dolabı karıştırırken yine kendime yakalandım, elime düştü o seramik gondol. içinde minik bir çift, dudak dudağa, etrafı yaldızlı su birikintisi, altında da “venezia dreams” yazıyor ama i harfi yamuk basılmış. tozunu silkeledim, parmaklarım o fazla kaygan yüzeyde kaydı gitti. bir an içim ısındı lan, utandım da. çünkü kitsch tam bu boktan şey: acıyı, sevgiyi, hüznü almışsın, eritmişsin, kalıba dökmüşsün, üzerine de daha duygusal olsun diye sim serpmişsin.
gerçek bir kalp kırıklığı seni yavaş yavaş oyarken bu sana hazır gözyaşı veriyor, hem de tuz oranı ayarlı, poşeti yırtmadan. ilk başta küçümsüyorsun tabii, “ulan şu zevksizliğe bak” diye içinden geçiriyorsun. sonra evine bir tane alıyorsun, “ironik olsun” diye. bir tane daha. derken duvarın yarısı doluyor, ruhun da o polimer parlaklıkla kaplanıyor yavaş yavaş. sanki biri hayat çok gri, al bunu, biraz renk kat demiş de sen de tamam ama fazla kaçırma diye pazarlık etmişsin.
yüksek sanat sana surat asıp “yorumla beni serseri” derken bu direkt kucağına oturuyor, “kanka ben çok yalnızım, sen de öylesin, hadi sarılalım” diyor. fazla samimi. fazla dürüst. fazla... biz.
bazen işe yarıyor. o kadar yoruluyorsun ki, derin bir şey kaldıramıyorsun. o zaman zigon sehpanın üstündeki güneş batımı tablosu (resmin kendisi utanıyor resmen) sana sarılıyor. yapay ama sarılıyor işte. filtreyi açıyorsun telefonda, her şey yumuşacık oluyor, fotoğraflara bakıp ne güzel hayatım varmış diyorsun. kapatıyorsun, rezalet. ama kapatınca da o yalanı özlüyorsun, çünkü çıplak gerçek biraz fazla keskin geliyor bazen.
palyaço biblosu benden daha dürüst bu hayatta, itiraf edeyim. o en azından “ben yapayım” diye yalan söylemiyor. sonra bir gün hepsini topluyorsun, çekmeceye tıkıyorsun. misafir gelecek diye. yok ya ben öyle değilim modu. ama gece lambayı kapatınca oda hafif parlıyor hâlâ, o ucuz plastikten yapılma gülün yaprakları sanki gerçekten kokuyor gibi. o an anlıyorsun ki, en masum tuzak bu. kötü niyetli değil. sadece “acı çekme, al bunu” diyor. sen de alıyorsun. çünkü orijinal acı da fazla ağır geliyor bazen.
endüstri devrimi sonrası almanya'da ucuz ve popüler resimleri veya eskizleri betimlemek için kullanılmış bir sözcük. zamanla başka dillerde çevirisi yapılmaksızın kendine yer bulan karmaşık bir kavrama dönüştü. bazılarına göre çirkinliği ve bayağılığı kavramsallaştırıp güzelin mertebesine erişiyor, bazılarına göre güzelin tanımını sarsarak kendine alan açıyor.
19. yüzyılda almanya' da ortaya çıkmış bir kavramdır. daha çok sanat alanında kullanıldığını görürsünüz, ucuz sanat ürünü olarak tanımlamak mümkün. ya da rüküş, ucuz , abes ürünlere gönderme yaparken de kullanılır.
herman broch kitsch kavramını “sanatta kötü olan her şeydir” şeklinde tanımlar.
örneklemek gerekirse kuş şeklinde yapılan bir havalimanı, martı şeklindeki kabataş iskelesi, klasik cami mimarisinin ucuz kopyası olan "çamlıca cami" kitsch tanımına uyar. kabe şeklinde pasta, ezan okuyan çalar saat, asırlık konaklara atıfta bulunurcasına gösterişli yeni gelin evlerini de bu tanıma uydurabiliriz.
