insanların bir bilgiyi otomatik olarak (refleks olarak) hiçbir düşünce, tecrübe veya gözleme tabi tutmadan reddetmesi durumudur. galileo'nun "dünya güneşin etrafında dönüyor" savının başta kilise olmak üzere o dönem yaşayan tüm insanlar tarafından reddedilmesi ve bu savında ısrar ettiği için cezalandırılması buna örnek olarak gösterilebilir.
1840'larda viyana'nın en büyük hastanesinde doğum yapacak kadınlar iki koğuştan birine düşüyordu: doktorların baktığı birinci koğuş, ebelerin baktığı ikinci. kadınlar birinciye yatırılmamak için ağlıyor, yalvarıyor, bazıları sırf oraya düşmemek için doğumu sokakta yapıp hastaneye öyle geliyordu. haksız da değillerdi; doktor koğuşunda loğusa hummasından ölüm oranı yüzde ona kadar çıkıyordu, ebe koğuşunda yüzde iki üç.
genç doktor ignaz semmelweis bu farkı kafaya taktı. kırılma anı, arkadaşı kolletschka'nın otopsi sırasında neşterle elini kesip aynen loğusa humması tablosuyla ölmesi oldu. taşlar oturdu: doktorlar sabah kadavra kesiyor, öğleden sonra elini yıkamadan doğum yaptırıyordu. ebeler kadavraya hiç dokunmuyordu. semmelweis klorlu kireçle el yıkama zorunluluğu getirdi, ölümler yüzde bire düştü.
sonrası tıp tarihinin en utanç verici sayfası. meslektaşları "bir beyefendinin elleri kirli olamaz" diye alındı; mikrop teorisi henüz ortada olmadığından "kadavra parçacıkları" lafı hurafe muamelesi gördü. kimse yıllardır kendi elleriyle hasta öldürdüğünü kabul etmek istemedi, o kadar. semmelweis işinden oldu, avrupa'nın ünlü doktorlarına "katilsiniz" diye mektuplar yazdıkça iyice yalnızlaştı, sonunda akıl hastanesine kapatıldı. orada gardiyanlardan yediği dayakla iki hafta içinde öldü.
