tarihleri ; baska ulkelerin politikalarina,duzenlerine ,ticaretlerine kismen kaba kuvvet, kismen sinsice mudahale etme ,hipokrasi ile kolonici ve emperyalist yonlerini saklama uzerine, kurulu olan son buyuk imparatorluktur.
(#1560646)kronolojisine ek detaylardan bahsetmek gerekirse;
once, kendi iclerinde kuruldugu 1789 'dan itibaren ,icten ice hirlasan ve bunu bir ic savasa (1861-65)donusturen, kapitalist sanayi duzenini simgeleyen kuzey(union) 'in kazanmasi ile sonuclanan birligini, baska dis gucler icin gostermekten asla cekinmemislerdir.
amerikanin ilk isgali ,bugun ki zengin eyaletleri olan kaliforniya ve teksas arasindaki araziyi (turkiye buyuklugundedir) 1846 da meksikaya karsi giristikleri savasla ic etmeleridir.( arada napolyondan 12 milyon $ karsiligi fransiz somurgelerini (u:yanlis hatirlamiyorsam virginia) almalari ve alaska'nin ruslardan 7 milyon$ karsiligi tpraklarina katilmasi, keza ilginc alim satim ayrintilari olarak tarihte yer alir.
amerika hipokrasinin anavatanidir.bir cok tarih kitabi ,amerikan ic savasini kuzeylilerin kazanmasinda, onlarin koleleri ozgur birakma soyleminin etkili oldugunu soyler.
oysa bu sadece lincoln'un taktiksel bir aciklamasindan ibarettir.kolelik umrunda degildir.
ic savas sirasinda;
guneylilerden(feodallite yanlisi konfederasyon) kacan zenciler cok istedikleri halde ,savasa 2 yil sonra girmislerdir.neden?
cunku guneylilerin agir kayiplar verdirmesi, general lee nin basarilari karsisinda partinin de sikistirmasiyla linkoln " eh alalim bari" diyerek 100.bin uzerinde zenciyi askere alir .(yarisina yakini da savasta telef olur)
1960 lara kadar, otobuste beyazlarla oturmalari bile olay olurdu.
1896 yilinda ispanyaya savas acilir.bugunki kuba'nin cevresindeki adalarin amerikalilara gecisi bu savasla saglanmistir. (bkz: amerikan deniz piyadeleri)
panama meselesine gelirsek, panama'ya kanal kurmak isteyen abd, o zamanlar kolombiya ya bagli olan bu topraklari, 1903 yilinda kolombiyali bir albayi rusvetle ayartip , isyan cikartarak ayri bir devlet haline getirttigini pek az kisi bilir.ayni satilmis albay ,plan geregi kanali amerikaya devreden anlasmayi imzalamakta hicbir sakinca gormez.
amerikanin disariya bariscil baskan diye pazarladiklari, 1919 nobel baris odulu sahibi ,bizde daha cok wilson prensipleri ile taninan kurtarici baskan...
"history of the american people " da bakin ne diyor wilson;
"amerikan kapitalizminin temeli ,butun zayif ulkelerin hammadde ve pazarlarini kendi icin acik bir kapi olarak tutmaktir.bunun icin diplomasi ve gerekirse zor kullanilmasi gerekir."
sanirim ,son kisma ornek vermek icin irak basli basina yeterli olur.
