daha önce başka bir konu hakkında "bir şeye sahip olmak ve o şeyin kalitesi önemli değil. asıl önemli olan o şeye sahip olan insanın kalitesidir" demek istemiştim.
malumunuz, okuduğunu anlamayan bir toplumda yaşadığımız için bazı insanlar hakaret ediyor diyebiliyor ve cehaletini erdem onur arkasına gizliyor.
özeti...
norveç petrol rezervlerinde dünya'da 20. sırada.
norveç kaynak-zenginlik olarak imkanları ortadoğu ve arap coğrafyası ile karşılaştırma bile yapılamaz ki norveç ortadoğu-arap dünyasına göre fakir kalır; üstelik norveç'in petrol sahalarında petrolü çıkarmak çok zahmetli ve maliyetli.
exxon mobil corporation, saudi aramco, chevron corporation, shell vb. şirketlerde sahada çalışan şirket çalışanı mühendis, teknisyen, işçi olun.
norveç'in petrol üretim tesisi olan sahalarında çalışan biriyle ortadoğu'da herhangi bir ülkede petrol sahasında çalışan bir içşi, mühendis, teknisyen aynı ücreti almaz.
neden mi?
norveç petrol sahası kuzey denizindedir ve karada petrol sahası yoktur.
kuzey denizinde petrol çıkarmak lunaparkta balerin eteğinde saç traşı veya makyaj yapmaya benzer.
denizde petrol platformu kurulumu, işletme maliyeti, üstelik kuzey denizi gibi iklim coğrafyada akıntı, dalga, fırtına, buzlanma, ağustos ayında suya düşseniz en fazla 8 dakika yaşayacağınız bir ortamda maliyet analiziyle çölde, karada düz bir sahada petrol çıkarma maliyetini akıl ve zekanız, eğitiminiz yeterliyse (ekonomist olmaya gerek yok eheeheehe) bir hesap edin.
en önemli konu da kuzey denizi kıyısı olan ülkelerin ekonomik, sosyal, çevre, çalışma, doğal yaşam, insan hakları vb konularında hukuk, denetim ve yaptırımları ile arap ve ortadoğu coğrafyasında olan kuralları hukuku karşılaştırın ve çıkan petrole ne kadar maliyet eklenir bir düşünün.
buradan nereye varmak istiyorum?
düşünün...
arap ortadoğu coğrafyası yanında esamesi okunmayacak bir ölçekte olan petrol kaynaklarına sahip olan norveç vatandaşları emekli olduğunda ele güne muhtaç olmasın, halk ekmek kuyruğunda ucuz ekmek almak için beklerken "donyo bozo koskonoyor" demesin diye bu kıt ve daha masraflı zenginliğini kaynak olarak kullanıp gpfg (statens pensjonsfond utland olarak bilinen emeklilik fonu) genellikle "government pension fund of norway" denen norveç halkının "petrol fonu" dediği varlık fonunu kurup petrol ve doğalgazını emeklisine, çalışanının geleceğini sübvanse edecek kaynağa dönüştürdü.
şu an yaklaşık 2.5 (+/-) trilyon dolar değerinde 2025 yılında 247 milyar dolar gelir elde eden dünyanın en büyük emeklilik fonunu yarattı norveç.
bunu 30 yıl içinde yaptı.
üstelik petrolün varili 10 dolar da olsa 100 dolar da olsa bu fonu etkilemeyecek, tanrı, kral, cumhurbaşkanı, başbakan, bakan vs kim ise bu fona tırnak atamayacak "halk beni seçti istediğimi yaparım, meclis çoğunluğu bende, yasa kanun yapar değiştiririm" diyemeyecek, siyasi çıkar, iktidar, menfaat, yandaş, hıssım, akrabaya talan ettirip amacı dışında kullanılacak bir kaynak olmayacak yapıda fon kurdu ki ayrıntılara değinmeye gerek yok.
100 küsur yıldır petrol çıkaran arap ortadoğu devletinden hangisi vatandaşı olan çalışanlarına emekliliğinde rahat etsin diye böyle bir kaynak yarattı?
