**Bir imparatorluğun Gölgesinde: Enver Paşa ve Edirne Fatihliği**
Osmanlı imparatorluğu'nun son dönemine damga vuran figürlerin başında şüphesiz Enver Paşa gelir. ittihat ve Terakki'nin önde gelen isimlerinden olan Enver Paşa, hırslı kişiliği ve askeri hamleleriyle hem imparatorluğun kaderini belirlemiş hem de uzun yıllar sürecek tartışmaların odağında yer almıştır. Onun siyaset sahnesine çıkışı ve sonrasında attığı adımlar, Osmanlı'nın çöküş sürecini hızlandıran ve şekillendiren kritik dönemeçleri barındırır.
Enver Paşa'nın adının tarihe altın harflerle mi, yoksa tartışmalı bir mirasla mı yazılacağı sorusu, ikinci Meşrutiyet'in ilanıyla başlayan sürece dayanır. Abdülhamit döneminde meşrutiyetin ilanı için dağa çıkan ve bu yolda isyan başlatan Enver Paşa, padişahı mecburi bir adım atmaya zorlamış ve bu hamlesiyle genç subaylar arasında bir kahraman olarak görülmeye başlanmıştır. Ancak bu isyanın getirdiği atmosfer, istanbul'da meşrutiyet karşıtı bir tepkiyi beraberinde getirmiş ve 31 Mart Vakası olarak bilinen karanlık günlerin zeminini hazırlamıştır. Olayların sorumlusu olarak Abdülhamit'in gösterilmesi ve ittihatçıların Hareket Ordusu'yla istanbul'a girmesi, taht değişikliğini getirirken Osmanlı siyasetine ordunun ağırlığını tam anlamıyla hissettirmiştir.
Bu dönemin en büyük kırılma noktalarından biri ise Balkan topraklarında yaşandı. ittihat ve Terakki'nin Kiliseler Birliği Kanunu ve ordudaki tensis politikalarıyla Balkan ordularını zayıflatması, Bulgarların Edirne'ye kadar ilerlemesine giden yolu açtı. Siyasetin orduya girmesinin ve yanlış stratejik kararların faturası ağır oldu; tarihi başkent Edirne düşman işgaline uğradı ve neredeyse yok olma noktasına geldi. Bu dönemde Edirne'nin kaybı, imparatorluk üzerinde derin bir psikolojik yıkım yarattı.
Fakat kaderin cilvesi veya askeri bir fırsatçılık olarak nitelendirilebilecek bir durum, Enver Paşa'ya yeni bir rol sundu. Balkan devletlerinin kendi aralarındaki anlaşmazlıkları fırsat bilen Enver Paşa, askeri dehasını ve cüretkarlığını kullanarak Edirne'yi geri almayı başardı. Bu hamlesiyle "Edirne Fatihî" unvanını alan Paşa, halk gözünde bir anda yeniden ulusal bir kahramana dönüştü. istanbul sokaklarında coşkuyla karşılandı ve adeta imparatorluğun kurtarıcısı olarak lanse edildi.
işte bu noktada ironik olan, halkın Edirne fatihi olarak bağrına bastığı Enver Paşa'nın, aynı zamanda o şehrin elden çıkmasına zemin hazırlayan politikaların da mimarlarından biri olmasıydı. Ancak bu kahramanlık imajı, geniş kitlelerin sorgulama yetisini gölgede bırakacak kadar güçlüydü. Edirne'nin geri alınmasının verdiği moral ve itibar, Enver Paşa'ya Osmanlı Devleti'ni Birinci Dünya Savaşı gibi devasa bir felaketin içine sokacak cesareti ve halk desteğini vermiştir.
Sonuç olarak Enver Paşa; iyi niyetli ama felaketle sonuçlanan hırsların, ordunun siyasete alet edilmesinin ve askeri başarısızlıkların üzerine inşa edilen bir kahramanlığın tarihi sembolüdür. Edirne'yi kurtaran adam olarak tarihe geçse de, imparatorluğun çöküşünü hazırlayan baş aktörlerden biri olduğu gerçeği, onun mirasını her dönem tartışmalı kılmaya devam etmektedir.
Teoman Duralı'nın büyük dayısı Çerkes Hasan'ın Prens Sabahattin ile birlikte hareket etmiş. Hatta 1913'de Prens Sabahattin, Enver Paşa'yı öldürme görevini Çerkes Hasan'a veriyor. Teoman Duralı şöyle aktarıyor: “Bir kere Enver Paşayı öldürme görevi dayıma veriliyor… ama vuramıyor. Çok yakışıklı bulmuş Enver Paşayı, ‘kıyamadım’, demişti. Dayımın çok gelişmiş bir estetik duyuşu vardı ve sırf bu yüzden öldürmeye eli varmıyor.” Gerçekten çoğu anılarda Enver Paşa yakışıklılığı, karizması ve bir odaya girdiği zaman insanları büyülemesi ile anılıyor. Bu yönü belki de onun ecelini ileri bir tarihe attı ve osmanlının kaderini değiştirdi.
yaşadığı dönemin siyasi çalkantıları sebebiyle çokça tartışılan tarihi kişilik, önemli devlet adamı ve asker.
yaşadığı yıllarda kendisine muhalif olan bazı kişiler ki bunların başında (bkz: fevzi çakmak) paşa gelir kendisi aleyhinde haberler yaptırmış ve ankara'ya sürekli telgraflar çekmiştir. halihazırda eylemlerini, ideolojisini, politik ve askeri çalışmalarını dönemin aleyhte propagandasından soyutlayarak ortaya ciddi bir çalışma konulmuş değil.
artısıyla eksisi ile tarihimize damga vurmuş erken yaşta harbiye nazırı olmuş, çanakkale savaşlarının da komutanıdır kendisi.
yaşadığı dönemin siyasi çalkantıları sebebiyle çokça tartışılan tarihi kişilik, önemli devlet adamı ve asker.
yaşadığı yıllarda kendisine muhalif olan bazı kişiler ki bunların başında (bkz: fevzi çakmak) paşa gelir kendisi aleyhinde haberler yaptırmış ve ankara'ya sürekli telgraflar çekmiştir. halihazırda eylemlerini, ideolojisini, politik ve askeri çalışmalarını dönemin aleyhte propagandasından soyutlayarak ortaya ciddi bir çalışma konulmuş değil.
artısıyla eksisi ile tarihimize damga vurmuş erken yaşta harbiye nazırı olmuş, çanakkale savaşlarının da komutanıdır kendisi.
Bazen sessizce uzaklara dalarak düşündüğüm iki liderimden biri.
Bir diğeri de Mustafa Kemal paşam.
Mustafa Kemal Paşa'm için Anıtkabir'e defalarca kez gittim.
Enver Paşa'nın da kabrine bir dua etmeyi ve hatta tacikistan'da şehadete yürüdüğü çegan tepesine gitmeyi de nasip eder inşallah Allah.
Bir türkü eşliğinde usul usul düşünürken gözyaşlarıma neden olan iki isim.
Ruhunuz şad olsun, mekanınız cennet.
Sen tüm ezilen uluslar için bir umuttun enver paşam,
Sen turan için bir ateştin,
Sen orta asya ve Anadolu Türklüğü arasındaki bir köprü idin,
Zenginlikten yana değil, dosdoğru bir Türklükten mütevazı bir toplumdan yanaydın,
Sen orta Asya'da binlerce çocuğa ismi verilen kahramandın..