Kitsch (Kiç diye okunur) var olan bir tarzın aşağı bir kopyası olan sanatı sınıflandırmak, ifade etmek için kullanılan Almanca bir terimdir. Bu terim ayrıca, kibirli ve bayağı bir tada sahip şeylere ve ticari kaygılarla üretilmiş olan banal, rüküş ve sıkıcı ürünlere gönderme yaparken de kullanılır.
Örnek : Günümüz yapım teknolojileri almış başını gitmişken Toplu kışlasının 73 yıl sonra aynı mimariyle tekrar yapılması...
"olabildiğince çok sayıda insanın, ne pahasına olursa olsun hoşuna gitmek isteyenin tutum ve davranışı... kitsch, basmakalıp düşüncelerin budalılığının güzellik ve heyecan diliyle anlatımıdır."
bu kitsch açıklaması, bu kavramı ilk okuduğum kişiye ait:
balkan ülkelerindeki insanların genel hal ve hareketlerinin bütününün rahatlıkla altında toplanabileceği başlık tipi.
kendisinin x6 ya karısının da q7 sahip olduğu bir adamın cebinde çocuklarına süt alacak para bulunmaması, işe adidas eşofmanlarla gitmesi ve evinin 47 m2 olması en büyük göstergelerindendir.
milan kundera'nın tanımı olmadan eksik kalacak olan kavramdır;
"...son zamanlara kadar bok lafının basında b.. olarak geçmesinin ahlaki kaygılarla hiçbir ilgisi yoktur. bokun ahlaksızlık olduğunu öne süremeyiz herhalde, değil mi? boka karşı çıkma metafizik bir karşı çıkıştır. her gün yaptığımız dışkılama işi yaradılışın kabul edilmezliğinin günbegün kanıtlanması demektir. ya/ya da: ya bok kabul edilebilir bir şeydir (bu durumda banyonun kapısını kilitlemeyelim) ya da kabul edilemeyecek bir biçimde yaratılmışız demektir. bundan da şu çıkıyor demek ki; 'varoluşla kesin olarak uzlaşma'nın önerdiği estetik ülkü, bokun reddedildiği ve herkesin bok yokmuş gibi davrandığı bir dünyadır. Bu estetik ülkünün adı kitsch'dir."
insanları moronlaştırmak için kullanılabilecek akımların başında gelir. arabeskçilerin katlettiği güzide pop şarkıları veya ajdar anik i dinlemek, sabah kadın programları, 3. sınıf filmler izlemek kitsch zevkler arasında yer alır.
her ne kadar insanlar kaçınıyor gibi gözükse de, kitsch tarzın türk toplumunun yaşantısının temel taşlarından biri olduğunu düşünüyorum. ayakta bile yer olmayan toplu taşıma araçlarına insanların binmekte ısrar etmesi, ilişkilerinde dönüp dolaşıp çirkin insanlarla nihayete erenler, ben bu programda hiçbirşey yapmıyorum diye kendisi bile bas bas bağıran okan bayülgen programlarının** reyting rekorları kırması ve entel kesimin müslüm gürses e merak salmasını başka türlü açıklayabilmek gerçekten zor.
Özellikle 20. yy içinde üretilmiş çeşitli nesnelerde rastlanan zevksiz, kökeni belirsiz ve estetik değer taşımayan bir tasarım anlayışını nitelemek için kullanılan bir terim. Türkçe'de yakın anlamlı olarak "rüküş" sözcüğüyle karşılanabilir. Kitsch, grafikten endüstri tasarımına ve mimarlığa kadar uzanan geniş bir alanda estetik düzey düşüklüğünü nitelemek için kullanılır. Stuttgart'ta bu tür ürünleri sergilemek için bir de müze açılmıştır.*
