3-4 yıl önce bir yaz günü, bilenler bilir sultanahmetten eminönüne giden tramvay yolunun kenarından sallana sallana gidiyorken karşıma çıkan siyah, bilge bir köpek ile tanıştım. sağda solda dükkanlar vardı, dükkanlardaki eşyalara bakarken aniden önüme çıktı ve ezmemek için hamle yaptım. neredeyse yere düşüyordum. karşılıklı özür diledik bilge köpekle. sonra gülhanenin oraya doğru gittiğini öğrendim ve oraya kadar eşlik ettim. o ara nasıl olduysa konu zamana gelmişti. köpek bana zamanın ne olduğunu sordu.
+ zaman; uzay gibi ileri-geri, sağa-sola hareket edemediğimiz bir kavramdır dedim.
- çok fazla kitaplara bağlı bir cümle gibi bu cümle. biraz daha deruni olsun cevabın dedi.
biraz düşündüm ama köpeğin istediği tarzda bir tanım bulamadım. bunun üzerine bilge köpek devam etti;
- zaman; insana hiç bilmediği şeyleri öğreten bir bilgedir. her şeyi tam vaktinde öğretir. ne önce, ne sonra...
birden durmuştum. bu cümle bana bir yerlerden tanıdık geliyordu ama hatırlamadım. tekrarlar mısın şu dediğini diyerek köpeğe baktığımda ortada ondan eser yoktu. sanırım bir kemik gördü, yahut sohbetin bu kadar yeterli olacağını düşünüp uzaklaştı.
bunun üzerine bilge köpeğin söylediği cümleyi nereden hatırladığımı düşünerek yola devam ettim..
çizgisel olarak tasavvur edilir ekseriyetle. bu yanlış algı da misal kader gibi kavramları anlama hususunda zorluklar çıkartır insanlara. zamanı varılan bir yer olarak görmeye başlar insanlar ve de haliyle özgür iradenin hayat bulmadığı sanrısına kapılırlar sonrasında.
kendisine katlanabilmek adına oyunlar oynadığımız meret.
eşit kenar iç çekmelerle körüklenmekte boğaz. sesin efendisine olan mecburiyetiyle kâfi derecede gönül eğlendirmiş havuz başı perilerinden sonra birde siz mi peydahlandınız başıma? sormayın canım ciğerim. geçen gün geri geri yürürken ileri ileri yürüdüğüm yerden, siz düşüverdiniz aklıma. acaba napıyordur şimdi, diye düşündüm bir müddet. cevaplar kurgulardan ibaretse eğer düşünmeyi uzun tutmakta bir fayda yok elbet. her ne kadar bir yeis olmasa bile. antin kuntin uğraşlar işte benimkisi. kusuruma bakmayın rica ederim. kusur ne demek, efendim? asıl siz... parçalı bulutlu bir hava esmekte bu nesirde, deseydim eğer mübalağa mı etmiş olurum? tersine, pek yerinde bir tespit olurdu. gelecek zaman kipini geçmişle verenlere ne denli hayran olduğumu nasıl da bilirsiniz. kimi ağdalı bulutların gölgesinde zikrederken, arada bir de olsa zikri bırakıp fikre bir el atmayı düşünüyor el denen akıl ama olan biten ile aramızda kurduğumuz ilişki, özellikle olan biten insan öğesiyken, sakız misali uzamaya meyilli ve bir son nokta, cümle, ah işte burada soluklanabiliriz akla değil sanrıya açıkken, zikrin kendisi fikirden daha baskın gelmekte. bu sadece kişisel bir tercih olarak da vuku bulmuyor ve ortak aklın bire birlerin toplamıyla bir mevcudiyet kazandığı ortamlarda, bire birler zikir üstüne kuruyor kendi varlığını, fikre girdiğinde zikrin hafifliğinin bertaraf edilip ciddiyetin ve ben denenin altının çizileceğinden duyulan hisli bir endişeyle. kişi kendine olandır ve aura dediğimiz halin zuhur ettiği ekseni çeviren milin kendisi de bu oluşun cereyan ettiği anlarda saklı. bir mit sunumu olarak kişinin kendisine oluşunun bir karakterin oluşturuluşunda cazibeyi yaratmadaki temel öğe olarak sunumu da bundan. taklidi ile aslı arasındaki fark ise bir diğerinin çığırtkanlığında açığa çıkan müstehcenlikte vuku bulur. aklın yel değirmenlerine karşı demek ise kanıksanmış bir imgenin kullanımına sebep olmak olur ve kanıksanmış tüm imgelerin de ya içi boşalmıştır ya da artık tekrara gerek duymayacak denli bir sağduyu öğesi olarak yerleri sabitlenmiştir. kullanıma sürümü anca kullanıldığı yapıyı ve bağlamı ters çevirebildiğimizde bir mana ifade etmekte, aksi takdirde bir parodi ya da en yaygın haliyle bir güdüklükten ötesine yer bulamamakta. insanlar maske takıyor demek kanıksanmış bir imgenin kullanımıysa, insanlar maske takıyor diyenlerle kafayı bulmanın kendisi de bunun güncellenmiş güdüklüğü olarak sahne almakta. bir taşın üstüne bir taş daha koymak değil olay.
