ortadireğe umut ışığı olan ipotekli konut finansman sistemidir. kimilerine cennetin(!) anahtarını vaad eden bu sistem türkiye'ye 2005 yılında gelecek deniliyordu.
mortgage sisteminden yararlananlar kira öder gibi ev sahibi olabilmektedirler. sistem, ev almak için halihazırda yeterli birikimi olmayan kiracıları ya da yeni, daha iyi bir ev almak isteyen evsahipleri için idealdir.
mortgageda banka müşteri adına evi alır, müşteri aydan aya kira gibi bankaya olan borcunu öder. sistem, konut kredilerinden farklı olrak uzun vadelidir, 20-30 yıla kadar esnetilebilir.
şimdi bir hesap yapalım. ortalama bir türk insanı 30 yaşında evlense, birkaç sene içinde yeni aldığı ev eşyalarının taksitlerini ödeyip bitirse, en erken 32 yaşında borcu kalmasa ve bir ev alayım artık dese, yeterli birikimi olmadığı için de mortgagela almak istese bu evi... 32, 20 daha 52 eder. tamam sistem iyi güzel de 52'den sonra da kaç sene oturacak aldığı evde bu vatandaş orası belli değil. insan ömrünü uzatmak için de bir sistem yapılsa işte anca o zaman tam süper olur.
fransızcadan ** ingilizceye geçmiş kelimedir. tutulu satış anlamına gelir. teminatın satılabilmesi için, kredinin mort olması gereklidir. bunda amaç kredi veren kurumların aldıkları teminatları ikincil piyasalarda satarak kendilerine uzun vadeli kaynak yaratmalarıdır. dikkat edilirse mortgage sisteminde tüketici lehine hiç bir şey yoktur.
türkiye de uygulama henüz başladığından oluşmuş bir ikincil piyasa bulunmamaktadır. ikincil piyasa oluşup, kurumlar uzun vadeli kaynak ile kredilerini fonladıklarında vade riski azalacağından fiyatlar da (faiz) düşecektir.
bankaların verdiği konut kredisine benzer, ama kesinlikle aynı olmayan, ayrıca ipotek sisteminden farklı bir konut edinme sistemi.
borcu ödediğiniz sürece sorun yoktur, ama eğer ödemelerin düzenli ve zamanında yapılamaması durumu olursa (insanlık hali her zaman olabilir), borçlunun iflahını kesen, elde avuçta ne varsa götüren, adamın ağzına kaçan bir abudik gubidik kapitalist oyma sistemidir.
bankadan ipotekle borç alarak ev alma yönteminde (klasik eski yöntem), eğer bir zamanda borcunuzu ödeyemezseniz, banka ipoteki işleme koyar, evinizi satar, borcun geri kalanını tahsil eder, kalan parayı da size verir.
türkçesi "tutsat" olan bu morkıç sisteminde ise, bir zamanda ödemeyi yapamazsanız, banka evi elinizden alır, zaten ev bankanındır ya, satar, parasının üzerine yatar, size ise bir bardak soğuk su içmek kalır, çünkü o ana kadar ödedikleriniz dahil her şeyiniz gitmiştir. üstelik, eğer evin o anki rayiç değeri kalan borç değerinin altında ise üstüne para da ödemeniz gerekir ki, bu durumda alttaki don dahil ne var ne yok banka el koyup, mor kıç ın açıkta kalması durumu ortaya çıkabilir.
tabii bunu baştan açık açık kimse söylemez, imzalanan belgeleri iyi okumak anlamak gerek.
göte girecek finansal sistem. patlamadan önce biz de edindik ya helal olsun bize. zaten küresel kriz patlamadan önce de kendimizi uluslararası piyasalara açtık. ecicik daha kendini tutsaydın ya derler adama!
