bizzat benim. diğer adımız karapapak. öncelikle terekeme türkmen demektir. ekseriyetle oğuz'un dağhan kolunun eymür boyuna mensubuz. tabii farklı türk boylarıyla (mesela salur) karışmışlığımız da var. türkiye'de 7 milyon civarında terekeme yaşamaktadır.
karakteristik özelliklerimiz yazılmış. öfkeli, kindar ve inatçı olduğumuz doğrudur. "bir insanı ikiye bölse de kılı kıpırdamayacak kadar soğukkanlı" denmiş. türk tarihinde bunu yapan çok sayıda karapapak kahraman vardır. düşmana son derece acımasız, kendi milletimizin insanlarına ise son derece mülayim, merhametli ve seveceniz. bunlar herkes tarafından bilinen şeyler.
azeri değiliz. azerbaycanlı da değiliz. borçalılıyız. azerbaycan vatandaşı olan terekemeler kendilerini azerbaycanlı olarak adlandırabilirler, en doğal haklarıdır. ben de türkiye vatandaşı bir terekeme olarak türkiye türkü olmaktan ve bu devletin bir ferdi olmaktan gurur duyuyorum. kars, ığdır ve ardahan türkiye'nin kalbidir. daima öyle kalacaktır.
borçalı ve ahıska'nın da bir gün birleşip türkiye'ye katılacağına inanıyorum. zamanında bazı azerbaycanlı devlet adamları borçalı ve revan'ı ruslara, ermenilere ve gürcülere peşkeş çekmişlerdi. bunu unutamam. borçalı gence hanlığı sınırlarında bir türk sancağı idi eskiden. terekeme ve ahıska türkleri tarafından, 1918 yılında tarihteki ilk türk cumhuriyetlerinden biri olan "güneybatı kafkas türk cumhuriyeti" orada kurulmuştu. borçalı yine kendi ayaklarının üstünde durup kendi kendini gürcü boyunduruğundan kurtaracaktır. terekemeler bu kudrete ve cesarete sahiptirler. hakkımızı mutlaka alacağız.
ayrıca çoğumuz genetik olarak doğaçlama şiir söylemeye yatkınız. bende de az buçuk var. türkiye'nin en büyük aşıklarından aşık şenlik, murat çobanoğlu, şeref taşlıova, sabri yokuş gibi üstadlar terekeme'dir.
Safkan türklerdir. Ben aslen kırcaaliliyim. Yani bulgaristan türküyüm. Öz vatanında sığıntı olmanın ne demek olduğunu bilirim. Terekemeler yani karapapak türkleri, çoğunlukla türk milliyetçisi olurlar. Çok acı çekmiş insanlar kendi değerlerine daha bağlı oluyorlar. Burada da terekeme bir yazar arkadaşım var. çok sayıda terekeme tanıdım. Ortak özelliklerini yazayım:
1. Nüktedandırlar. Bir terekeme ile konuşurken sıkılmazsınız, mutlaka güldürürler. Kendileri de gülerler. Çok neşeli, esprili ve mizahi yönleri gelişmiş insanlardır. Bunun altında yatan neden: üzüntülerini, borçalı'da toprak sahibiyken rus işgalinden sonra kars'ta ve civar illerde çektikleri seferberlik acılarını ve yoksulluklarının izlerini böyle silmeye çalışmalarıdır. Artık çoğu iyi durumdadır tabi ama türk soykırımlarının izleri kuşaktan kuşağa aktarılıyor.
2. Çok sinirlendiklerinde "urus tohumu", "ermeni dölü" diye saydırırlar. Bunu faşizan bulanlara ise şunu söylüyorum: kimse kimseden durduk yere nefret etmez. Neden "papua yeni gine tohumu" demiyorlar diye düşünmek lazım. Çok işkence görmüşler, ahıska türkleri gibi. Ama asla ajitasyon yapmazlar, kahramanlıklarını anlatırlar. Bu da türk gururundandır.
3. Dostluk, aile, aşk, akrabalık, çocuk ve hayvan sevgisi, doğaya saygı gibi güzel kavramlara çok değer veriyorlar. islam'ı en son kabul eden oğuzlardır ve şamanist gelenek ve karakterlerini sürdürüyorlar. Bir karapapak dostunuzsa, değerini bildiğiniz ve vefalı olduğunuz sürece dostunuzdur. Size aşıksa, yine aynısı geçerli. Aşkına sahip çıkar, yarı yolda bırakmaz. Pazara kadar değil, mezara kadardır yani.
4. Türkiye'de eeennnn fazla ozan, aşık terekemelerden çıkar. Doğaçlama şiir söyleme yetenekleri had safhada ve genetiktir. Çok güzel lebdeğmez yaparlar. Duygularını öyle güzel ifade ederler ki, şaşar kalırsınız.
5. Türklerden kız alırlar, türklere kız verirler. Çok değerli özellikleri olduğundan, kanlarını ve genlerini bozmak istemezler. Boy ayrımı yapmazlar, türk olmak yeterli.
Ha bir de çok inatçılar. Açıksözlüler ve hazırcevap olduklarından "şrrraaaannnkkk" diye her şeyi söyleyebilirler.
Bir azeri olarak sevdiğim insanlar. Bizim memlekette çokturlar. Şivelerimiz arasında pek fark yoktur.
