felsefe dünyasında "babamdır" diyebileceğim kadar yakın hissettiğim, dehası hala tam anlaşılamamış devasa figür.
ateist deyip geçilmesi kendisine yapılabilecek en büyük haksızlıklardan biridir zira kendisi modern ateizmden fersah fersah uzakta, gnostisizm’e belki de en yakın duran batılı filozoftur. dünya görüşü, kadim doğu bilgeliğiyle (bkz: budizm) batı rasyonalizminin muazzam bir harmanıdır. istenci (will), her şeyin özündeki o doymak bilmez, kör kuvveti anlatırken aslında modern evrimsel psikolojinin temellerini bir buçuk asır önceden atmıştır. "yaşama istenci" dediği o dürtüsel motor, bugün genlerin hayatta kalma çabası dediğimiz şeyle birebir örtüşür.
freudve junggibi isimlerin ondan ne kadar derinden etkilendiklerini, bilinçaltı kavramının tohumlarını aslında onun attığını bizzat dile getirmeleri boşuna değildir. nihilist kelimesinin ete kemiğe bürünmüş halidir ama bu nihilizm bir "boşluk" değil, gerçeğin çıplaklığına dayanma gücüdür. hayatın trajedisini ve insan doğasının karanlık dehlizlerini bu kadar berrak gören başka bir zihin çok az gelmiştir. gerçek bir deha, melankolinin en rasyonel hali.
Adam gibi adam.
