Türk siyasi ve bürokrasi tarihinin mütevazı ama bir o kadar derin iz bırakan şahsiyetlerinden Fehim Adak, Türkiye’nin ağır sanayi vizyonunun ve yerli üretim idealinin mutfağındaki en sağlam yapı taşlarından biridir.
Siyasette şov yapmayı, süslü laflarla vitrine oynamayı hiçbir zaman tercih etmemiş; aksine mühendislik disiplinini, bürokratik ciddiyeti ve devlet adamı vakarını ön planda tutmuş müstesna bir karakterdir. Onu anlayanlar için Fehim Adak demek; laklak etmek değil, taş üstüne taş koymak demektir.
Devlet Adamlığı ve Sanayi Hamlesindeki Rolü
inşaat yüksek mühendisi olmasının getirdiği pratik zekayı ve analitik bakışı, görev aldığı her bakanlıkta sahaya birebir yansıtmıştır.
Milli Sanayi Vizyonu: 1970'li yıllarda atılan Ağır Sanayi Hamlesi’nin arkasındaki sessiz ve icraatçı güçlerden biridir. Fabrikaların, üretim tesislerinin ve altyapı projelerinin kâğıt üstünden icraat sahasına inmesinde emeği büyüktür.
Denk Bütçe Mucizesi: 54. Hükümet (Efsanevi Refah-Yol dönemi) döneminde Devlet Bakanı olarak üstlendiği sorumluluk, Türk ekonomi tarihine altın harflerle kazınmıştır. Havuz sisteminin ve denk bütçenin mimarlarından biri olarak, kamu kaynaklarının israf edilmesini engellemiş, rant ekonomisine karşı devletin her bir kuruşunu yetim hakkı gözeterek korumuştur.
Disiplin ve Sadakat: ideallerine, davasına ve devletine olan bağlılığı hiçbir zaman konjonktürel çıkarlara göre şekillenmemiştir. Siyasi hayatı boyunca dik duruşundan taviz vermemiş, fırtınalı dönemlerde dahi çizgisini korumasını bilmiştir.
Sessiz Bir Güç: Karakteri ve Mirası
Fehim Adak’ı dönemin diğer siyasetçilerinden ayıran en temel özellik, gösterişten son derece uzak oluşuydu. Kürsülerde gürültü çıkarmak yerine, bakanlık odasındaki projelerin, hesaplamaların ve raporların başında sabahlayan bir teknokrat ahlakına sahipti. Makamların gelip geçici olduğunun, asıl olanın geride bırakılan hayırlı bir eser ve temiz bir isim olduğunun en somut örneğiydi.
Bugün Türkiye kendi milli sanayisini, yerli altyapısını ve bağımsız ekonomik hamlelerini konuşuyorsa; bunda onlarca yıl önce "bu ülke kendi ayakları üzerinde durabilir" diyerek gecesini gündüzüne katan Fehim Adak gibi fedakâr devlet adamlarının harcı vardır. Gösterişsiz ama devasa bir miras, sessiz ama derin bir iz bırakıp gitmiştir. Ruh şad olsun.
28 şubat döneminin refahyol hükümetinde ekonomiden sorumlu bakanlık görevini üstlenen dahi insan. yaptıklarını kısaca özetleyecek olursak:
- havuz sistemini geliştirerek anadolu sermayesini merkez bankasında toplamış, anadolu tüccarından yüzde 6 faizle borç alarak devlete yüzde 150 faizle borç veren bütün bankaları ve tefecileri devre dışı bırakmıştır.
- yurtışında yaşayan o dönemde 8 milyon türk gurbetçiye, 50 bin dolarlık mevduatları karşılığında bir kereye mahsus olmak üzere permi hakkı tanıyarak ( yurtdışından mercedes, bmw gibi kaliteli araçları getirip türk plakası alma hakkı) 13 milyar dolarlık kaynak oluşturmuş, sağ dikiz aynası ve koltuk başlığı olmayan arabaları millete kakalayan tofaş ve oyak firmalarının tekerine çomak sokmuştur
- üretim patenti endonezya'ya geçmiş olan ve endonezya'da üretilen amerikan mcdonnell douglas dc-90 uçaklarının türkiye'de ortak üretilmesi için endonezya ile d-80 kapsamında anlaşma imzalamıştır.
işte bu sebeplerden dolayıdır ki özellikle devlete yüksek faizle borç veren tefecileri ve endonezya ve malezya gibi ülkelerle sanayi anlaşması imzalanmasından rahatsız olan tüsiad'cıları rahatsız etmiş 28 şubat müdahalesiyle de hükümetten uzaklaştırılmıştır.
