beylikler döneminin sebebi olan uygarlıktır.
Bu Beyliklerin kurulmasındaki ana etken Asur Devletidir. Asur zengin maden yatakları ve bölgenin ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle bölgeyle ilgilenmiştir. Asurlar zaman zaman bu Beyliklerin üzerine akınlar düzenlemiştir. Bu akınlar Asur Kitabelerinde de geçmiş olduğundan dönemi biraz olsun aydınlatır. Asur Kralı Salmansar'ın yazıtında Uruadri (Urartu) adıyla anılan ülkenin kapsamı konusunda güvenli bir belirleme yapılabilmiş değildir. Fakat anlaşıldığına göre o, ülke, en azından, belki her biri kendi başkentinin adıyla anılan, Himme, Vadkun, Borgun ( ya da Maşkun ), Salua, Halila, Nilipahri, Zingun adlı sekiz beylikten oluşmakta ve ülke kapsamında en azından eli bir kent bulunmaktadır. Yine Asur Kralı Tiglat Pileser'in yaptırmış olduğu kitabelerde kendisine karşı, yirmi üç yerel bey, birleşik yerel bir ordu çıkardığı yazılıdır. Tiglat Pileser bu orduyu i.Ö. 1112'de Muş'un Bulanık ilçesinde Yoncalı denen yerde yaptığı savaşta yenmiş ve yengisini oraya çivi yazılı anıtta yazmıştır.
Dönemin sonlarına doğru Asurlular'ın Doğu Anadolu üzerine yaptıkları seferleri sonucu, aralarında herhangi bir siyasi birlik bulunmayan Feodal Beylikler tehlike ile karşı karşıya kaldıkları için birleşerek güç birliği yapmışlar ve böylece tarih sahnesine Asurluların yazıtlarında geçen şekliyle "Nari" ya da "Uruatri" -bildiğimiz urartular- krallığı ortaya çıkmıştır.
Asurluların varlığına M.Ö. 612'de Medler Babilliler ve iskitler tarafından son verildi. *
yerel idarelerin başına getirdikleri valileri hadım eden medeniyet. sebebi; valinin çocuk sahibi olmasını engelleyerek, yerel idarecilerin kafasında oluşabilecek hanedanlık kurma, görevini oğluna devretme gibi fikirlerin önüne geçmekti.
esas çekirdek bölgeleri mezopotamya değil kuzey ırak'tır, ancak mezopotamya'ya yakın olmasından, mezopotamya sınırları içersinde topraklarının olmasından ve mezopotamya ile kültürel-siyasi-sosyal alanda yoğun etkileşim içinde olduğundan mezopotamya medeniyetleri arasında incelenir. en kudretli yöneticiler 2.sargon ve assurbanipal dır.
Kuzey mezopotamya'da kurulmus, tarima elverisli topraklari olmadigi icin ticarette gelismis devlettir. Cok sert ve vahsi kanunlari olup, ilk somurge devleti olarak bilinir. Ayrica merkez sehirleri ninova'da ilk kutuphaneyi kurmuslardir.
Mutlak monarşi ile yönetilmişlerdir. yaşamış oldukları coğrafi yapının stratejik zenginliğinden dolayı ulaşımı bir araç olarak kullanarak ticarette dönemin ülkelerine nazaran söz sahibi olmuşlardır.
* dünya'da ilk kara ticaret koloniliciliğini gerçekleştirmişlerdir.
* ilk kütüphane, asurlulara ait başkent ninova'da kurulan ninova kütüphanesidir.
* anadolu'ya ilk yazıyı getiren, tarih çağlarını anadolu'da başlatan medeniyettir. *
mezopotamya'da var olmuş bir medeniyet. mezopotomya da enteresan bir yermiş, ha babam de babam medeniyet üretip durmuşlar. hangi medeniyet varsa bu mezopotamya'dan çıkmış.
