adnan menderes

entry1174 galeri
    163.
  1. menderes, ülkenin var olduğu koşullardan, yani devletçi içe dönük ekonomiden dışa açık liberal ekonomiye geçişin ilk ayağı olmuştur. daha önce atatürk ün izmir iktisat kongresinde de dile getirdiği bu ekonomik dönüşüm, dönemin ulusal şartlarının yatırıma elverişsizliğinden dolayı ertelenmiş ancak geleceğe dönük bir not olarak kalmıştı. daha açık bir ifadeyle bu öteleme, 1908 de ittihat ve terakkicilerin oluşturmaya çalıştıkları burjuvazinin -milli burjuvazi- 50yıl sonra hala oluşmamış olmasından kaynaklanmaktadır. elbette araya 2 büyük savaş girmiştir ve dönemin genel şartlarında savaş zengini olan karaborsacı, tefeci ve stokçuları saymazsak endüstriyel geri kalmışlık sıkıntısı ve makineleşmemiş, modernize olamamış tarımsal üretimden zengin olacak bir kitle söz konusu bile değildir. dolayısıyla menderes döneminde de baslıca problem, ekonomi olarak görmüş ve bu konunun üzerine gitmiştir.

    taş taş üstünde kalmamış bir avrupa'ya hammadde ve yiyecek temin eden en önemli ülke olan türkiye bu dönemde yadsınamaz bir ekonomik kalkınma sağlamıştır.

    ancak siyasi olarak döneme ve adp ye bakarsak, menderesin askeri kanadın üst düzey komutanlarıyla arasını iyi tutarak orduyu memnun edebileceğini sanmış, en büyük yanılgısı da bu olmuştur. döneminde önemli bir muhalefet yokmuş gibi görünse de asıl muhalefetin kendi partisinden olması menderesi ayrıca telaşlandırmış ve anti-demokratik girişimlerde bulunmaya itmiştir.

    kısa süre sonra, avrupa nın kendisini toplaması ve tarım ürünlerine talep düşüşünün yaşanmasıyla ekonomideki hızlı değişim topluma enflasyon olarak yansımış bu durumdan da en çok memur ve asker gibi sabit ücretli -devletten maaşlı- kesim etkilenmiştir. bunun yanı sıra menderesin demokrasi dışı tutumları bir takım aydın çevrelerce şiddetle eleştirilmiş ve ciddi bir karşı güç oluşmuştur. sonuç olarak yeterli maddi imkanlardan ve sosyal statüden yoksun kalan asker darbe yoluna gitmiş ve menderesin sonu hazin olmuştur.

    27 Mayıs Askerî Müdahalesi'ni sadece ideolojik temelli bir müdahale olarak görmek bir nevi at gözlüğü sahiplerinin işine geliyor besbelli. zaman zaman 27 Mayıs darbesinin -ki çok tuhaf 12 mart darbesiyle çokça çile çekmiş akademisyenlerin de dahil olduğu- belli bir güruh tarafından övülmesi, zaman zaman "Medet Ya Sahibe-i Meydan" inlemesine benzer bir askeri darbe çığırtkanlığının yapılması da bu "at gözlüğü tüccarları"nın işine geliyor.

    velhasıl, 27 Mayıs'la türkiye'nin gelecekteki siyasal durumu da etkilenecek ve askerin gölgesi her zaman siyasetin üstünde bir karabasan gibi kalacaktır.dahası, sonu gelmeyen demokrasi denemeleri, geçiş dönemleri, sıkı yönetimler,postmodern darbeler, e-muhtıralar vs.
    3 ...