insanoğlunun bütün sorumluluğu üzerinden atma ve kendini rahatlatma çabasıyla bugünlere gelmiş düşüncedir. burada freud'un deyimiyle bir "çifte değerlilik" esastır; sorumluluktan kaçma ve düşünceyi kutsallaştırma buna rağmen günlük yaşamda tüm bu sorumlulukları elde etme ve kutsallaştırdığı kısıtlamaları delme isteği.
gayet ilkel yollarla başlayan bu "düşünce" biçimi git gide dallanıp budaklanarak günümüzdeki halini almıştır ve sürekli değişime uğramaktadır, bin yıl önceki tanrı anlayışı ile günümüz tanrı anlayışı arasında fersah fersah farklar vardır. sadece ve sadece bu "tanrı anlayışının evrimi"ne bakarak insanoğlunun inanç grafiğini çıkarabiliriz. git gide daha uzlaşmacı bir tanrı düşüncesi gelişmekte ve bilimin de dolaylı katkılarıyla bu "ilkel" düşünce yavaş yavaş hafiflemektedir.
