Ahıska Türkleri Sürgünü (1944), Sovyetler Birliği döneminde Gürcistan'ın Ahıska (Meskheti) bölgesinde yaşayan Türk nüfusunun Stalin rejimi tarafından Orta Asya'ya zorla göç ettirilmesidir. II. Dünya Savaşı sırasındaki büyük halk sürgünlerinden biridir.
Arka plan
Ahıska bölgesi, Gürcistan'ın güneybatısında, Türkiye sınırına yakın bir bölgedir. Burada yaşayan Türkler (bazı kaynaklarda "Meskhet Türkleri" de denir), Osmanlı döneminden beri bu topraklarda yerleşikti; 1828-29 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası bölge Rus idaresine geçmiş, ardından Sovyet yönetimine dahil olmuştu.
Sürgün süreci
Tarih: 14-15 Kasım 1944 gecesi başladı.
Gerekçe: Sovyet rejimi resmi olarak "sınır güvenliği" gerekçesini öne sürdü — Türkiye sınırına yakın bölgede yaşayan Türk nüfusunun potansiyel bir "beşinci kol" tehdidi oluşturduğu iddia edildi (savaş sonrası Türkiye-SSCB gerginliği bağlamında).
Yöntem: NKVD (gizli polis) tarafından ani baskınlarla, kısa sürede (genelde birkaç saat içinde) hazırlıksız halde hayvan vagonlarına bindirilerek Orta Asya'ya (özellikle Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan) taşındılar.
Kayıplar: Yolculuk sırasında ve ilk yerleşim döneminde açlık, soğuk ve hastalıktan dolayı önemli bir kısmı (bazı tahminlere göre %10-15'i) hayatını kaybetti.
Sonrası
Sürgün edilenler, Stalin'in ölümünden sonra (1956'daki kısmi rehabilitasyon kararlarıyla) diğer sürgün halklar gibi bazı haklarını geri kazandı, ama eski topraklarına dönüş hakkı tanınmadı — bu, onları diğer sürgün Sovyet halklarından (Çeçenler, Kırım Tatarları gibi) ayıran önemli bir nokta.
1989'da Özbekistan'da (Fergana Vadisi'nde) yaşanan etnik çatışmalar sonucu bir kısmı tekrar yer değiştirmek zorunda kaldı, bu kez Rusya, Azerbaycan ve Ukrayna gibi ülkelere dağıldılar.
Günümüzde Ahıska Türkleri dünya genelinde dağınık bir diaspora halinde yaşıyor; Türkiye'ye kademeli göç ve iskân çabaları (özellikle 2010'lar sonrası) devam etmektedir.
Gürcistan'a dönüş hakkı, 1999'da Avrupa Konseyi'ne üyelik şartı olarak gündeme geldiyse de, pratikte dönüşler çok sınırlı kalmıştır.
