islamiyetin temizliğe verdiği önemin vücut bulmuş uygulamasıdır. dini bir gereklilik olmakla birlikte insana temizlik alışkanlığı kazandırması açısından çok güzeldir.
Arabistan yarımadasındaki insanların pislik içinde yaşamalarından dolayı, kuran aracılığıyla o coğrafyadaki insanlara temizlenme eylemine sevk edendir.
Dün ihya-i Ulumuddinde bir hadis gözüme ilişti. Peygamberimizin altın nesil yetiştirme metodu hakkında çok önemli bilgiler ihtiva eden bir hadis:
"Ya Ali, üç şey üstünlük derecesi, üç şey günahların keffareti, üç şey helâk edici ve üç şey de kurtarıcıdır: Üstünlük dereceleri: Sabah erken soğuk havada kâmil bir abdest almak, namazı bitirdikten sonra diğer bir namaza kadar bekleyiş içinde olmak, gece ve gündüz cemaat namazlarına katılmak. Keffaretler: Selamı yaymak, başkalarına yemek vermek, geceleri halk uykudayken ibadetle meşgul olmak. Helâk ediciler: Fiile dönüşen ihtiras, uyulan nefsani istek ve kişinin kendisini beğenip kibirlenmesi. Kurtarıcılar: Gizli-açık her yerde Allah''tan korkmak, hem zenginlik hem de yoksullukta dengeli ve iktisatlı davranmak, hoşnutluk ve gazap halinde (bütün durumlarda) hak ve adâlete uygun konuşmak."
Peygamberimiz toplumu inşa ederken ne bireysel ne de sosyal boyutu ihmal etmiştir. Yukarıdaki hadis bu çift yönlü hedefi çok net bir şekilde gözlerimizin önüne serer. Hadiste 12 temel öğüt yer almaktadır:
1. Sabah erken soğuk havada kâmil bir abdest almak
2. Namazı bitirdikten sonra diğer bir namaza kadar bekleyiş içinde olmak
3. Gece ve gündüz cemaat namazlarına katılmak
4. Selamı yaymak
5. Başkalarına yemek vermek
6. Geceleri halk uykudayken ibadetle meşgul olmak
7. Fiile dönüşen ihtiras
8. Uyulan nefsani istek
9. Kişinin kendisini beğenip kibirlenmesi
10. Gizli-açık her yerde Allah''tan korkmak
11. Hem zenginlik hem de yoksullukta dengeli ve iktisatlı davranmak
12. Hoşnutluk ve gazap halinde (bütün durumlarda) hak ve adâlete uygun konuşmak
1, 2 ve 11. tavsiyeler daha bireye, 4, 5 ve 12. tavsiyeler daha topluma yönelik iken diğerleri hem bireysel hem toplumsal özellikler taşır. Buradaki her bir madde başlı başına bir yazı konusu olabilecek kadar derin muhtevalar içerir. Biz bu yazıda sadece ilk maddeyle ilgileneceğiz
Sabah erkenden namaz için uyanmak, hava soğuk olsa bile aldırış etmeden bütün uzuvları mükemmel bir şekilde yıkamak ve tabi ki namazı kılmak kişinin iç disiplinini sağlaması bakımından ne kadar büyük bir etkiye sahip olacaktır. Uykunun en ağır bastığı anlarda rahatını bozmak ve soğuk suyla temas kurarak üzerindeki keyif emaresini büsbütün atmak insanın fıtratı için her zaman zor olsa da modern zamanlarda, konformizmin ta dibine daldığımız bu dönemlerde bizlere iki kat daha ağır gelecektir. Daha fazla rahatlık için hiçbir masraftan kaçınmayan insanı rahatını bozmaya davet etmek hele hele uykunun en tatlı olduğu anlarda bunu yarıda kesmesini istemek muhakkak birçok gönülde makes bulmayacaktır. Ancak islamın amacı kalplerde kendine yer bulacak davet için insanı hazırlamaktır. Zira sabah keyfinden feragat edenler ancak, daha büyük külfetlerin, daha ağır yüklerin altına girebileceklerdir. Dolayısıyla evvela sağlam bir irade, nefse başkaldırabilecek diri bir yürek ve rahatlığı elinin tersi ile itebilecek bir iman güne erken uyanmayla, soğuk suyla ve tabi ki namazla başlar.