Bir rivayete göre terk i mekke den gelmiş hatta... öyle anlatırlar ama gerçek değildir elbette.
Bizim terekeme şehirlerarası yolculuk yapmaktadır.
Otobüs mola verir, terekeme ihtiyaçlarını gidermek için, iner.
Geri döndüğünde restoranın önünde bir çok araba olduğunu görür.
Kendi arabasının hangisi olduğunu şaşırır.
Panikler, rast gele bir otobüse biner. Şöförün ordan bağırır:
Ayeee, ayyy millet hele bağın men bu otobosun adamıyam mı?
93' harbinde (1877-1878 Rus-Osmanlı savaşında) ve Cumhuriyet Döneminde Türkiye'ye, özellikle Kars ve Iğdır'a göç etmiş Azeri Türkleridir.
Beklenenin aksine kara kaş kara göz değillerdir, çoğu beyaz tenli, renkli gözlüdür.
Terekemeler melez sayılabilirler.
Göç etmelerine rağmen köklerinden kopmamış, kültürlerine sımsıkı bağlı kalmışlardır.
Mutfakları epey zengindir.
bazı bedduaları :
meyrini meliyim
allah garaltını kessin
boyunu yere sohum
birde beddua olmasada favorim olan gavağın içinde ölem vardır. Önünde öleyim demektir. Bende terekemeyimdir. Tokat zile turgutalp köyümüzdür. Uzun söğün derler bize.
dünya üzerinde mensubu olan bir bireyinin karşısına geçip "garayaranın yekesi" deyü bağırdığınızda avel avel bakmak yerine tepki verebilecek (mensubu olduğum) tek türk boyu.
eminim ki kendisine liseli diyenlere kıçıyla gülmektedir. dine, siyasete yönelikfikirleri "ateyistler ve gomonistler kakadır, pistir"den öteye gidemeyen cahil sürüsüyle muhatap olmamış, cevap bile vermemiş. ağzından salyalar akıtarak ona laf edenlere de benden goccaman bi anan zaaaa gelsin.
(#9814897)
sanırım küçükken topu müslümanların inşaatına kaçmış.
ve bu durumun yarattığı travma sonucu kurduğu üç cümlenin ikisinde müslümana ve islama hakaret sayılabilecek eleştiriler var.
hem ateist takılıp sadece islamı eleştirmesi de ayrı bi çelişki tabi. hani ateistsin komple dine karşısın sadece islama değil bunun içişnde hristiyanlıkta var yahudilikte. ama görüyoruz ki bu yazartın tek derdi islam olmuş. neden? işte bu sorunun cevabına ilk cümlede saklı kanımca. bunun başka izahı yok çünkü.
velhasılkelam; başkalrının inancına bok atarak tez savunulmaz. senin inancın kendine benimki kendime. saygı göstermek mecburiyetinde herkes.
ha yok ben saygı göstermek zorunda değilim. benim düşüncem bu deniyosa ozaman bi lafa bakarlar laf mı diye bi de söyleyene bakarlar adam mı diye.
kendiminde içinde bulunduğu asıl türk ırkıdır... türk değildir diyenlere araştırmadan konuşmasınlar derim... muş bulanıkta daha yoğundurlar... muşta olan terekemeler diğer terekemeler gibi sunni hanefidiler. şii değildirler.
gürcistandan ve şimdi ermenistan sınırlarında kalan ağbaba bölgesinden göç eden türk boyudur...
en çok kullandıkları isimler: "şahbender, espender, mihrali, sayalı, salatın, niftali, ilbeyi," isimlerinide ekleyebiliriz...
beddua edecek olduklarında "vayan oturom, başın ölsün, öyün tikilsin" de derler...
ayrıca milli yemekleri kaz eti ve ürünleridir...terekemelerce kaz çok yetiştirilir zaten...
türkiye sınırları içinde yaşayanlarının büyük çoğunluğu, 93 harbi sırasında rus işgalinden kaçma niyetiyle serhad bölgesine yerleşen ancak 93 harbi sonrası imzalanan berlin antlaşmasıyla kars ve ardahan'ın rusyaya bırakılmasıyla yine rus işgali altında yaşamak zorunda kalan halktır.
varıklarının büyük çoğunluğunu geçmişte yaşadıkları bölgede bırakmış olmalarından hareketle gelip yerleştikleri bölgede oluşan geleneksel yemekleri daha ziyade eldeki malzemelerin değerlendirilmesine yönelik yapılan yemeklerdir.
(bkz: ekmek aşı)
(bkz: hangel)
(bkz: lezi hangel)
(bkz: feselli)
(bkz: velbak)
(bkz: kayganak)
(bkz: haşıl)
(bkz: pişi)
(bkz: mafiş)
her ne kadar basit malzemelerle* yapılyor olsa da oldukça lezzetli olup günümüzde her daim yapılmayıp misafirlere özel olarak pişirilir.
kars ardahan bölgesi aşıklarının bir çoğu terekeme kökenli olup sözlü edebiyatları oldukça gelişmiştir. gündelik hayatta bir annenin oğluna freestyle laf attığına şahit olabilirsiniz. olayları ve kavramları sürekli yaşanmış hikayelerle anlatma geleneği oturmuştur. bu açıdan bakıldığında biriktirilen hikayelerin milyonlarca olmsı gerekir ki öyledir de.
