vasıl'ın niyeti her ne kadar o olmasa da fikirleri sağlam bir burç olan ehli sünnet itikadı kalesinin burçlarında delikler açmıştır. akabinde geçen yıllar ve asırlarda bu delik gitgide büyümüş, ehli sünnet olduğunu söyleyen bir takım zevatın düşüncelerinde ashab ve selefi salihin zamanında olmayan inançlar ve inançsızlıklar türemiştir. bilhassa kaderin mahiyeti, kabir, şefaat, mehdi ve deccal inancı üzerine olan alışılmamış düşünceler. yine de abbasi hanedanının iktidarını pekiştirmede mutezile inancı rol oynamışsa da abbasi devrinin haddi aşan uygulamalarının ne kadarı mutezile'ye yüklenebilir bilmiyorum. bence mutezile'nin kendi deyimleriyle ehli tevhid ve adaletin rönesansı 1. dünya harbi sonunda başsız kalan islam dünyasında mısır eksenli gelişen abduh,afgani ve reşid rıza çizgisi islam anlayışının neşvü nema bulmasıdır. kısmen hamidullah , muhammed esed, izzet derveze türkiye'de ise erken dönemde ercümend özkan, sonrasında yaşar nuri, abdülaziz bayındır, ucundan kenarında olsa da mustafa islamoğlu bir anlamda mutezile'nin paltosundan çıkmışlardır.
