Osmanlı'nın son dönemi eşkıyalarından birisi. evet..
--spoiler--
Araştırmacı Yazar-Tarih Öğretmeni Ömer Faruk Dinçel
“Osmanlı Devleti’nde 17. yüzyılda merkezde ve taşrada otoritenin zayıflamasına ve tımar sisteminin bozulmaya başlamasına bağlı olarak taşrada ayanlar (derebeyleri) ortaya çıkmaya ve güç kazanmaya başlamıştır. Özellikle 18. yüzyıl sonu (1787-1792) ve 19. yüzyıl başlarında (1806-1812) meydana gelen Osmanlı-Rus savaşları ülke ekonomisinin ve toplumsal yapının bozulmasına, eşkıya gruplarının daha da çoğalmasına ve bunlarla yeterince mücadele edilememesine neden olmuştur.
18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başlarında Bursa ve çevresinde Osmanlı Devleti’ni en çok uğraştıran eşkıyanın başında Kumlalı Deli Balta Mustafa, Şile Eski Serdarı Uzun Hasan(1) Kandıralı Mehmet, Kara Mustafa, Serikli Osman, Deli Hüseyin, Bostancıoğlu, inegöllü Numan Bey’in oğlu Ömer Bey vb. gelir. istanbul, Üsküdar, Kartal, Pendik, Gebze, Yalova, Karamürsel, Bursa, Gemlik ve Pazarköy (Orhangazi) taraflarında eşkıyalık yapan, baskın ve yağma yapıp adam öldüren bu şahıslarla ilgili Osmanlı arşivinde çeşitli vesikalar bulunur.
Eşkıyalık yapmaları sebebiyle haklarında yakalanması için fermân-ı kaza çıkarılan Gemlik kazasına bağlı Kumla köyünden (vesikada Kumlu şeklinde) Deli Balta ve arkadaşı Sağır Osman, Gemlik kazasının Armutlu köyünden Mandıracı ve arkadaşı Öküzoğlu Osman, Bursa kazasının Ağlaşan köyünden Serikli Osman(2) ve arkadaşı Şişmanoğlu Hüseyin, Dış (Dışkaya olabilir) köyünden Kel Velioğlu Mustafa, Karaköylü Macaroğlu Halil, Arapoğlu Emin, Selim köyünden Palancıoğlu Emin, Canbaz köyünden Kürtoğlu Osman, Hasan köyünden imamoğlu, Narlıdere köyünden Yassıoğlu adlı şahısların bir daha gizli ve açık şekilde eşkıyalığa tevessül etmemeleri, yerlerinde oturmaları, namuslarıyla durmaları şartıyla affedildikleri, aksi olursa yakalanıp cezalandırılmaları hususunda Bursa Mollası’na, Gemlik Nâibi’ne ve Dergâh-ı Âli kapıcıbaşılarından inegöllü Numan Bey’e hitaben hüküm gönderilmiştir. Bunun yanı sıra Deli Balta’nın Gemlik kazasında, Eskicioğlu ve Köy Ağasıoğlu’nun Umurbey Köyü’nde, Serikli Osman ve yeğeni Deli Hüseyin’in Ağlaşan Köyü’nde, Bostancıoğlu Halil ve Sadık nâm habislerin (kötülerin) Bursa’da şekavette bulunduklarını vesikalardan öğreniyoruz.(3)
