1878 yılında bitlis in hizan ilçesine bağlı nurs köyünde dünyaya geldi. bugün doğduğu köyün ismi kepirli dir. ilk öğretimini, ağabeyi molla abdullah tan almıştır. dokuz yaşında iken tağ köyündeki medresede öğrenimine başladı. 1888 de medrese öğrenimini bitirdi. aynı yıl köyüne döndü. bir süre ağabeyi molla abdullah ın verdiği dersleri takip etti. 1893 yılına kadar üç tane medresede öğrenim gördü. fakat medrese öğrenimi sırasında hocaları ve arkadaşlarıyla zaman zaman tartışmalara girdi ve bu yüzden öğrenimi zaman zaman aksadı. daha sonra van ve bitlis valiliklerinde bazı ilmi çalışmalar yaptı. said nursi, 1907 yılında istanbul a geldi. amacı, idealindeki okulu padişah abdülhamit e iletmek ve bunun yapılması için çalışmaktı. bu üniversitenin türkçe, kürtçe ve arapça öğretim vermesini istiyordu. fakat bu isteği muhatap bulmadı. bu durum said nursi yi çıldırttı ve bir cuma selamlığında abdülhamit in karşısına yöresel kıyafetleri ve hançeriyle çıktı. bu hareketinden ötürü önce tutuklandı, sonra akıl hastanesine kapatıldı. aynı yıl serbest kalan said nursi, sıkı bir abdülhamit muhalifi olarak ittihat ve terakki partisi yle irtibata geçmek için selanik e gitti. selanik te emmanuel karaso dahil çok sayıda ittihat ve terakki mensubuyla görüştü. ikinci meşrutiyetin ilanından sonra selanik şehrindeki kutlamalarda kalabalığa hürriyet ile ilgili nutuklar çekti. bu dönemde teşkilat- ı mahsusa ya katıldı ve ittihat ve terakki partisi ne üye oldu. aynı yıl idealindeki üniversite için sultan abdülhamit ile görüştü. projesi kabul gördü ve ödenek ayrıldı. 1908 de istanbul a geldi. derviş vahdeti önderliğinde kurulan ittihadı muhammediye fırkası nın kuruluşuna katıldı ve partinin yayın organı volkan gazetesinde yazılar yazdı. bu partinin önde gelenlerinin teşviki ile 31 mart vakası patlak verdi, hareket ordusu isyanı bastırdı, said nursi dahil tüm parti yöneticileri divan- ı harp mahkemesi nde yargılandı, said nursi beraat etti. beraat ettikten sonra van a gitti. isyandan sonra serbesti gazetesi nde isyan aleyhinde yazılar yazdı. 1911 de şam kentinde hutbe okuttu. aynı yıl, istanbul a döndü. rus çarlığı nın 1914 aralık ayında doğu illerine saldırması üzerine açılan doğu cephesine katıldı ve gönüllü alay komutanlığı yaptı. 1916 yılında bitlis te ruslara esir düştü. bir yıl sonra esir kampından kaçtı ve istanbul a döndü. dar ül hikmet ül islamiye de görev yaptı. 1919 yılında teali islam cemiyeti nin kuruluşuna katıldı. ilkin kurtuluş savaşı na mesafeli yaklaşan, hatta mustafa kemal in doğu illerindeki kürt köylülerine kurtuluş savaşı nın haklılığını anlatması için yaptığı çağrıya bile uymayan said nursi, savaşın zaferinin kesinleşmeye başladığı 1921- 22 yıllarında kurtuluş savaşı na olumlu yaklaşmaya başlamıştı. 9 kasım 1922 günü eski van valisi tahsin bey in ısrarı üzerine mustafa kemal tarafından ankara ya çağrıldı. burada meclis oturumlarını izledi ve yeni bir ülkenin kuruluşunda manevi değerlerin ihmal edilmemesini savunan bir konuşma yaptı. bu konuşması pek hoş karşılanmadı ve mustafa kemal ile anlaşmazlığa düşerek ankara dan ayrıldı. ankara da iken ikinci meşrutiyet döneminde abdülhamit tarafından onaylanan, ancak savaş nedeniyle inşası tamamlanamayan okulun inşası için tbmmye teklif sunulmasını sağlamış, bu teklif kabul edilmişti.
cumhuriyetin kurulmasından sonra diyarbakır da patlak veren ulusal ve dini temelli şeyh sait isyanı na karşı çıkmış, şeyh sait ve yandaşlarına '' yaptığınız kardeşi kardeşe kırdırmaktır. türk milleti, islama bayraktarlık yapmış bir millettir ve bu uğurda yüzbinlerce, milyonlarca şehid vermiştir. binaenaleyh türk milleti ne kılıç çekilmez ve ben de çekmem.'' demesine rağmen isyanla ilgili tutuklanmış ve burdur a sürülmüştür. burdur da bir müddet kalan said nursi, daha sonra ısparta nın eğirdir ilçesine bağlı barla bucağına sürülmüştür. dokuz yıl sonra ısparta ya sürüldü. 1935 yılında '' gizli cemiyet kurmak'' ve '' rejimi yıkmaya çalışmak'' suçlamalarıyla 16 öğrencisiyle birlikte eskişehir de yargılanmaya başladı ve 11 ay ceza aldı. eskişehir de tecrit altında kalan said nursi, 1936 yılında serbest kaldı ve yedi yıllığına kastamonu ya sürüldü. 1943 yılında 126 öğrencisiyle beraber '' rejimi yıkmaya çalışmak'' suçunu işlediği için tutuklandı ve denizli ye sevk edildi. burada 9 ay hapis yattı. beraat etti. daha sonra afyonemirdağ da sürgüne tabi tutuldu. 1947 yılında aynı suçtan tekrar tutuklandı ve 20 ay afyon da yattı. daha sonra yine emirdağ a götürüldü.
demokrat parti nin iktidara geldiği 1950 yılından sonra daha rahat günler geçirdi. 1952 de gençlik rehberi adlı yapıtından dolayı istanbul da yargılandı ve beraat etti. 1953 yılında emirdağ a geldi ve burada bir süre kaldıktan sonra tekrar istanbul a geldi. demokrat parti hükümetinin başı olan adnan menderes ile arası iyi sayılırdı. hatta 1955 yılında adnan menderes in said nursi ye '' isterseniz hilafeti bile getirebilirsiniz.'' dediği söylenir. demokrat parti, önceki hükümetlerin aksine said nursi ye daha olumlu bakıyordu. risale i nur da yasaklanmamış ve yurt içi ve yurt dışında dağıtılmıştı. 23 mart 1960 günü şanlıurfa da yaşamını yitirdi. bedeni, ölümünden 3, 5 ay sonra kıbrıs açıklarında denize atıldı.
