emeviliği referans alan ilk itikattır, arap-islam sentezinin belkemiği olarak kabul edilebilir. türkiye'de egemen olan islam anlayışı maniheist, zerdüşt-irani, hristiyan ve musevi dönmelerin islam'a enjekte ettiği kültürel zenginliğin (dualist-diyalektik-mistik-sufi düşünce geleneğiyle, hallacı mansur, yunus emre, şemsi tebrizi ve nice mistik bilgeyle rabıta ve vahdeti vücuda uzanan gelenek ) bi neticesidir.
türkiye'de yaşanan islam 12-14.yy'larda ırak ve suriye beldesinde zuhur etti.
fatimi ve abbasi yönetimi altında. biz bu gelenekleri daha sonra iran ve selçukludan devraldık.
osmanlının dağılıp parçalandığı süreçte bile anadolu'da gayrimüslim nüfusu %20-30 seviyelerindeydi.
