1915'te rus işgali altındayken rus'lardan destek alan ermeni komitaları tarafından vatandaşlarımıza yapılan katliamlar ortada iken hatta bu olay üzerine orada şehit olan vatandaşlarımız için bir şehitliğimiz (bkz: zeve şehitliği) varken tam 95 yıl sonra sanki onları türkler kurtarmamış gibi 2010 nevruz şenliklerinde*işgalci tc kürdistan'dan defol diye pankart açmışlardır. o çocuklardaki milli şuur eksikliği, çoğunun türkçe bilmemesi ve ne mutlu türküm diyene dememeleri, atalarının acılarını bu kadar çabuk unutmaları içler acısıdır.
edit: bırakın ne mutlu türküm diyene demeyi daha işgal kelimesinin nasıl yazılacağını bilmiyor, işkal yazıyorlar. üstelik onları kurtaran türklerin polisine taş atan çocukların serbest bırakılmasını da istiyorlar.
kalem tutacak ellerin taşlara, silahlara sarıldığı; güneşe bakıp gözlerinde umut olması gereken çocukların, sadece gözlerini açık bırakacak şekilde yüzlerini örtüp molotof kokteyli atıp masumların canını yaktığı; sırtına çantasını takıp okula gideceği yerde; dağa çıktığı yerdir van.
güzel şehir. yavaş yavaş öğrenci şehri olma yolunda ilerliyor. öyle, basının; 5 dakkalık bir olay çıktığında, abartıp van karıştı, yanıyor haberlerine kulak vermeyin. diğer memleketlerden ne az, ne de fazla olay var. batıda yaşayan insan için biraz dar gelebilir orasıda var. esnaflarından dert yanar öğrenciler. doğrudur. esnaflığı yeni öğreniyorlar orda. adamlar yıllarca kapalı kutuda kalmışlar. ne gelen olmuş ne giden,olacak o kadar. hele bir misafirperverlikleri var. insan gösterilen ilgi karşısında utanır. üniversitenin gelişmesiyle, şehirde günden güne gelişme gösteriyor. gezilecek yeri oldukça fazla. akdamar adası, muradiye şelalesi, van kalesi, hemen yanıbaşında doğubeyazıt'ta bulunan ishak paşa sarayı... gidip görünülesi, öğrenci olarak yaşanılası biryer.
Yapabileceğiniz en güzel kahvaltının sahibi şehir.
Boş çarşısını sıcacık insanların doldurduğu şehir.
Sosyal, çok sosyal bir şehir.
Türkiye'deki en uzun çıkmaza, o çıkmazın sonunda olan en güzel dostlukalrın yaşandığı iskeleye sahip olan şehir.
Yaz günlerinde serinliğiyle yardıma koşan, izlemeye doyum olmayacak güzel gölün sahibi şehir.
Ermeni Kürt ve türk lerin beraberce palaştığı şehir.
Sade bir şehir.
Akdamar kilisesi, Van kalesi, Hoşap kalesi gibi yapılarla tarihten bir parça olan şehir.
Belki de Doğunun en güzeli...
1. dünya savaşı sırasında rusların çobanlığını yaptığı milletin (bkz: ermeniler) sistematik bir biçimde şehirdeki türk ve müslüman ahalinin nüfusunda ciddi bir kırım uyguladığı türk şehri, türkiye cumhuriyeti şehri.
van katliamına dair bakınız şu gibi bilgiler mevcut:
Anadolu'da karların erimeğe başlaması ile birlikte başlayan olaylar gün geçtikçe Ermenilerin lehine ve Türklerin aleyhine gelişmeye başladı. 8 Mayıs günü, Van şehrinin merkezinde Ermenilerin bir Türk mahallesine hücum ederek birçok evi yaktıkları bildirildi.
Bütün olarak dış güçlerce silahlandırılmış ve donatılmış Ermeni Halkı, ele geçirdikleri her sokak ve her mahallede korkunç kıyımlar yapmaya başladılar. işte gelişen bu durum üzerine Van Valisi Cevdet Bey; halkın başka yerlere göçmesine ve Van'ın yavaş yavaş terk edilmesine karar verdi.
