daha hala "bir gecede cahil bırakıldık" ya da "tarihimizden koparıldık" şeklinde çamur atılan inkılap. şapka devrimini, fes devrimi kadar anlamsız, alakasız ve saçma bulurum. 1. cumhuriyet döneminin pek çok günahlarının olduğunu savunurum. ancak harf inkılabına gelince, bunu eleştiren genel kitlenin cehaleti de, savlarının tutarsızlıkları da ortadadır diye düşünüyorum.
"bir gecede cahil bırakıldık" miti: nasıl cahil bırakıldık? yani harf inkılabından önce milletimiz harıl harıl okuyordu, aydınlarımız oldukça özgün, türk düşün dünyasını temelinden sarsacak yüzlerce eser meydana getiriyordu da harf inkılabı mı buna engel oldu? osmanlının son dönemlerinde halkın okuma yazma oranının ne olduğu konusunda çok çeşitli iddialar var. şimdiye kadar duyduğum en yüksek oran yüzde 7. buna da gayrimüslimler dahil. ama mebuslar meclisine mebus aranırken "okuma bilmesi ve birazcık da yazabilmesi" şartı getirildiğine göre, toplumun okuma yazma oranının ne kadar düşük olduğu ortada. e o halde cahil bırakılan kim?
bir de peyami safanın meşhur "dedelerinin mezar taşını okuyamayan bir nesil yetiştirildi" diye yakınması durumu var. heh, tabi. ne kadar trajik değil mi? ulan yüzde 7 diyoruz yüzde 7. osmanlı zamanında millet okuyamazken aklınız neredeydi? ama kimse kusura bakmasın, tüm bunlar atatürk inkılaplarını topyekün eleştirebilmek için, art niyetli olarak ortaya atılmış safsatalardır. gerçeklerle uyuşmadıkları ortada. tanzimat döneminin, meşrutiyet döneminin aydınlarının en büyük derdi, halka bir şeyler öğretebilmek, halkı eğitebilmek. emin olun o adamlar da olmasaydı eğer, osmanlıda okuma yazma oranı hiç bir zaman yüzde birin üzerine bile çıkamazdı.
neden mi? hemen açıklayalım. osmanlıca nedir? bir dil midir? hayır. osmanlıca, osmanlı devleti elitlerinin kullandığı, bol miktarda arapça ve farsça kelimeler ve gramer kuralları içeren, ağır ve süslü estetik açıdan da kulağa hoş gelen (en azından bana ve daha pek çok insana göre) bir suni dildir. sunidir, çünkü halk dili değildir. bir karacaoğlan şiiri okuyun, bir de şeyh galib şiiri. bakın bakalım hangisini daha kolay anlıyorsunuz? peki harf inkılabı için "halkı cahil bıraktılar" diyen insanlar, osmanlıca gibi suni bir dili meydana getiren devlet eliti için neden aynı serzenişte bulunmuyorlar?
evet, osmanlıca dediğimiz dil, saray ve çevresiyle halkı birbirinden ayrıştırmak için geliştirilmiş ve ilerletilmişti. halk dilinden konuşmak, avamlık ve basitlik göstergesi oldu uzunca bir müddet. aslına bakarsanız bu sadece osmanlılara özgü bir şey değildir. tıp terimlerinin latince olmasından tutun da, günümüzde bazı aydınların sık sık ingilizce, fransızca veya kimi zaman da latince kelimeler kullanmalarının da arkasında benzer sebepler vardır. çünkü o konuyla ilgili bilgisi ve tecrübesi olmayan insanların işinize burnunu sokmasını istemiyorsanız, bunun için en iyi yol, o insanların sizi anlamamalarını sağlamaktır. osmanlıca da bu mantıkla ortaya çıkarılmış bir dildir. yani osmanlıca dediğimiz dil (öyle bir dil varsa eğer) daha en baştan milleti cahil bırakmayı göze almış ve bu maksatla geliştirilmiş bir dildir.
bir başka mesele de sanki harf inkılabı tamamen atatürkün ve arkadaşlarının aklından çıkmaymış gibi lanse edilmesi. aslında bunda inkılabları tamamen atatürke bağlama manyaklığına kapılmış olan atatürkçü kesimin de büyük suçu var. ama işin doğrusu şudur ki, osmanlıca harflerinden vazgeçip latin alfabesini adapte etme fikri, atatürkten önce de ortaya atılmıştı bazı aydınlar tarafından. hatta belki ittihat terakkinin bile programında vardı bu da uygulamada muvaffak olunamadı.
şimdi gelelim günümüze. hakikaten anlayamıyorum. eski alfabeyi öğrenmek o kadar zor bir şey değil. osmanlıca kursları da artık neredeyse her yerde var. madem bu kadar isteklisiniz, öğrenin kardeşim osmanlıcayı. sizi tutan nedir? hem memlekete de bir faydanız dokunmuş olur. daha hala bile arşivlerde olup günümüz türkçesine çevrilmemiş o kadar çok kaynak var ki.
şimdi bu entiden sonra da aynı safsatalar yazılmaya devam edilecek. neden? çünkü bizim insanımız okumayı, iş yapmayı, araştırmayı değil; konuşmayı seviyor. açıp iki sayfa bir şey okumaktan ölesiye korkan insanlar, burada "kamalistler bizi cahil bıraktıı, bizi tarihimizden kopardııı" diye ahkam kesmek konusunda birbirleriyle yarışacaklardır. şaşırtıcı mı? hiç değil.
