insan, ilk kez gökyüzüne baktığında yıldızları değil, karanlığın içinde duran sessizliği fark etti. O sessizlik, rüzgârın ağaç köklerine anlattığı eski bir sır gibi toprağa indi; sonra bir nefes olup dillerde çoğaldı. Belki de her inanç, önce gecenin içinde yakılan küçücük bir ateşti; ışığından çok etrafındaki gölgeleri görünür kılan bir ateş.
Bir nehir, hangi dağdan doğarsa doğsun, sonunda denizin tuzuna dokunur. Fakat yol boyunca taşıdığı taşlar, suyunun sesini değiştirir. insan kalbi de böyledir; aynı göğe bakan gözler, farklı ufuklarda farklı yıldızları kendine yakın hisseder. Çünkü gökyüzü tek olsa bile, bekleyişlerin yönü hiçbir zaman aynı değildir.
Rüzgâr, ormanın her ağacına aynı kuvvetle dokunur; yine de her dal başka bir ezgiyle sallanır. Öyleyse hakikati değiştiren ses midir, yoksa onu dinleyen yankı mı? Belki cevap, kapıları açan anahtarda değil; eşiğin önünde duran sessizliktedir. Ve belki de bazı sorular, cevap bulmak için değil, insanın kendi yankısını duyabilmesi için doğar.
Yıldızlar birbirine değmeden aynı geceyi paylaşır. inançlar da çoğu zaman birbirine dokunmadan aynı göğün altında yürür. Aralarındaki mesafeyi büyüten şey gök değil, bakışın ağırlığıdır. Yerçekimi nasıl her şeyi merkeze çağırıyorsa, insan da anlam ararken görünmeyen bir çekime kapılır. Kimi bunu bir dua gibi taşır, kimi bir sessizlik gibi, kimi ise hiç adını koymadan içinde büyütür.
Mevsimler toprağı değiştirmeden önce tohumu değiştirir. Zaman da insanı önce görünmeyen yerlerinden dönüştürür. Bir çocuk, göğe baktığında merak eder; bir yetişkin aynı göğe baktığında hatırlar. Aradaki fark, yıldızların yer değiştirmesi değildir. Aradaki fark, kalbin kendi haritasına eklediği izlerdir.
Denizin kıyıya bıraktığı her kabuk, derinliklerden gelen görünmez bir yolculuğun izidir. insanlığın hafızası da yüzyıllar boyunca dualar, suskunluklar, umutlar ve korkularla kıyıya vurdu. Hiçbiri diğerinin gölgesini tamamen silemedi; çünkü ışık, en uzun yolculuğunu bile karanlığın içinden geçerek tamamlar.
Belki bütün yollar aynı kapıya çıkmaz; ama her kapının önünde duran insan, aynı sessizliğin nefesini dinler.
Ve belki de gökyüzü, yıldızları birbirine benzetmek için değil, hepsine aynı geceyi emanet etmek için sonsuzdur.
