temelinde; tıpkı yahudilerin ve arapların yaptığı gibi kendi kanından olanı yüceltme ve geri kalanları ötekileştirme esaslı kabilecilik anlayışına dayalı yardımlaşmaya akrabadan başlama geleneği ve osmanlı'daki bahşiş dağıtma geleneği yatar. padişah bile tahta çıkabilmek için kölelerine rüşvet vermek zorundadır, aksi halde kazan kaldırılır ki, o kazanda şanslı ise paşalarını şanssız ise -genç osman örneğinde olduğu gibi- padişahı bile kaynatırlar.
dili, dini, ırkından ziyade, ikili ilişkilerde, arkadaşlıklarda vs. ''adamına göre muamele'' diye birşey vardır-ki, çok da yanlış sayılmaz.
ince bir nüans var tabi burda, bu kısım atlandığında hakkaniyetsizlik doğuracağı da koca bir gerçektir.
muhahabbet ve makara'da adamına göre muamele diye bir şey var dır ki, doğrudur.
makam,menfaat yahut kişisel amaçlar karşılığında yapıldığı taktirde kul hakkıdır, vebali büyüktür!