Hadisin bu ilk maddesi birçok meydan okumayı içinde barındır. ilk başta uykuya büyük bir meydan okumadır. insan fıtratı gereği sadece uykuya muhtaç değildir aynı zamanda uyku insan için en büyük keyfi aracıdır da. Modern insan birçok şeyi elde ederken uykuyu elinden kaçırmıştır maalesef. Uykusuzluktan muzdarip ve sırf birkaç saat uyuyabilmek için bir sürü ilaç kullanan ne kadar çok insan vardır etrafımızda. Zarı zor uyuyabilmiş insanı da uyanmaya çağırdığı için zamanımız insanına iki kat ağır gelecektir bu çağrı. Bu yüzden bu çağrıya icabet eden kişi birçok engeli de aşmak zorundadır.
müslim hadisine göre, eller yıkanınca ellerin işlediği günahlar, yüz yıkanınca gözlerin işlediği günahlar, ayaklar yıkanınca ayakların işlediği günahlar silinip gidermiş. (tabii bütün bunların Allah rızası için yapılma şartı vardır.)
--spoiler--
"Ey îmân edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi ve dirseklerle berâber ellerinizi yıkayın ve başlarınızı meshedin ve her iki topukla berâber ayaklarınızı yıkayın." (Mâide sûresi: 6)
--spoiler--
namazın dışındaki farzlardan hadesten taharetin gerektirdiği işlemler bütünü.
genel kanının aksine yıkanan uzuvların hijyeni, pürü pak olması ile alakalı değildir. o konunun zaten imanın yarısı olduğu malumdur ve bir müslüman her daim temiz olmalıdır.
abdest daha ziyade manevi kirleri hedefler. vücudun elektrik yükünü alması, insanı rahatlatması, efil efil serinletmesi vesair konular abdestin yan öğeleridir ve direkt abdest almanın amacı olarak tanımlanamaz.
aynı zamanda dikkatle ve özenle alınan bir abdest namaza iyi bir ön hazırlıktır. konsantrasyonu kolaylaştırır, konuya odaklanmanıza yardımcı olur.
çok kere genelde sıcak bir yaz gününde toza ve tere batmış , perişan bir halde eve gelince elimi yüzümü yıkamaya başlayınca hadi derim kolları da yıkayım , hadi ayağımı da yıkayım falan derken en son derim ki oldu olacak abdest alayım derim olur biter bir hadisedir . abdest aldıktan sonra da abdestin ne kadar basit , genel ve önemli yerleri temizleyen bir şekil olduğunu görür ve bereketli ve hayırlı bir işlem olduğuna bir kere daha kanaat getiririm .
abdest direkt temizlenmek ile alakalı olmamaktadır. eğer öyle olsaydı su ile yapılan bir ritüelin muadili toprak ile yapılmazdı. elini toprağa vur, sonra suratını sıvazla denmezdi. (bkz: teyemmüm) abdest almakta ki gaye örneğin kolunuzu su ile sıvazladığınız zaman, sıvazlanan hücrelerin vücuda belli bir ölçüde elektrik takviye etmesidir. yani beyin çalışması için gerekli olan elektiriği kısa ve kolay yoldan bu şekilde temin etmiş olur.
Teyemmüm ise su bulunamadığı taktirde, toprak ile vücuttaki statik elektiriği topraklamak maksatlıdır.
kısacası abdest almak tek başına vücudu temizlemek maksatlı değil, beynin bioelektrik enerji ihtiyacını kısa yoldan temin etmek gayesidir.
abd(amerika birleşik devletleri), est(european summer time, yani avrupa yaz saati). nooldu bunlar birleşince; abdest. anladınız siz onu.*
(bkz: entry sıçmak)
(bkz: teori sıçmak)
ve
(bkz: sıvamak)
