalâde sehâvetli, merhametli, san’atkâr, lütufkâr, ne derece hârika iktidarlı -tâbirde hata olmasın- maharetli, hüşyar, işgüzar olduğunu iman nuruyla bildim, tesbih ve takdis ve hamd ve şükür ve tekbir ve tâzim ve tevhid ve tehlil gibi fıtrat vazifeleri ve hilkat gayeleri ve hayat neticeleri ne olduğunu bildim. Ve kâinatta en kıymettar mahlûk hayat olduğunun sebebini ve herşey hayata musahhar olmasının sırrını ve hayata karşı herkeste fıtrî bir iştiyak bulunduğunun hikmetini ve hayatın hayatı iman olduğunu ilmelyakîn ile anladım.
Hayat, kudret-i Rabbâniye mu'cizâtının en nuranîsidir, en güzelidir. Ve vahdâniyet burhanlarının en kuvvetlisi ve en parlağıdır. Ve tecelliyât-ı Samedâniye âyinelerinin en câmii ve en berrakıdır.
Evet, hayat, tek başıyla, bir Hayy-ı Kayyûmu bütün esmâ ve şuûnâtıyla bildirir. Çünkü hayat pek çok sıfâtın memzuç bir macunu hükmünde bir ziya, bir tiryaktır. Elvân-ı seb'a ziyada ve muhtelif edviyeler tiryakta nasıl ki mümtezicen bulunur. Öyle de, hayat dahi pek çok sıfattan yapılmış bir hakikattir. O hakikattaki sıfatlardan bir kısmı, duygular vasıtasıyla inbisat ederek inkişaf edip ayrılırlar. Kısm-ı ekseri ise, hissiyat suretinde kendilerini ihsas ederler ve hayattan kaynama suretinde kendilerini bildirirler.
Hem hayat, kâinatın tedbir ve idaresinde hükümfermâ olan rızık ve rahmet ve inâyet ve hikmeti tazammun ediyor. Güya hayat onları arkasına takıp, girdiği yere çekiyor.
Meselâ, hayat bir cisme, bir bedene girdiği vakit, Hakîm ismi dahi tecellî eder, hikmetle yuvasını güzelce yapıp tanzim eder. Aynı halde Kerîm ismi de tecellî edip meskenini hâcâtına göre tertip ve tezyin eder. Yine aynı halde Rahîm isminin cilvesi görünüyor ki, o hayatın devam ve kemâli için türlü türlü ihsanlarla taltif eder. Yine aynı halde Rezzak isminin cilvesi görünüyor ki, o hayatın bekâsına ve inkişafına lâzım maddî, mânevî gıdaları yetiştiriyor ve kısmen bedeninde iddihar ediyor.
Demek, hayat bir nokta-i mihrakiye hükmünde, muhtelif sıfât birbiri içine girer, belki birbirinin aynı olur. Güya hayat tamamıyla hem ilimdir, aynı halde kudrettir, aynı halde de hikmet ve rahmettir, ve hâkezâ... işte, hayat bu câmi' mahiyeti itibarıyla, şuûn-u zâtiye-i Rabbâniyeye âyinedarlık eden bir âyine-i samediyettir.
Bediüzzaman'ın hayat hakkındaki bu tanımına hayran oldum.
''Hem anla ki, bu hayat madem kâinatın en büyük neticesi ve en azametli gayesi ve en kıymettar meyvesidir; elbette bu hayatın dahi kâinat kadar büyük bir gayesi, azametli bir neticesi bulunmak gerektir. Çünkü ağacın neticesi meyve olduğu gibi, meyvenin de çekirdeği vasıtasıyla neticesi, gelecek bir ağaçtır. Evet, bu hayatın gayesi ve neticesi hayat-ı ebediye olduğu gibi, bir meyvesi de, hayatı veren Zât-ı Hayy ve Muhyîye karşı şükür ve ibadet ve hamd ve muhabbettir ki, bu şükür ve muhabbet ve hamd ve ibadet ise, hayatın meyvesi olduğu gibi, kâinatın gayesidir.''
