yerçekiminden başka bir güç kullanmadan ve yerin altından suyu; Tanrı Dağlarının zirvelerinden başlayıp TURFAN HAVZASI'na kadar uzanan ve bu esnada Taklamakan Çölü'nün 60 km. boyunca 110 m. altından geçiren ve toplamı 5100 km. uzunluğundaki karızları inşa etmişlerdir. Bu dev eser, bugün için bile bir mühendislik harikasıdır.
Karız sözcüğü Öz Türkçe olup, yeraltındaki yağmur ya da kar izi-su yolu anlamına gelmektedir. Karızların başlangıç noktasına ya da ilk/baş kuyularına ise, baş kuduk/baş kuyu denmektedir. Pek çok karız su kanalları sistemindeki sözcükler Türkçe olup, günümüzde hâlâ kullanılmaktadır. Karızların yapımı sırasında açılan kuyular, yaklaşık 50-200 metre aralıklı olup, derinlikleri ise 5 metre ile 120 metre arasındadır. Karızların uzunluğu ise 5 ile 60 kilometredir. Uygur karızlarının toplam uzunluğu ise 5 bin 100 kilometredir. Bugün bu karız sisteminin yüzde 50’si hâlâ kullanılmaktadır.
Bu karızların aynısını Gaziantep, Van, Şanlıurfa ve iskilip kentlerinde görmek mümkündür.
Gaziantep’de “kastel” ismiyle anılan bu yapılar, şehrin merkezinde olup turistik amaçlarla yeniden düzenlenmiş ve ücretsiz şekilde gezebileceğiniz ve bilgi alabileceğiniz mekanlara dönüştürülmüştür.
Ilk yerleşik hayata geçen , kendine özgü alfabeyi kullanan , Türk tarihinde ilk kez şehir ve kasabalar kurarak ilk Türk mimari eserlerini meydana getirip , Çin baskısı altında yaşamış Türk devletidir . Kağıt ve matbaayi kullanan ilk Türk devletidir. Uygurlardan kalan en önemli yapıt Yusuf Has Hacip'in "Kutadgu Bilig" (mutlu olma bilgisi ) adlı eserdir . Uygur devleti Kırgızlar tarafından yıkılmıştır.
742'ye kadar köktürk hakimiyetindeydiler.
basmil, karluk ile birleştiler köktürklere karşı ayaklandılar.
745'te kutluk bilge devleti kurar.
747'de ölür yerine oğlu moyun çor geçer.
762 bögü kağan maniheizm'i resmi din ilan eder.
yıkılışı hakkında kesin bilgi yok.
840 yılında kırgız savaşında hükümdarları ölmüştür.
doğu türkistan'da yaşamaya başlamışlardır.1028'e kadar.
günümüze kadar gelen kolları ise; sarı uygurlar ve hoten türkleridir.
(bkz: uygur yazıtları)
cin de katliama maruz kalan türk halki. türklerin umrunda olmayan türklerdir. türklerin umrunda sabri sarioglu nun boktan cv si, fetullah hocanin ciftetellisi vardir. ya hakkaten bu adamlar islerini biliyorlar. Iyi yapiyorlar bizi bölmekle, bölsünler bizi bitsin bu türk adini tasiyan ülke. Türklügü mürklügü hakettigi yok bu ülkenin, yok olmayi hakediyor bu dandik , halki bes para etmez ülke.
Eski bir Türk kavmi. Kökenleri daha da eskilere dayansa da, tarih sahnesindeki ilk önemli rolleri, 742 yılında Basmil ve Karluklarla birleşerek, bozkırdaki Göktürk hanedanlığına son vermeleridir. Bu olaydan sonra, 745 yılına kadar bozkır hanedanlığı Basmillerde kalsa da, Uygurlar hanedanlığı 745 yılında ele geçirmiş ve hanedan silsilesi Uygurlardan gelmeye başlamıştır. Uygurlar, pekçok açıdan Türk tarihinde önemli yere sahiptir. Göçebe Türklerin aksine, yerleşik hayata geçip şehirler kurmuş, Gök Tanrı dinini bırakıp, mani dinini kabul etmiş ve hayvancılığın yerine daha çok tarım ve zanaat işleriyle uğraşmışlardır. Uygur hakimiyeti 840 yılına kadar sürmüş olsa da, Kırgız akınları sonunda Uygur hanedanlığı sona ermiştir. Bundan sonra, Kansu ile şimdiki Doğu Türkistan civarına yerleşip iki devlet oluşturan Uygurlar, Cengiz Han döneminde Moğol federasyonuna katılmış ve devlet kademesinde çok önemli yerlere gelerek, bürokratik işleri ellerinde tutmuşlardır. Ve tahminimce, Çağatay gibi ya da, Altınordu gibi Moğol yapılarının Türkleşmesinde önemli bir yere sahiptirler.
Uygurlar bir alfabe geliştirmiş ve ağaçtan matbaa yapmışlardır. Ayrıca, edebi alanda da birçok önemli eseri arkalarında bırakmışlardır.* Günümüzde ise, Uygurlar, Çin'in Doğu Türkistan eyaletinde büyük baskılar altında varlıklarını devam ettirmeye çalışmaktadırlar.
