Gurmanç,güran,zaza,lebr ve soran diye sınıflandırılan kürtlerin, hint-avrupa dil ailesine bağlı ana dili. Yukarıdaki kürt boylarının dilleri ortak kürtçeden türemiş olmasına rağmen birbirlerinin dilini anlayamazlar. Örnek verecek olursak,iran'da yaşayan bir lebr(lürre) ile diyarbakır'lı bir gurmanç'ın anlaşabilmeleri zordur.
Kürtlerin büyük çoğunluğu gurmanç olduğundan bu dil yaygındır. Nitekim gurmançlar dillerine ve kültürlerine diğerlerine nazaran daha bağlıdırlar. Meselâ bir zaza farklı bir dili daha çabuk öğrenir,ortama adaptasyonu gayet seridir.Ancak bunu dillerine sıkı sıkıya bağlı olan gurmançlar için söylemek zordur. Şimdi bu boyların dilleri ile yazılmış bazı önemli eserlere bakalım:
Gurmanç: molla ceziri'nin divanı,ahmede xani'nin "mem u zîr" adlı manzum hikâyesi ve ahmed batınî'nin "mevlûd-u şerif'i bu dil ile yazılmıştır.
Zaza: bu dilde önemli eser, efendi'nin tevellütnâmesidir.
Lebr: baba tahir'in "kıtast" isimli eseri ünlüdür.
Soranî(baban kürtleri): şeyh rıza talabani'nin bu dildeki şiirleri meşhurdur.
