beşik uleması, osmanlı'yı çökerten en önemli etkenlerden birisi kabul edilir. özellikle imparatorluğun duraklama dönemine girdiği 17. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan bu sistem, babası alim olan bir çocuğun her koşulda alim sayılması olarak özetlenebilir. "alimden zalim, zalimden alim doğar" özlü sözünü yadsıyan bu anlayış, bir alimin çocuğu sakat, özürlü, düşük zekalı veya sahtekar bile olsa sırf babası alim diye alim kabul edilmesi, hiçbir eğitimi olmadığı halde çok küçük yaşlardan itibaren ilmiye sınıfından kabul edilip kadı veya müderris olması demektir. kişilerin liyakatlerinden çok soy bağlarını öne çıkaran bu anlayış, osmanlı'nın birçok alanda yozlaşmasına, çürümesine ve giderek çözülmesine yol açmıştır.
beşik ulemalığı, her ne kadar osmanlı döneminde var olsa da osmanlı dönemiyle sınırlı bir olgu değildi. cumhuriyet döneminde de birçok alanda beşik ulemaları fazlasıyla mevcut. siyasetteki beşik ulemalarının en tipik örneklerinden birisi, üç kuşaktır tbmm'de yer alan tekirdağlı öztrak ailesinin üçüncü kuşak temsilcisi faik öztrak.
ailenin macerası, 1920 yılında başlıyor. o yıl istanbul resmen işgal edilmiş, meclis-i mebusan basılmış, bazı mebuslar tutuklanarak malta'ya sürülmüştü. bu gelişme üzerine heyet-i temsiliye kararıyla, işgale uğramamış ankara'da bir meclis toplanmasına karar verilmiş; işgal altındaki istanbul'dan kaçabilen mebuslar ve işgalden sonra yapılan seçimlerde seçilen yeni mebusların katılımı ile 23 nisan 1920'de ankara'da ilk büyük millet meclisi toplanmıştı. 1. dönem bmm'nin cebelibereket * mebuslarından birisi, aynı zamanda ailenin ilk kuşak mebuslarından malkaralı mustafa faik bey'di. mustafa faik bey, denizli mutasarrıfıyken kuvayi milliye'nin milis örgütlenmesini kurmuş, istanbul'un işgalinden sonra yapılan ilk seçimde cebelibereket mebusu olarak ankara'ya gelmişti. 1923'te yapılan seçimlerde bu kez memleketi tekirdağ'dan milletvekili seçilen mustafa faik bey, 1934 yılında çıkarılan soyadı yasası ile öztrak soyadını aldı. mustafa faik öztrak, 1920-1950 yılları arasında kesintisiz olarak tbmm'de bulundu. 1939-1942 yılları arasında refik saydam ve şükrü saracoğlu kabinelerinde içişleri bakanlığı, 1941-1942 yılları arasında ise chp genel sekreterliği yaptı. dp'nin tek başına iktidar olduğu 1950 seçimlerinden sonra meclis dışı kaldı. 1951 yılında yaşamını yitirdi.
mustafa faik öztrak'ın üçü erkek beş çocuğu oldu. oğullarından orhan öztrak, babasının izinden giderek siyasete atılarak ailenin tbmm'deki ikinci kuşak temsilcisi oldu. siyasi kariyerine 27 mayıs 1960 darbesinden sonra oluşturulan kurucu meclis'te tekirdağ temsilcisi olarak başlayan orhan öztrak, 1961-1973 yılları arasında tekirdağ milletvekili, 1975-1980 yılları arasında tekirdağ senatörü olarak tbmm'de bulundu. ilkin 1961 ve 1965 seçimlerinde chp'den tekirdağ milletvekili seçilen orhan öztrak, chp içinde bülent ecevit liderliğinde gelişen ortanın solu hareketine bayrak açarak 1967 yılında turhan feyzioğlu ile birlikte güven partisi'ni kurdu. 12 mart döneminde deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin inan'ın idamları için tbmm'de yapılan oylamada diğer güven partililer gibi evet oyu verdi. orhan öztrak, ismet inönü başkanlığındaki chp-ytp-ckmp koalisyon hükümeti ve 1. milliyetçi cephe (mc) koalisyonunda gümrük ve tekel bakanlığı, chp-bağımsızlar koalisyon hükümetinde ise içişleri bakanlığı yaptı.
öztrak ailesinin tbmm'deki üçüncü kuşak temsilcisi, orhan öztrak'ın oğlu faik öztrak oldu. hazine müsteşarlığından emekli olan faik öztrak, siyasete 2002 seçimlerinde anap tekirdağ milletvekili adayı olarak girmek istese de o dönem koalisyon ortağı olan anap'ın barajı geçemeyeceğini öngörerek son anda adaylıktan çekildi. 2007 seçimlerinde deniz baykal liderliğindeki chp'den tekirdağ milletvekili seçilen faik öztrak, deniz baykal'ın bir kaset komplosuyla ana muhalefet liderliğinden uzaklaştırıldığı 2010 yılından sonra da chp içindeki konumunu korumayı sürdürdü. parti sözcülüğü yapan öztrak, heyecansız ve durağan görüntüsü ve üslubu ile sıkça eleştiri konusu oldu. özgür özel'in genel başkan seçildiği 2023 kurultayından sonra parti sözcülüğü görevinden alınmasında bu eleştiriler büyük pay sahibiydi. faik öztrak, mutlak butlan kararından sonra chp içindeki eski ayrıcalıklı konumuna yeniden kavuştu. ankara istinaf mahkemesinin verdiği mutlak butlan kararıyla chp'nin başına getirilen kemal kılıçdaroğlu tarafından grup başkanı olarak belirlendi. mutlak butlan kararı sonrası chp'de kalan 44 milletvekilinden 39'unun katıldığı oylamanın ilk turunda elazığ milletvekili gürsel erol'a geçilen öztrak, ikinci turda kk ekibinin oylamaya müdahale ettiği iddialarının gölgesinde gürsel erol'un önüne geçti ve tartışmalı bir oylamanın ardından chp grup başkanı seçildi. 72 yaşındaki faik öztrak, 19 yıldır chp tekirdağ milletvekili sıfatıyla tbmm'de bulunuyor.
mustafa faik öztrak 30, orhan öztrak 12, faik öztrak 19 yıl... 1920'de açılan tbmm, 27 mayıs ve 12 eylül dönemlerindeki toplam dört yıllık kesintiler dışında 102 yıldır açık. bu 102 yılın 61 yılında öztrak ailesi tbmm'de yer aldı.
