--spoiler--
iye, Türk ve Altay mitolojisinde koruyucu ruh demektir. iye; nesnelerin içinde var olan, olağanüstü doğasını aktaran gizli güçtür. Onun koruyucusudur. Ayrıca iyiliksever ruhlara verilen isimdir. Türk mitolojisinde pek çok doğa unsurunun özellikle de belirli bir anlamı ve değeri bulunanların mutlaka bir iyesi vardır. dağ iyesi, ağaç iyesi, su iyesi gibi… bağ iyesi, üzüm bağını korur.
--spoiler--
Türk mitolojisinde canlı olan ve can veren her şeyin bir iyesi vardır. iyeler bağlandığı varlığı korur ve temizler.
Mitolojide en çok geçen iyeler su iyesi, Toprak iyesi, ateş iyesi, ağaç iyesi gibi yer gök su kültünde kutsal addedilen nenlere aittir.
Türk, Tatar ve Altay mitolojilerinde korucu ruh gibidir. nesnelerin içinde var olan ve olağanüstü doğasını aktaran gizli bir güçtür. Ayrıca, iyiliksever ruhlara da iye denilmektedir. Türk mitolojisinde pek çok tabiat unsurunun mutlaka bir anlamı, iyesi vardır. Mesela bağ iyesi, üzüm bağını korur. Su iyesi suları koruyan iyedir. Nitekim insanlardan kendilerini koruyan bu iyelere saygı duymaları beklenir.Bu nedenle her bir unsurun her iyesi için bu ruh ayrı bir şekilde bulunmaktadır.
Örneğin her ocağın kendi koruyucu ruhu vardır. Hatta islamiyet'in kabulünden sonra bile Mescit iyesi adıyla camilerin ve mescitlerin koruyucu ruhları olduğuna çok uzun süre inanılmıştır. Bu inanış Tatarlar arasında bugün bile varlığını devam ettirmektedir. Bu islamiyet'te her nesne ve varlığın başında en az bir melek bulunur anlayışı ile benzemektedir. Mesela islam inancında insanların sağ ve sol omuzunda günah ve sevapları yazan meleklerin varlığı söz konusudur.
eski türk inanışında da hava ve gök iyeleri ile yer ve su iyeleri mevcuttu.
(Dakikalar içinde Türk Mitolojisi, Ahmet Taşağıl)
