Onu bu şekilde tanımlayanların dayanakları şunlardır:
Büyük devletleri birbirine karşı dengeleyerek Osmanlı'nın ömrünü uzatmaya çalışması.
Güçlü bir istihbarat (hafiye) ağı kurması.
Diplomasiye önem vermesi ve mümkün olduğunca savaştan kaçınması.
Rakiplerini dikkatle izlemesi ve devlet yönetiminde temkinli davranması.
Nitekim II. Abdülhamid'in kendi hatıratında, "kurnaza karşı kurnazca hareket etmeye karar verdiğini" ifade ettiği de aktarılır.
Bununla birlikte, bazı tarihçiler aynı özellikleri "ihtiyatlı", "şüpheci" veya "otoriter" olarak değerlendirirken; bazıları ise "ileri görüşlü bir diplomat" olarak niteler. Bu nedenle "kurnaz padişah" ifadesi resmî bir unvan değil, tarih yorumlarında sık kullanılan bir nitelemedir.
