evrendeki cisimler arasındaki boşluğun (uzayın) genişlemesidir. boşluk genişlerken içindeki gök cisimlerini de sürükleyerek birbirinden uzaklaştırır. birbirine yakın gök cisimleri (güneşle gezegenler, ya da bir galaksiyi oluşturan yıldızlar gibi) yerçekimi aracılığıyla bu genişlemeyle birlikte birbirinden uzağa sürüklenmeden aralarındaki uzaklığı korur. çekim gücünün --karanlık madde de hesaba katılarak-- etkisinin iyice azaldığı uzaklıktaki cisimlerde (cisim kümelerinde), mesela galaksiler arasında ise bu genişlemenin etkisi gözlenebilir.
uzay içinde hareket eden herhangi bir madde ya da enerji ışık hızından daha hızlı hareket edemez; ama uzayın (boşluğun) kendisi, belli bir mesafeden sonra ışık hızından daha hızlı genişler. bu sebeple görünür evren dediğimiz bir diğer olgu yaşanır, ama o konuya burada hiç girmiyim, bir bu kadar daha onu anlatmak lazım.
uzayın genişlemesi belirli bir noktadan başlayıp, o nokta etrafında yayılma şeklinde gerçekleşmez. uzayın her yerinde eşit oranda bir yayılma gözlenir. örneğin biz dünyadan baktığımızda çevredeki gök cisimlerinin aynı hızda bizden uzaklaştığını görürüz. evrenin öbür ucunda bir galaksiden bakan da aynını görür. bu demek değildir ki evrenin merkezi dünya, ya da o galaksi. bununla ilgili olarak, big bang de tek bir noktada başlayıp o nokta etrafında genişleyen bir patlama değildir. big bang --evrenin çok yoğun bir madde kümesi olduğu ilk anlarında-- her yerde aynı anda gerçekleşmiştir. evren, fizik biliminde tanımı gereği, aynı zamanda gözlemlenebildiği üzere var olan her şeyi, her yeri kapsamaktadır.
evrenin sonsuzluğunu anlayamayanların (fizikle, astronomiyle çok içli dışlı olmayanların) düştüğü bir yanılgı "evren genişliyorsa sonsuz olamaz" yargısıdır. bu yanılgının kaynağı, "genişlemek" ile ifade edilen şeyin yanlış anlaşılması. evrenin bir yerde sınırlanıp, genişledikçe o sınırı da balon gibi şişirip genişlettiği şeklinde düşünürler. uzay, yani boşluk, yani hiçbir şey evrenin bir elemanı, bir öğesi iken, o hayali sınırın ötesinde ne olabileceğini, evrenin neyin içine doğru genişlediğini düşünmek saçmadır. ki öyle bile olsa, mesela birden fazla evreni içinde barındıran bambaşka fizik kurallarıyla işleyen (şimdiki fizik kurallarıyla hayal bile edilemeyecek) bir alan hayal etsek, o alana da bir isim verir, multievren filan deriz, sonsuz olarak kabul ederiz. tabii öyle bir şey yok (varsa bile 3 boyutlu evrende yok).
genişleme evrenin kendi içine doğru bir genişleme. zaten sonsuz olan bir alanda cisimler arasındaki mesafenin gitgide artması. görsel olarak kavrayabilmek için, kameraların zoom özelliğine benzetilebilir bu. siz daha yakından baktıkça baktığınız cisimler arasındaki mesafenin genişlediğini görürsünüz, bunun gibi aynı.
konuyla ilgili bilgi almak isteyenlere kaynak olabilecek birkaç kısa belgesel de şöyle
