Hemen herkesin Demokrasi şehidi dediği, demokrasi nutukları atılırken atıfta bulunduğu yegane isimlerden biri de Adnan Menderesdir.
genelde okumaktan çok dinlemeyi seven bir millet olduğumuz için adnan menderes' in neden asıldığını bilmeyiz.
sahi kimdir bu adam? neden idam edilmiştir? demokrat partiyi kurmasına rağmen demokrat mıdır?
Bu soruların cevabı çok kısa bir araştırılma ile bulunabilir.
tek partili yıllar CHP’sinin Aydın Milletvekili idi. üç arkadaşıyla meclise verdiği bir önergeyle Türkiye siyasetinde adını duyurdu. mecliste görüşülen çiftçiyi topraklandırma yasası esnasında bu yasaya karşı verilmiş bir önergeydi. Yasayla toprak ağalarının elindeki tarıma elverişli arazilerin 5000 dekardan, elverişsiz arazilerden ise 2000 dekardan fazlasının devletçe kamulaştırılıp topraksız köylüye dağıtılması amaçlanıyordu.
Adnan Menderes, Celal Bayar, Refik Koraltan ve Fuad Köprülü bu yasanın geçmemesi için önerge verdiler. çünkü Adnan Menderes Aydın’da 30.000 dönümlük toprağa sahip olan bir toprak ağasıydı ve bu yasa kendi topraklarının da büyük bir kısmının kamulaştırılıp topraksız köylüye dağıtılması anlamına geliyordu.
O önergeden sonra CHP’den ihraç edildi ve ardından bildiğimiz Demokrat Parti dönemi başladı.
adnan menderes' in iktidar olduğu dönemlerde yaşanan olaylar:
1951 yılında Menderes hükümeti Kore Savaşı'na Amerika için asker gönderdi. Amerikan çıkarları için bine yakın vatan evladı Kore'de yaşamını yitirdi, binlercesi yaralandı.
1952'de NATO'nun isteği üzerine komünizme karşı gayri-nizamı harp yapacak Seferberlik Tetkik Kurulu, daha sonraki adıyla Özel Harp Dairesi kurdu.
1954 yılında Yabancılara petrol arama ve çıkarma izni verildi.
Tek parti döneminde kurulan bazı traktör ve basma fabrikaları Menderes döneminde özelleştirildi veya ekonomik olmadıkları için kapatıldı. Nuri Demirağ tarafından kurulduktan sonra ismet inönü tarafından devletleştirme kapsamına alınan uçak ve uçak motoru fabrikaları, Eskişehir tank fabrikası ve Kırıkkale silah fabrikası Menderes döneminde NATO standartlarına uymadıkları gerekçisiyle kapattı.
Cezayir kurtuluş savaşı sırasında Fransa'yı destekledi.
1954-1958 yılları arasında 238 gazeteci iktidara karşı yazılar yazmak suçundan mahkum ettirdi.
Tahkikat Komisyonu nu kurdu. 15 DP milletvekilinden oluşan komisyon hem suçlama hem de yargılama hakkına sahipti. Komisyon 5 kişiden fazla yan yana yürümeyi bile yasakladı.
ismet inönü'ye 12 oturum meclisten men cezası verildi.
Turan Emeksiz hükümete karşı istanbul Üniversitesi'nde düzenlenen bir protesto mitinginde polisin açtığı ateş sonucu öldü.
Bunlar hatırlanabilecek ana başlıklar.
Adnan Menderes neyle suçlanmıştı?
1- Örtülü ödenek paralarını zimmetine geçirmek,
2- 6-7 Eylül Olayları'na önceden haberi olduğu halde müdahale etmemek,
3- Kanuna aykırı olarak üniversite basmak ve halka ateş açtırtmak,
4- Bazı muhalefet milletvekillerinin ve muhalefet liderinin seyahat özgürlüğünü kısıtlamak,
5- Devlet radyosunu siyasi çıkarları için kullanmak,
6- Halkı Demokrat izmir gazetesinin matbaasını tahrip etmeye teşvik etmek
Peki bunlar idam cezası için yeterli mi? Bence hiçbir suçun cezası idam olamaz, idama tamamen karşıyım. Fakat Menderes de idama karşı mıydı? Elbette değil, 1951-1960 yılları arasında Menderes 43 kişinin idam kararına imza attı ve hepsi idam edildi.