Bu çekilme Türkler için inanılmaz zor şartlar altında yapılmaya başlandı. Göç sırasında erkeklerinin çoğu, uygulanan bölgesel seferberlik nedeni ile cephede Ruslarla savaşan Ordu'ya katıldığı için, yetersiz kuvvetlerle savunulmaya çalışılan Türk Halkı, yollarda Ermenilerce soykırıma ve akıl almaz işkencelere maruz bırakıldılar. Böylece bölgede 15-20 gün içindeki ikinci Tehcir (Zorunlu Göç) olayı Ermenilere değil fakat yine Türk ve Müslümanlara karşı bu sefer Ruslar tarafından değil ama Türkler tarafından uygulandı. Nedense Ermeni taraftarı yazarların hemen hemen tümüne yakın bir kısmı bu olaya temas etmedikleri gibi, olayı tamamen ters yüz ederek Van'da Türklerin Ermenilere kıyım uyguladıklarını, hatta rakam olarak 60.000 Ermeninin öldürüldüğünü beyan etmiş ve Ermenilerin Türklerin zulmüne karşı kahramanca direndikleri ve Türkleri ağır bir yenilgiye uğrattıkları yolunda taraflı yayınlar yapmışlardır.(1)
...
Tebriz'de 6 Mayıs 1915'te harekete geçen General Şarpantiye Komutasındaki Rus Suvari tümeni Van ve Adilcevaz üzerine harekete geçti. 12-16 Mayıs arasında Savuşbulak'a geldi. 18 Mayısta Başkale'ye yaklaştı, Türk birlikleri batı'ya doğru çekilmek zorunda kaldı. General Truhin komutasındaki birlikler Van'a girdiler. Türk birlikleri her tarafta çekilmeye başladılar. Türkler'in Van'ı boşalttıkları 14 Mayıs'tan iki gün sonra Ruslar şehre Ermenilerin büyük coşkusu ve şenliklerle girdiler. iyice cesaretlenen Ermeniler bölgede Türkleri imha etme kararıyla büyük bir imha harekâtı başlattılar.(2)
Türklerin, Van'ı boşaltması üzerine Van'da Ermeni dönemi başlamış, ele geçen Türkler akla gelebilecek en feci şekilde, bazı köy ve kasabalarda son ferde kadar yok edilmişlerdir. Van'ı baştanbaşa yakan Ermeniler bu şehri elde tuttukları bir iki yıl içinde, yüzlerce yıllık tahribat yaptılar.(3)
Bu gün dahi ne Türk, ne de Batı Dünyası, Van ili ve çevresindeki 509.707 Müslüman'dan sadece 1500 kadın ve çocuğun kaldığını bilmiyorlar. Van'ı ele geçiren Ermeniler bütün Türk mahallelerini yaktılar. Şehirde kalanları ve yollarda yakaladıkları kişilerin yaşlarına bakmadan toptan kitle halinde katlettiler. Bundan maksatları, Van'daki Türklerden bir iz bırakmamak ve bölgede sayısal üstünlük sağlamak istemeleriydi.
(1) Ermeni Komitelerinin Amal ve ..., s.263-281.
(2) E. Akçora, a.g.e., s.127.
(3) Hüseyin Çelik, Görenlerin Gözüyle Van'da Ermeni Mezalimi s.26
şu günlerde her gün yeniden keşfettiğim şehirdir. yazı güzel, kışı güzel. planlı büyümese de göçmenleri bir türlü istihdam etmeyi de bağrına basmayı da biliyor. van değişiyor fakat bu keşmekeşte ** pek az bozuluyor.
sakarya ve bursa'yı görüp tanıdıktan sonra hakkında fikirlerimin (yani: #1163203) değiştiği memleketim, canım ciğerimdir. şöyle ki... van ve genel olarak çevre bir iki il (buna özellikle hakkari dahil) insanları memleketin pek az yerinde olduğu kadar hoşgörülü, ötekine saygılı, dahası şaka ve espriden anlayan, birbirinin kuyusunu kazma peşinde olmayan ve en önemlisi faşist olmaktan boylu boyunca uzak insanlardır.
görüp tanımadan atıp tutana içten * küfürler ederek ekleyeyim... açık veya kapalı bir kadının, uzun saçlı ve küpeli bir erkeğin, "rafızi" denip gülünen dinsizin barınabildiği, ermeni, kürt, türk, arap, acem, afgan'ın "kimlerden" olduğu sorulmadan ve hatta önemsenmeden yaşayabileceği kaç yer kaldı memlekette?
