Sovyet Dışişleri Bakanı Vyacheslav Molotov, 12 Kasım 1940'ın yağmurlu bir sabahında, kasvetli Berlin'de özel tren vagonundan indi. Bir Alman bandosu Enternasyonal marşını eşlik etmeye çalışabileceğinden endişeleniyordu çalmaya başladı, ancak normal hızın iki katı hızda; Nazi Partisi yetkilileri, bazı yerel halkın sosyalist marşa . Molotov ve beraberindekiler daha sonra Mercedes limuzinlerle boş sokaklardan Alman liderliğiyle görüşmelere götürüldüler.
Molotov'un ziyareti sırasında Sovyetler Birliği ve Nazi Almanyası bir yılı aşkın süredir ortaktı. Eylül 1939 ile Mayıs 1940 arasında Almanya, Orta ve Batı Avrupa'nın büyük bir bölümünü işgal etmeyi başarmıştı; en şok edici olanı ise Fransa'ya karşı kazandığı hızlı zaferdi. SSCB ise Baltık Devletlerini, Romanya Besarabya'sını, Finlandiya Karelya'sını ve Doğu Polonya'yı ele geçirmişti. Hitler ve Stalin birlikte artık neredeyse tüm Avrupa'yı kontrol altına almışlardı. Sadece Büyük Britanya, ada toprakları üzerindeki gökyüzünde Luftwaffe'yi alt ederek direnişini sürdürüyordu.
Karşılıklı haksız kazançlarına rağmen, Sovyet-Alman Paktı huzursuz bir ortaklıktı. Finlandiya ve Balkanlar üzerindeki artan gerilimler, Sovyet-Alman ticareti ve italya, Japonya ve Almanya arasındaki görünüşte Sovyet karşıtı Üçlü Pakt, Sovyet-Alman ilişkisine gölge düşürdü.
Güven sarsıldıkça Hitler, Stalin'i Molotov'u Berlin'e göndermeye davet etmişti. Üst düzey askeri personeline söylediği gibi, Sovyetlerin niyetlerini yoklamayı amaçlıyordu. Zaten Luftwaffe'ye Sovyet sınır savunmaları üzerinde keşif uçuşları yapma emri vermiş ve Wehrmacht'a SSCB'yi düşman olarak kullanarak gizli savaş oyunları yaptırmıştı. Ancak Hitler henüz Sovyetler Birliği'ne saldırmaya karar vermemişti.
Kasım ayında üç gün boyunca Molotov, Alman Dışişleri Bakanı Ribbentrop ve Führer ile görüştü. Hitler'in önerileri kapsamlıydı; Alman belgelerinde kaydedildiği üzere, "Rusya, Almanya, italya ve Japonya arasında çok geniş çizgiler boyunca etki alanları oluşturmak" istiyordu ki bu da Britanya imparatorluğu'nu birlikte bölmek anlamına geliyordu. Molotov ise Almanya'nın öncelikle mevcut Sovyet şikayetlerini ele almasını talep ederek karşılık verdi.
Sovyet büyükelçiliğindeki felaketle sonuçlanan akşam yemeği partisinin ardından (ingiliz bombardıman uçakları katılımcıları bodrum katındaki bir sığınağa sürüklemişti), Molotov Berlin'den eli boş ayrıldı. Birkaç hafta sonra Sovyetler, Üçlü Pakt'a üyelik için gerekli olan uzun bir talep listesini içeren bir diplomatik girişim gönderdi. Liste Hitler için çok kapsamlıydı. Almanlar asla cevap vermedi.
Bunun yerine Hitler, 18 Aralık'ta OKW'nin 21 numaralı direktifini yayınlayarak şunları ilan etti: "Alman Silahlı Kuvvetleri, ingiltere'ye karşı savaş sona ermeden önce bile Sovyet Rusya'yı hızlı bir harekatla (Barbarossa Harekatı) ezmeye hazır olmalıdır." Wehrmacht'ın Sovyetler Birliği'nden yeni devletler kurulması önerilerini reddederek, bunun yerine "halkın önceki 'zalimleri' olan Yahudi-Bolşevik aydınların" ortadan kaldırılması gerektiğini açıkça belirtti.
