ırak türkmenleri kerkük, tuzhurmatu, diyala hattındakilere hatta bağdat'ta kalıp asimile olanlara bakarsak ülkenin en entellektüel kısmını oluştururlar. okuma yazma oranı bu kesim içinde hep yüksek olmuştur. ülkenin ihtiyacı olan aydın kişiler hep bu türkmenler arasında çıkar. az çocuk yaptıkları için bölgede etkinlikleri azalmış, elleri silah yerine kaleme sarıldığı için sürekli eziyet görmüş, fazla anlayışlı oldukları için cennetmekan yurtları arap ve kürt çomarlarının göçüne uğramıştır. şimdi bu hattakilere bakarsak hep azınlık olurlar kendi yurtlarında filistinli olurlar. ne araplar ne de kürtler sever. radikal örgütlerden hep uzak dururlar. zorla asimile etmeye bölgeden göç ettirilmeye çalışılır ve 1950'li yıllarda %13 olan türkmen nüfusu şimdilerde tahminen %3-4 civarı olur.
bu bölgenin tam aksi ise telaferdir. buradaki türkmenler halk içinde taşralı/köylü denilen kişiler gibidir. ne eğitim ne de kültürel alanda çok büyük eserler bırakmışlardır. siyasetçi çıkmaz, diplomat yetişmez sokakları serseri ve katil dolu yerdir. 100 dolar versen adam öldürmeye gidecek tipler doludur. üreme oranı yüksektir, radikal örgütler bol bol militan bulur, hatta saddam sonrası baasçıların felluce ile birlikte çok sağlam direndiği yerden birisidir. ışid'i ırakta toplayan ve ölene kadar selahattin, kerkük, ninova, anbar, babil, diyala gibi eyaletlerin çoğunu almasını sağlayan ve öldüğü zaman ırak'ın yarısını ele geçirmesini sağlayıp savaş kaybetmeyen efsane komutanı ebu müslim türkmen de telaferlidir.
kerkük türk sanatının en güzide örneklerini bize vermiş güzel şehirde türkmen nüfusu artık çeyreğini oluştururken telafer de bu oran %95 üzerindedir. zaten göçecek bir sebep olmadığı gibi yabancıların sevilmediği yere ne saddam ne de barzani kendi milletinden olanları yerleşmeye ikna edememiştir. belki de türkmenlerin kaybetme sebebi hoş görülü ve insani davranışlarıydı kerkük'te yoksa telafer de yaşayan hemşehrileri gibi olsalar kolay kolay filistinli gibi olmazlardı kendi vatanlarında. yakın bir gelecekte kurtulduğu zaman kim buraya hakim olacak belli değil ama arap ve kürtlerin karşı tarafa kitlemeye çalıştığı tek bölgedir şimdilik.
yakın zamanda muhtemelen şii milislerin eline geçecek türkmen kenti.
burayı kurtaracak şii milislerin hemen hemen tamamı şii türkmenler tarafından büyük kısmı ışid yüzünden memleketini terketmek zorunda kalan telafer türkmenlerinden oluşuyor. fakat bu şii türkmenlerin kendi hemşehrilerine pek güzel gözle bakabildiğini söylemek mümkün değil. Çünkü ışid bölgeye geldiğinde sünni türkmenler fazla direnmedi hatta şehrin kapısını açtılar ordunun arkasına bakmadan kaçmasından sonra. şimdi şii türkmenler evine geri dönüyor ama sünni hemşehrilerine pek iyi gözle bakmadıkları kesin.
tayyip sünni türkmenler hakkında endişe duymakta haksız değil. gerçekten bölgede sünni türkmenler büyük risk altında. fakat ırak hükümeti ile ortak hareket eden şii milislerin haklı olduğu nokta ise ışid bölgeyi alırken türkiye'nin sessiz kalması. musul'da esir edilen diplomatlar söz konusuydu elbette ama o konu bile çok büyük rezalet hiç konusu açılmayacak kadar.
bu kentte yukarı tükürsek bıyık, aşağı tükürsek sakal durumu var. evini barkını terkedip komşularının yağmalarına bırakan şii türkmenler farklı mezhepten olan soydaşlarına çok iyi davranmayacağı oldukça açıktır. sünni türkmenler ise ışid'e büyük destek verdi bu bölgede. bunu bilmeyen kalmadı. umarız fazla kan dökülmez.
ırak hizbullah'ı tarafından tamamen kuşatma altına alınan türkmen beldesi. Kimileri şiiler telafer'i aldığında sünni katliamı yapacak diye yorumlar yapıyor fakat bunu söyleyenler, telafer'den kaçan sünnilerin aylardır kerbela necef gibi şii şehirlerinde barındırıldığinı bilmeyenlerdir. Şehir ele geçirildiğinde bir katliam olacaktır ama bu ışid katliamıdır. Işte Kimileri sünni adını kullanarak ışid militanlarını korumaya çalışmaktadır. Bunların derdi sünniler değil ışid militanları.
telafer %75 sünni %25 şii fakat %100 türkmen olan ilçedir.
ışid burayı aldığında şiilerin tamamı kaçmış ve kerbala necef gibi şii şehirlerine sığınmıştır. az sayıda sünni türkmen de kaçmış fakat onlar kerkük ve diğer türkmen bölgelerine sığınmıştır.
sünni türkmenler bölgeden hiç ayrılmamış yada geri dönmüştür. fakat şiiler halen dönmemiştir. şehri geri alacak olanda %25'i oluşturan şii türkmenler tarafından oluşturulmuş telafer'in öz evlatlarıdır.
türkiye'nin çabaları bazı sonuçlar vermiştir. öyle kut'tan, basra'dan, wasit'ten toplanan şii arap teröristleri bu operasyonda yer almayacaktır. bunun yerine bölgenin vatandaşları telafer operasyonuna çekilmiştir. aralarındaki fark ne olursa olsun türkmenleri türkmenlerden başka kimse korumayacaktır.
gelelim kan dökülüp dökülmeyeceğine. burası gerçekten soru işaretidir. şii türkmenler bölgeden ayrılırken mallarının büyük ihtimal yağmalandığı düşünülüyor. buna nasıl bir misilleme yapılır bilinmiyor. fakat şu ana kadar milisler çok fazla savaş suçu işledi. umuyorum telafer bu acıları çekmek zorunda kalmaz ama iran kontrolü altındaki şii milisler türkmen olsa bile bu güveni verememektedir.
