Dillerin yapısını,gelişmesini, dünyada yayılmasını ve aralarındaki ilişkileri ses,biçim, anlam ve cümle bilgisi bakımından genel veya karşılaştırmalı olarak inceleyen bilim,lisaniyat,lengüistik.
Ülkemizde pek bilimden sayılmayan, araştırma konusu olarak dillerin yapılarını ve kökenlerini ele alan bilim dalı. Ülkemiz üniversitelerinde tek dilbilim bölümü Ankara Üniversitesi'ndedir.
lisede sözel sınıflara lise 2'den itibaren verilen ders. ilk yıl gerçekten dilbilimle ilgili konular vardır* ama lise 3'te ikinci dönemin ortalarına kadar dilbilgisi dersine dönüşür.
filoloji ile karıştırılmamsı gerekir. bilimlerin bence en zoru ve en zevklisidir. çünkü zaten bildiğiniz şeyleri incelersiniz ama bir de bildiğiniz şeylerin aslında bildiğiniz halinden ne kadar uzak olduğunu farkedip bütün bildiklerinizi unutmanız gerekir. aksi halde alim allah
doğan aksan, talat tekin (özlem tekinin babası olur kendisi), engin uzun, sumru özsoy, ayhan sezer türkiyedeki bu bilimin önde gelen biliminsanlarıdır.
sıklıkla filoloji ile karıştırılan bilim dalıdır.. dilbilim dille alakalı; biçimbilim, Sesbilim, Metindilbilim , Dil ve Beyin , Anadili Öğretimi , Sözcükbilim ve Sözlükçülük , Dil Edinimi , Söylem Çözümlemesi , Toplumdilbilim ve vs.. gibi birçok dil ile alakalı her konuyu betimler...
türkiye için fazlasıyla lüks bir disiplindir. bu sebepledir ki dilbilim öğrencilerine genellikle potansiyel öğretmen gözüyle bakılır. ne var ki disiplinler arası çalışmalar sayesinde dilbilimin el atmadığı, katkı sağlamadığı alan yok gibidir (kriminoloji, psikoloji, felsefe, nöroloji, tarih, sosyoloji vs.). hacettepe, mersin, 9 eylül'de ingiliz dilbilimi gibi abidik bir adla, ankara üniversitesinde ise birlikte çalışması hem çok zor hem çok keyifli hocalarla dilbilim adıyla bu alanda eğitim almak mümkündür.
kişisel not: ingiliz dilbiliminden uzak durun.
ömür törpüsü. yeterince bilinçaltına işlendiğinde, her sözlü ve yazılı metinin, bu arkadaşla bir tartışma bile olsa söylem çözümlemesi ve deyiş bilimsel açıdan kafada hesaplanmasına neden olabilir.
oldukça geniş bir alana yayılmıştır, bilimsel temellendirmeye oturtulmuş olsa bile hala hatırı sayılır bir kısmını felsefi varsayımlardan kurtaramamıştır. 4 yıllık bir dilbilim lisans çalışması, makro alanlarında dahi üstünkörü bir geçişten ötesine zaman tanımayacaktır. daha da detaylı çalışma yapmak isteyenlerin lisansüstü çalışmalara da eğilmesi şarttır.
hacettepe ve mersin üniversitelerinde bölümü olan dilbilimi, dili çok çeşitli açılardan bir bilim olarak inceler.dil edebiyat bölümleriyle dilbilim arasında tercih sıkıntısı yaşayan öğrenciler bilmelidir ki; dilbilim, dil edebiyat gibi şiir/yazı şair incelemez.dilin kökeni(etimoloji),fonoloji(sesbilim),morfoloji(yapıbilim),dilbilim tarihi,çeviribilim gibi dersler işlerler.üniversitenizi bu bölüm üzerinden okuduğunuzda direk bir mesleğe geçemezsiniz kpss'ye girip, kendinizi geliştirip bir dalı üzerinde yoğunlaşıp üniversitede kalabilir ya da formasyon alıp öğretmen olabilirsiniz.editörlük,yazarlık için de dilbilimin yeri önemlidir.
Dilbilimsel analizin temel kavramları; farkındalık yaratma, dil öğrencilerinin verileri üzerine yanlış çözümlemesi, durum çalışması ve karşılaştırmalı anadil ve yabancı dil analizlerinin yardımı ile dilin doğasına, yapısına ve kullanımına ilişkin kavramlar; bir sistem olarak dilin bileşenleri; dilbilimsel edinç ve edim, dilbilimin alt dalları, dilbilgisi türleri, dil evrenselleri, dilsel yaratıcılık, dilbilimsel nedensizlik, işaret dilleri, yapay diller ve canlılar arası iletişim; beyin ve dil, yanallaşma ve ellilik, dilin evrimi, insan dili işleyiş modelleri, dil kullanımı ve dil bozuklukları ile ilgili araştırmalar (örn.: eş zamanlı dinleme testi, bölünmüş beyin, WADA testi); sesbilgisi, akustik, duyuşsal ve söyleyiş sesbilgisi, konuşma organları, sesbirim, ünlü ve ünsüz harfler, uluslararası sesbilim alfabesi, çift ünlü, üçlü ünlü, söyleyiş şekli ve yeri; sesbilim, ses örnekleri, benzeşim, benzeşmezlik, bağlama, ünsüz harf kümeleri, sessiz harfler, parçalarüstü, vurgu ve ezgi; anlambilimi, anlam bileşenleri çözümlemesi, anlamsal ilişkiler, anlamsal ilinti, anlam ve gönderme, eşdizimlilik.
Dilbilim (linguistique), dil ediniminin (le langage, türkçemizde sadece "dil, lisan" olarak kullanılır) incelenmesi konu alan bir disiplindir. Kendi içerisinde 3 ana katman altında incelenebilir;
Kelimeleri bir araya getiren sesleri inceleyen alandır. Bu seslerin (phonème) sayısı, dilden dile farklılık göstermekle birlikte türkçemizde ortalama 28-29 ("ğ" sesinde tartışmalar devam etmektedir), fransızcada ise ortalama 36 birimciktir.
2) Sözcük bilgisi
Kelimelerin yapı (Morphologie) ve anlamlarını (sémantique) inceleyen alt disiplin dalıdır. Kendi içerisinde 2 alt katmanda incelenebilir;
Bu tümcede "gid-" monème lexical olup gitmek eylemine, "-eceğim." ise Monème Gramatical olup 1. tekil şahısın, gelecek zamanda yapacağı bir eyleme atıfta bulunur.
* Türkçeleştirilmeleri şahsıma aittir. Terminolojisinde bir karşığını bilen uyarırsa, mutlu olurum.
3) Söz dizim
Sözcüklerin dilin belirli kuralları çerçevesinde bir araya getirilmesidir.
Türkçemizde özne-nesne-eylem olan bu dizim, fransızca ve ingilizcede özne-eylem-nesne temel sıralaması üzerindedir.
