dönemin araştırmacıları versay anlaşmasının sayfaları arasından çıktığını söyler. sömürgecilik yarışında geri düşen, aşağılanan ve büyük yaptırımlara çarptırılan alman halkının itilaf bloğuna tepkisinin aynası olmuştur. ağır yenilgilerden sonra toplumlar ya kendilerini sorgulamaya başlayıp güçlü tarafa benzemeye çalışır, ya da burada olduğu gibi kimliğine daha da bağlanır ve kendi ırkı dışına nefretle yaklaşır. alman ırkı bu ikinciyi seçti. iyi mi yaptı; ya da biz ne yaptık? kurtuluş savaşından sonra saltanatın halifeliğin kaldırılıp, türkçülük üzerine kurulan yeni cumhuriyet, ermeni tehciri, dersim düşünülürse biz de kendi genlerimize, kimliğimize sıkı sıkıya sarıldık. çok da iyi yaptık.
