comte’u düşündükçe aklıma o eski zamanların yalnız filozofları geliyor, adam tam bir fransız amcası gibi, montpellier’de 1798’de doğmuş, paris’te 1857’de göçmüş, ama bıraktığı iz hâlâ insanın ensesinde hafif bir ürperti gibi duruyor. pozitivizm diye bir kapı açmış dünyaya, her şeyi gözle, deneyle, ölçüyle açıklamayı dayatmış sosyolojiyi de o icat etmiş, toplumu sanki bir laboratuvar tezgâhına yatırmış, kesip biçmiş.
üç hal yasası var ya, teolojik, metafizik, pozitif hayatın ta kendisi gibi, önce tanrıya sarılırız korkudan, sonra büyük fikirlerin peşine takılırız, en sonunda da çıplak gerçeklerle yüzleşiriz diye özetliyor her şeyi. saint simon’un yanında başlamış, sonra yollarını ayırmış, çünkü o da kendi başının çaresine bakmak istemiş. sonradan işler biraz tuhaflaşıyor tabii; “insanlık dini” diye bir şey kurmuş, tapınaklar, ritüeller, heykeller… bilim adamı birden mistik bir tarikat şeyhine dönmüş.
osmanlı’da da yankısı olmuş, reşid paşa’ya mektup yazmış mesela, pozitivizm burada da bir nebze soluk almış, cumhuriyet’in o ilk aydın kadroları da epey beslenmiş bundan. ama dürüst olayım, okurken içimde bir yerlerde hafif bir gülümseme beliriyor her şeyi bilime indirgeyeceğiz derken, insan ruhunun o inatçı gölgesi yine de kaçıp gidiyor bir yerlere. yine de saygı duyuyorum adama, çünkü o karanlık yüzyılda cesurca “artık masallarla idare etmeyelim” demiş.
şimdi düşünüyorum da, acaba bugün olsa şu halimizi görse ne derdi diye. o da bir nevi kendi kendimize sorduğumuz soruların en eskisi işte.
daha önceden çok fazla net olmayan sosyoloji kavramını genişleterek kitlelere yaymış, sosyolojinin başlaması ve ilerlemesi için pek çok yararı dokunmuş ünlü düşünür ve sosyolog.
1788- 1857 yılları arasında yaşayan, pozitivizmin (olguculuk)kurucusudur.
comte'a göre biz sadece olgusal olanı(görünebilen ve deneylenebilen)bilebiliriz.
bu bilgi olayların özüyle ilgili değil, olayların art ardalığıyla ilgilidir.doğru bilginin tek kaynağı gözlem ve deneylerdir.
toplumsal gelişmenin üç aşaması olduğunu idda etmiştir.
(bkz: teolojik aşama): kişi kendilerinin doğaüstü güçler taradından yönlendirildiğini düşünür.
(bkz: metafizik aşama): hayatla ilgili sorgulamalara başlar. olgular soyutlukla açıklanır.
(bkz: pozitif aşama): bilimsel düşünce hakimdir. insanlık dininin kurulması gereken aşamadır.
