özgür irade tartışmasında çoğu insan ya her şeyin belirlenmiş olduğunu ya da sınırsız bir özgürlük olduğunu düşünüyor. oysa liberter perspektif, bireyin seçimlerinin sonuçlarından sorumlu olduğunu ama dış koşulların da farkında olmayı gerektiriyor. ben öğretmenlikte de bunu anlatmaya çalışıyorum: öğrenciye 'neden' diye sormadan ezberletmek, özgür iradesini yok saymaktır. bu yüzden sınav sistemi de aslında bir tür determinizm yaratıyor.