Stoa felsefesinin duayen isimlerinden Seneca'ya göre eğer kendimiz için yaşıyorsak, elalem ne der elaleme nasıl yaranabilirim diye değil de kendi çizdiğimiz rotaya göre ilerliyorsak, gereksiz ve boş işler peşinde koşmuyorsak, belli bir amaç uğruna günleri geride bırakıyorsak, geçmişin pişmanlığını ve geleceğin kaygısını çekmiyorsak sanılanın aksine hayat oldukça uzundur ve dopdolu yaşanılabilir.
sen, kariyerin değilsin;
sen, sahip olduğun ya da olmadığın iş değilsin;
sen, ne kadar paran olduğu ya da kredi kartlarının limitleri değilsin;
sen, cebindeki anahtarın tipi ya da cep telefonunun modeli değilsin;
sen, bel çevren ya da boyun posun ya da kaşının gözünün rengi ya da kafanda kaç tel saçın kalmış olduğu değilsin;
sen, hangi etnik kökene mensup olduğun değilsin;
sen ne kadar güzel ya da çirkin olduğun değilsin;
sen, sahip olduğun ya da olmadığın ev, arabanın modeli değilsin;
sen oturduğun muhit değilsin;
sen ailenin hangi çevrelere mensup olduğu da değilsin;
bütün bunları senden aldıklarında ya da seni bütün bunlara boğduklarında sende olan biten var ya işte o sensin.
bütün bunlarıçıkardığında geriye kalan
ne kadar merhametli olduğun,
ne kadar vicdanlı olduğun;
kalbinin büyüklüğünce,
her şeye, bütün zorluklara rağmen sevdiklerini ve hatta sevmediklerinin de yaralarını ne kadar sarabildiğin, ne kadar sahip çıkabildiğin;
hiç eksilmeyen umudun,
aklı selimin, deliliğin,
olgunluğun, çocukluğun,
sahip olduğun cesaret,
bir adaletsizlik karşısında takındığın tavır;
zorluklar karşısında hala gülebildiğin;
güldüğünde gözünün ucunda beliren o pırıltı
anıların, yazacağın geleceğin;
ne kadar insan olabildiğin...
geri kalan ne varsa vakti saati gelince teslim edilecekse eğer; her şeyi teslim ettikten sonra yanında götürebileceklerin: içinde barındırdığın adalet, ahlak, yaptığın iyilikler, vicdanın, ruhunun tekamülü, dünyada ne bıraktığınsın...
bizim ona verdigimiz anlamin hicte biri kadar anlami bize geri veren, dolayisiyla kendimizi merkezinde sanarken aslinda bir hic olduğumuz simulasyon.oyunun sonunda silinip gideceğiz ve bizsiz de simulasyon devam edecek. bizden önce de oldugu gibi. aci degil mi?
Hayat “bumerang” gibidir. Yaptığınız, söylediğiniz her şey dönüp dolaşıp yine size gelir. O yüzden, şu anda söylediğiniz ve yaptığınız şeylere dikkat edin. Çünkü onlar, geri size dönmek üzere yola çıktılar bile.
Pandemiden sonra bir şeyler oldu. iş dışında hiç dışarı çıkmıyorum, iki üç ayda bir anca. işin garibi eksikliğini de hissetmiyorum. iş dışında kendimi hiç yormuyorum. Yemek yapmıyorum, Dışardan yemeye abone oldum. Temizlik yapmıyorum, eskiden ayda bir aldığım yardımcıyı her hafta alıyorum. Eskiden beni kıran insanlarla akrabalık ya da arkadaşlık gereği iletişim içindeydim. Şimdilerde beni kıranlar a cevap veremiyorsam onlardan uzak dururum mantığıyla herkese mesafeliyim. Canım istemiyorsa kimsenin telefonuna bakmıyorum, bana psikolojik olarak iyi gelmiyorsa iletişimi kesiyorum. Benim hakkımda kötü düşünürler diye dert etmiyorum. Kimseye tahammülüm yok. Bencil bir pislik oldum çıktım. Kendi dertlerimi halıaltı ederken kimsenin derdiyle dertlenmek istemiyorum, bu da beni ne kadar bencil biri yapar tartışılır. izole bir hayat. Ama insana rahat da batıyor. Şimdilerde de diyorum ki ot gibi yaşıyorum.