özetle... anlatılanın tersine, van güzeldir, doğasıyla, insanıyla. hem de çok... gidiniz, görünüz.
bir kahvaltıcılar sokağı vardır, kahvaltı salonları müşteri kapabilmek için birbiriyle yarışır. ayrıca gölü hüzün, melankoli barındırır kenarına gidip çay içilesidir. milyan sarma isimli yaratıcı kebaba bayıldığımı da eklemeden olmaz. ama en önemli konu soğuktur kardeşim.. insan donuyor yahu!
yamulmuyorsam ermenice "şehir" anlamına gelen kelime ve 65 plaka koduna sahip ilimiz. ayrıca sağlık araştırması sebebiyle geçtiğimiz günlerde yaklaşık bir hafta kaldığım, fevkaladenin fevkinde olaylara şahit olduğum enteresan şehir. iran sınırının 1,5 saat berisi, son çatışmaların manifestosunun merkezdeki paramparça dükkan camlarından okunabildiği yer.
ilk bomba, araştırma yaptığımız hastanenin mesai bitimine yakın bir zamanda gerçekleşti. doktorlarla görüştükten sonra kendileriyle çıkışa yöneldik ki...kapılar kilitli! durum, fazlasıyla bir korku filmini hatırlattığından, üç buçuk attığımı söylememe gerek yok sanırım. benimle yakından ilgilenen genç bir psikiyatr (adam ilmini okumuş hafız, çat diye anlıyor tabi marazı marazlıyı), acil kapısından "x" girmesinden mütevellit kapıların kilitlendiğini ve beni başka bir çıkıştan dışarı çıkaracağını belirtti. bu sözüne "hastane la bu, x olur tabi, ya ne olacağıdı" şeklinde kamilsel yaklaşsam da, işin rengi sonradan belli oldu: hastaneye getirilen x kişisi, aşiret mensubu biriydi ve vurularak öldürülmüştü. hastane önünde yaklaşık 200 kişi toplanmıştı aşiretten. ameliyathaneye girdğimizde ise tedirgin bir doktor gördüm, yanımdaki doktor "ahmet, kolay gelsin, takma kafana" dedi. buna da anlam veremesem de, ahmetin x'i hayata döndürmekle yükümlü doktor olduğunu, eğer başaramazsa hastane önündeki öfkeli kalabalık tarafından öldüresiye dövüleceğini, buranın "adetinin" bu şekilde işlediğini sonradan öğrendim. bilinenden farklı bir hikaye anlatmadığımın da farkındayım. yalnızca kulaktan kulağa dolaşan, 3. sayfa haberlerinden birinin, gözümün önünde gerçekleşmek üzere olduğuna şahit olmak garipsetti biraz, hepsi bu.
not: gidecekler için;
van gölü kıyısında rakı balık yapmak için elegance lokantası birebir.
akdamar adası'na da muhakkak gidilmeli ve efsanesi öğrenilmeli.
sütçü şakir, ünlü van kahvaltısının yapılabileceği yerlerden yalnızca biri. 3 kişi gittiğinizde kafa başı 10 ytl ödüyorsunuz sadece, tüm gün tutuyor bünyeyi, izzet-i ikramı saymıyorum bile...
hayat 16.00'da duruyor burda, metropollerde alışkın olduğunuz şekilde davranmayın zira saat 17.00'den sonra herhangi bir istikamete araç bulmak neredeyse imkansız.
muradiye ilçesindeki şelaleleri mutlaka görün. karşıdan karşıya geçmek için asma köprü var sadece, adrenalin salgılatma amaçlı bilmemkaç metre yükseklikteki köprüde zıplama gibi şakacı (!) işler yapmayın, arkadaş falan dinlemezler, küfrü basarlar valla.
van kedisi almak istiyorsanız, ankara'dan 300 küsür ytl vermek yerine 100. yıl üniversitesi veterinerlik fakültesi'den alabilirsiniz. aşıları tam, maması da yanınıza verilen bir van kedisi fakülte tarafından yalnızca 40 ytl'ye satılıyor. tabi ki şehir dışına çıkarmak yasak. yapmanız gereken, karton bir kutuya delikler açıp kediyi içine koyarak, miyavlamaması için dua etmek. ses çıkardığı an sçtınız. zira van'dan otobüsle çıkarken 5 farklı jandarma kontrol noktasında kimliklerinize bakılıyor, bagajlarınız açılıyor (silah ve uyuşturucu ticaretinin yoğun olduğu bir yer olmasından kelli); dolayısıyla el konabilir.
not 2: yazıya sosyal içerikli mesaj kaygısıyla başlayıp ayşe arman gibi bitirmem de bambaşkaymış.
