Bir şeyi ıskalıyorlardı ama ve lakin... Keza dünya hakimiyeti toprak parçasının genişliğiyle orantılı olan bir gerçeklik değildir. Evvelden beri fazla şekilciyiz anlaşılan o ki.
Dünya haritasını açın ve şu ülkelerin topraklarının genişliğini inceleyin:
Osmanlı buna "ilah-i kelimetullah mefkuresi" derdi. yani allahın kelamını tüm dünyaya yayma. fakat Osmanlı bunu ancak 250 yıl kadar sürdürebilmiştir. o hep bahsi geçen cihan imparatorluğu (imparatorluk içinde bir çok ulus barındıran yapıların adıdır. toprak büyüklüğü ile alakalı değildir) ancak 250 yıllık bir dilimde mevcuttur. maksat allahın kelamını yaymak derken bir çok unsur göz ardı edilmiş ve Osmanlının çöküşü kaçınılmaz olmuştur.