SSCB'nin yıkılması ve 220 milyon insanın köleleştirilmesi veya öldürülmesi, Hitler'in uzun zamandır Almanya'nın büyük bir güç olması için gerekli olduğunu savunduğu Lebensraum'u (yaşam alanı) yaratacaktı. Hitler ayrıca, SSCB'nin hızlı bir şekilde yenilgiye uğratılmasının Büyük Britanya'yı Batı'daki savaşa son vermek için müzakereye ikna edeceğine inanıyordu.
22 Haziran 1941'in erken saatlerinde Almanlar saldırıya geçti. Müttefikleriyle birlikte yaklaşık 3,7 milyon asker, 3.350 tank ve yaklaşık 3.000 uçaktan oluşan, üç büyük Ordu Grubu halinde örgütlenmiş bir ordu kurmuşlardı. Hedefleri sırasıyla Leningrad, Moskova ve Ukrayna kadarını imha etti idi. Saat 03:15'te Alman topçuları Sovyet sınır mevzilerini bombalamaya başladı. Kısa bir süre sonra Luftwaffe bombardıman uçakları Sovyet havaalanlarını vurdu ve birkaç saat içinde Sovyet cephe hava gücünün %40'ına . Sovyet uçakları havaalanlarında düzenli bir şekilde sıralanmıştı, bu da onları kolay hedef haline getiriyordu.
Stalin ve Kızıl Ordu hazırlıksız yakalanmıştı. Alman işgalinin gerçek bir olasılık olarak görülmesine rağmen, Stalin Hitler'in Batı'da Büyük Britanya ile savaşırken saldıracağına inanmıyordu. Ayrıca Sovyet sınırları boyunca Alman yığılmasının devam eden ticaret görüşmelerinde bir müzakere taktiği olduğundan da emindi.
Kızıl Ordu ise son derece kötü durumdaydı ve savaşa hazırlıksızdı. Stalin, üst kademelerinde tasfiyeler yapmış, 25.000'den fazla üst düzey subayı öldürmüş, hapse atmış veya görevden almıştı. 1936 ile 1941 yılları arasında siyasi nedenlerle Kızıl Ordu'nun
Aynı zamanda Kızıl Ordu'nun üç katına çıkarılması emredilmişti. Genişleme ve eş zamanlı tasfiyeler sonucu oluşan çok sayıdaki boş pozisyonu doldurmak için subaylar aceleyle göreve getirildi; 1941'de subayların sadece yarısı herhangi bir resmi askeri eğitim programını tamamlamıştı .
Solda, 1941 yılına ait bir Sovyet savaş posteri. Sağda ise, 1942 yılında bir Sovyet genç siyasi subayı Sovyet birliklerini Alman mevzilerine karşı ileriye doğru teşvik ediyor.
1941 yılına ait bir Sovyet savaş posteri. (sol) 1942'de, genç bir Sovyet siyasi subayı Sovyet birliklerini Alman mevzilerine karşı ileriye doğru yönlendiriyor. (Sağ) .
Bu büyük ölçüde amatör ordu karşısında, 1936'dan beri savaşta tecrübe kazanmış Alman kuvvetleri vardı. Üstün tecrübelerini, hareket kabiliyetlerini ve iletişimlerini kullanan hızlı hareket eden Alman zırhlı birlikleri, savaşın ilk haftalarında Sovyet ordularının tamamını kuşatarak bir dizi devasa " kesselschlachten " (kazan savaşı) yarattı.
ortalama 46.000 kayıp verdi . günde Sürekli hava ve topçu bombardımanına maruz kalan ve kuşatma altında bulunan bu "kazan savaşları", yüz binlerce Sovyet askerinin yok olmasına tanık oldu. Sovyetler Birliği, savaşın ilk altı haftasında
Bununla birlikte, Almanlar Sovyet direnişinin gücünü hafife almışlardı. Dahası, Alman Einsatzgruppen'lerinin cephe gerisinde işlediği vahşetler, başlangıçta Almanları kurtarıcı olarak karşılayan bazı yerel halkları yabancılaştırdı. Alman cephe gerisinde direniş artarken ve Hitler güçlerini başka yerlere yönlendirirken, Almanların Moskova'ya doğru ilerleyişinin ana ivmesi yavaşladı.
