Eski Genelkurmay istihbarat Başkanı ismail Hakkı Pekin'in Türk devlet geleneği ve Türk milleti üzerine yaptığı en meşhur ve stratejik yorumlardan biridir.
ismail Hakkı Pekin katıldığı televizyon programlarında (özellikle Habertürk ve CNN Türk'teki strateji oturumlarında) Türkiye'nin kurumsal ve toplumsal yapısını anlatırken tam olarak şu iki temel kavrama vurgu yapmaktadır:
1. "Derin Devlet Yoktur, Derin Millet Vardır"
Pekin, Türkiye'de kurumsal, gizli ve her şeyi yöneten batı tarzı bir "derin devlet" olmadığını savunur. Ona göre asıl güç "Derin Millet" kavramıdır.
• Türk milleti normal zamanlarda çok dağınık, kavgalı veya düzensiz görünebilir.
• Ancak devlet ya da vatan büyük bir tehlikeyle (savaş, işgal, büyük bir kriz) karşı karşıya kaldığı an, bu "derin millet" genetiği devreye girer.
• insanlar bir anda organize olur, refleks gösterir ve "ne yapacağı hiç belli olmaz." Bu öngörülemezlik, dış güçlerin Türkiye üzerinde uzun vadeli plan yapmasını her zaman zorlaştırır.
2. Devletin Hatalardan "Kâr" Etmesi
Sözünü ettiğiniz diğer kısım ise Türk devletinin tarihsel refleksleriyle ilgilidir. Pekin, Türk devlet aygıtının bazen çok büyük hatalar yaptığını, yanlış politikalara saptığını ya da krizleri öngöremediğini kabul eder. Ancak devletin köklü hafızası ve esnek yapısı sayesinde:
• Yapılan çok büyük bir yanlıştan bile oyunun sonunda bir şekilde stratejik bir kazanç veya kâr ile çıkmayı başarır.
• Krizleri (örneğin sınır ötesi operasyonlar, bölgesel çatışmalar veya iç tehditler) bir süre sonra kendi lehine bir avantaja ve tecrübeye dönüştürür.
Özetle; Türk devletinin ve milletinin kriz anlarında gösterdiği "öngörülemez" refleksler sayesinde, en hatalı durumlardan bile bir çıkış yolu bulup masadan kazançlı kalktığını anlatan, askeri istihbarat gözlemlerine dayanan çok popüler bir analizdir.
ismail Hakkı Pekin bu videoda tam olarak şu ifadeleri kullanarak konuyu özetliyor:
"Biz devlet olarak bazen çok yanlış kararlar alıyoruz, yanlış adımlar atıyoruz. Ama garip bir şekilde, süreç içerisinde aldığımız o hatalı kararlar bile dönüp dolaşıp en sonunda bizim menfaatimize (çıkarımıza) yarıyor. Türk devletinin böyle ilginç bir yapısı ve talihi var."
Bu analizinde şu detayların üzerinde duruyor:
• Stratejik Esneklik: Türk devlet yapısının çok hızlı yön değiştirebildiğini ve kriz anında esneklik göstererek zarardan kâr çıkarabildiğini söylüyor.
• Öngörülemezlik: Yabancı ülkelerin Türkiye üzerinde plan yaparken en çok zorlandığı konunun bu olduğunu belirtiyor. Çünkü devletin ve milletin refleksleri mantıksal planlara uymuyor, bir kriz anında "ne yapacağı hiç belli olmuyor".
• Devlet Hafızası: Binlerce yıllık devlet geleneğinin getirdiği gizli bir pusulanın, bizi en çıkmaz sokaklardan bile bir şekilde kazançlı çıkarmayı başardığını savunuyor.
