tıpkı abdülhamid gibi, atatürk gibi hakkındaki gerçeklerden ziyade bir takım sanrıların konuşulduğu siyasetçi. kimisi evliya yapar çapkınlığıyla bilinen adamı, kimisi şeriatçı yapar onu atatürk'ün parlattığını, laik cumhuriyete olan bağlılığını bilmeden. hep "siz isteseniz hilafeti bile getirirsiniz" lafı hatırlatılır. halbuki menderes o sözü kazan kaldırıp hükümeti düşüren vekillerine hitaben, adeta bir yalakalık yaparak söylemiştir.
bir de klasik "demokratik seçimlerle gelen ilk lider" sloganları var. çoğunlukçu sistem ilk çok partili demokratik seçimlerde chp hükümetinin isteğiyle uygulanmıştı. buna göre misalen 10 tane vekil çıkaracak bir şehirde chp yüzde 50.1 dp yüzde 49.9 oy almışsa 10 vekilin hepsini de chp çıkarıyordu. temsilde adalet ilkesine bir hayli uzak olan bu sistem, yönetimde istikrarı sağlamak açısından önem teşkil etmekteydi ve dp'nin 46 seçimlerine kadar yeterince teşkilatlanamayacağı hesap edilerek özellikle böyle bir seçim sistemi üzerinde anlaşılmıştı.
yalnız şu var ki, bu noktada inönüye oldukça haksız ve cahilce eleştiriler yapılır. sanki demokrasiye geçişin önünü inönü tıkamış gibi anlatılır. halbuki o dönemi az çok araştıran bir kişi rahatlıkla görecektir ki hükümet üzerinde etkisi oldukça kısıtlı olan dp vekillerine istedikleri çok partili seçim şansını o dönemde verebilecek tek kişi inönüdür. inönü kendi partisinin ileri gelenlerinin tepkisini almak pahasına böyle bir karar almış, çok partili demokratik seçimlere gidilmiştir.
ama yine de bahsettiğim çoğunlukçu seçim sistemi dplilerin tepkisini çekmekteydi iktidara gelene kadar. fakat iktidara geldikten sonra dp bu sistemi değiştirmek için hiç bir girişimde de bulunmadı doğal olarak.
her neyse, nasıl olsa ben yazsam da kimse tınlamayacak. araştıracak olanın da burada işi ne? ama adnan menderesle ilgili söylemek istediğim çok daha farklı ve önemli bir şey var.
ferruh bozbeyliyi bilirsiniz. bilmiyorsanız eğer, bana kalırsa ilk iş olarak onu araştırın. neymiş, neciymiş, kimmiş bu adam diye. çünkü bozbeyli yakın tarihimizde en kilit isimlerden bir tanesi. gerçek bir demokrat kendisi. Allah sağlıklı ve uzun ömürler versin kendisine.
ferruh bey yassıada sürecini bir röportajında anlatırken celal bayardan övgüyle bahsederken adnan menderesin mahkeme karşısındaki boynu bükük ve ürkek, aman dileyen duruşunu hiç içine sindiremediğinden bahsediyor. kaldı ki ferruh bey adalet partisinin ilk grup toplantısında dinlendiklerini düşündükleri için rahat konuşamayan vekillere seslenerek: "Sağır ismet de duysun, Cemal Gürsel de duysun, komiteciler de... Ne demek bu yahu? Korkuyla bu iş olur mu?" demiş bir insan. (bkz: yalnız demokrat)
gerçekten de celal bayar korkusuzca mahkemenin karşısına dikilip, tarih sizi yargılayacaktır derken menderes iktidarının son dönemlerindeki üslubunun çok dışında bir tavırla oldukça kibar, sakinliğin de ötesinde tavizkar bir şekilde hitap etmişti kendisini yargılayanlara.
adnan menderes elindeki gücü kötüye kullanmıştı, toplumsal ahlaka uygun olmayan eylemler içerisinde bulunmuştu (bkz: evli kadınlarla olan ilişkisi gibi), başka pek çok siyasetçi gibi. elbette idam edilmeyi hak etmiyordu. ama şu iki adam arasında bir mukayese yapmak gerekirse:
