kapitalizm denilen illet deyim yerindeyse sofraya herkesi davet eden, ama çoğunluğun suratına kapıyı kapatan, aynı zamanda eşitleyici ve eşitliksiz bir dünya: dayattığı düşüncelerde ve alışkanlıklarda eşitleyici, sunduğu fırsatlarda eşitliksiz.
abd'de milyarder zenginler toplam gelirin %40 ını almaktadır. kapitalist sistem hariç hiçbir yerde ekmek ve köfte bu kadar adaletsiz paylaşılmaz, başka hiçbir yerde yönetim hakkına sahip azınlıkla itaat etme ödevi olan çoğunluk arasıdaki mesafe bu kadar büyük değildir.
kapitalizm jandarma-adalet devleti olsun deniliyor. peki anlamı ne? devlet ucuz emek gücünü disipline etmekle uğraşmalı. düşük ücretlere mahkum ve iş bulamayan emek güçlerinin tehlikeli kalabalığını baskı altına almakla uğraşmalı. yani sosyal adaletin ceza adaletine indirgenmesi isteniyor ki indirgendi de. devletin baş edemediği yerde de tanrıya havale işin içine giriyor.
kapitalizm de yoksulluk beceriksizliğin hakettiği bir ceza. oyunun kuralları ya da kaderin cilvesi yüzünden yoksullar var.
ya arkadaşlar elinizi vicdanınıza koyun (bkz: eli vicdadına koymak) ve söyleyin, kapitalizm denen şey olmasa, sevgiliniz ile birlikte burger king'ten hamburger, kendiniz için en fiyakalı arabalar, giysiler, bilgisayarlar, ipodlar, telefonlar alabileceğinizi mi sanıyorsunuz? kapitalizm sayesinde yani insanların para karşısında düştükleri acizlik sayesinde bugün adamlar evinizin önüne kadar kargoyla getiriyorlar son teknoloji ürünlerini. eğer kapitalizm yıkılırsa evinizin önüne gene bir şey gelir ama bu; 2 çuval ve 1 çuval patatesten başkası olmazdı. zira bildiğiniz üzere sovyet rusyasında insanlar maaş olarak temel gıda maddeleri alıyorlardı. şimdi bu gıda maddeleriyle yuvarlana yuvarlana yaşayan adam bir şey geliştirmek için ne kadar şevkle çalışır? ben size söylüyüm hiç!
uygarlığın bu düzeye ulaşmasında çok önemli payı olmasına rağmen, hem insanlar hem ülkeler arasında dev farklılık yaratmış, fosil yakıtların gelişmiş ülkelerce yoğun kullanımı ile iklim değişimini hızlandırıp, birçok ülkede kuraklık nedeniyle açlık ve daha da geri kalmalarına neden olmuş bir sistem.
öyle bir sistem ki, diğer seçenekler yerine, tüketimi hala her yıl artarak süren fosil enerjinin kullanımı ile ortaya çıkan gazların atmosfere verilmesi, dünyanın düzenini alt üst etmekte olmasına, insanlığın ve tüm ekolojik sistemin kısa sürede etkileneceğinin apaçık ortaya çıkması dahi fosil enerji kullanımının durdurulmasını sağlayamıyor.
kapitalizmin son yılardaki en güzel tanımımı "doğanın düşmanı" olmalı.
bir insanın hayatını kazanmak için, çok da hoşuna gitmeyen bir işte koca bir gününü harcayıp, akşam eve geldiğinde yorgunluktan hemen yatağa girip, televizyon izlerken uyuya kalmasıdır.
başlarında nike şapka, ayaklarında converse, üstlerinde adidas tişört, altlarında diesel pantolon, ellerinde coca cola alışveriş merkezlerinde fink atan günümüz gençliğinin "abi kapitalizm kötü yea, en iyisi sosyalizm." lafını ağızlarından düşürmeyerek kendi çaplarında küçük bi paradoks yaratmalarına meydan veren, günümüz dünyasında şu anda hakim olan en akıllıca ekonomik sistem.
dostlukları bozan, kardeşi kardeşe düşüren, yuvaları yıkan, zalimliğe alabildiğince prim verilmesinin sebebi olan sistemdir. bireyi muhatap almaz, manviyatla işi olmaz.
Müslüman dünyasına; din elden gidiyor diye bütün cemaatlerin yıllarca düşman olduğu komunizmden dahi daha fazla zarar vermiş, voleyi vurmuş burjuvaların hoşuna giden ezik sistem.
"ben çalışır ben yerim"cilerin ideolojisi. sosyalizm gibi "bedava eğitim, bedava ulaşım vs." gibi zırvalarla boğuşmayıp hayatın gerceklerini temel alan ideoloji.
bir fabrikada günde 10 saat çalışan bir işçi düşünün. diyelim ki 25 liralık her bir ürünü 5 lira kar elde ederek 30 liraya satmaya çalışan bir patron var. bir saatte elde edilen kar miktarı yine 5 lira olsun. bu işçiyi günde 5 saat çalıştırsa 25 lira kar ediyor. bu 25 lira aslında ürünün fiyatı. fakat işçiyi 10 saat çalıştırarak toplamda 25 lira kar etmiş oluyor. yani bu işçi, patronun kar etmesi için fazladan 5 saat çalışmış oluyor. ne yazık ki işte kapitalizm böyle bir şey.
işçilerin patrondan, patronun da işçilerden nefret etmesine sebebiyet veren sistem. tabii ki her yer aynı değildir ama genel olarak siz götünüzü yırtarken patronun ve onun ekibinin fiziksel olarak hiçbir şey yapmamasına rağmen paraları cebe atması zorunuza gider. arada bir de sizin işinizi kontrol etmeye gelirler ve hiçbir şeyden anlamamalarına rağmen yorum yapmaktan çekinmezler.
geçtiğimiz günlerde bir fabrikaya iş görüşmesine gittim. yönetim katına çıktım ve genel müdürün yanına gittim. içeri girdiğimde counter-strike oynuyordu. anlayacağınız süper rahattı. işe alındıktan sonra ise fabrikanın depo bölümüne alındım. oradaki onlarca kişiden birinin bile 1 dakika oturup dinlenmesine fırsat yoktu. çalışmaya başlayınca, kapitalizmin ne olduğunu anladım. evet kısa olabilir ama asıl önemli noktası budur.
işçilerin patrondan, patronun da işçilerden nefret etmesine sebebiyet veren sistem. tabii ki her yer aynı değildir ama genel olarak siz götünüzü yırtarken patronun ve onun ekibinin fiziksel olarak hiçbir şey yapmamasına rağmen paraları cebe atması zorunuza gider. arada bir de sizin işinizi kontrol etmeye gelirler ve hiçbir şeyden anlamamalarına rağmen yorum yapmaktan çekinmezler.
ister seve seve ister sike sike bu dunyanin duzenidir.aziz yildirim' in mehmet topal' i ozel jetiyle cat diye alip getirmesi, sike sike fenerde oynamsidir veya erdogan demiroren' in sif basindan atabilmek icin seve seve, oyalansin diye oglunu baskan yapmasidir.
hiç unutmam bir kere bir arkadaş "kapitalizmde herkes hakettiği kadar kazanır" demişti de gözlerim dolmuştu.
kapitalizm dediğimiz şirret hakettiğin kadar vermediğini gibi, haketmediğin kadar da ezer.
kapitalizm ile zenginler daha zengin, beyazlar daha beyaz.
Demokrasi ile ortak özellik taşır. Nasıl demokrasi de bir toplum "hakettiği şekilde" yönetiliyorsa, kapitalizm de de bir insan "hakettiği kadar" kazanır. ne eksik ne fazla.
temelinde yatan ve beslenip kendisini üreten çelişkilerin bir noktadan sonra bütünü krize soktuğu sistemdir.
not.kapitalizmin insanlara hak ettiği kadar kazandırdığına inanan kişilerin malum krizlerin birinde işsiz kalıp bankaya olan kredi borçları yüzünden kıçlarındaki dona kadar haciz geldikten sonra hala hak ettiğini kazandığını düşünecekler mi diye merak etmekteyim.
bir çalışanın gelirini (maaşını) yine çalıştığı kurumlara yada belli başlı büyük firmalara onların ürün ve hizmetlerini kullanarak (çokta fazla alternatif yok rekabette çok güçlüler) onlara geri vermesi, zenginin giderek zenginleşmesi sonucu kölelik toplumunun oluştuğu bir sistemdir. mesela bakkalı olan bir esnafın süpermarketle rekabet edemeyip bakkalını kapatarak süpermarkette işçi olarak çalışmaya başlaması durumudur.
ihtiyaca göre ürün değil, önce ürün sonra o ürüne ihtiyaç oluşturulması, aşırı tüketim toplumu, sonucunu doğuran sistem.
şimdiye kadar insanlığın oluşturduğu sistemler arasında en başarılı olmuş sistemdir. insan zihninde ideal bir sistem yaratıp bunu bir ülkede oluşturmak hep felaketler doğurmuştur. şimdi çoğu filozof ve ekonomist de kabul ediyor ki komünizm gelecek olsa bile ancak kapitalizmden evrilerek oluşabilir. o da çoğu insanın tahmin edebileceğinin aksine küreselleşme ile olacak. bütün ülkelerin arasındaki ekonomik ve siyasi sınırlar inceliyor. eğer bütün dünya küreselleşme olgusuna katılırsa her ülke teknolojiye ve bilgiye daha rahat ulaşacak ve ülkeler arasındaki gelişmişlik farkı azalmaya başlayacak. küreselleşme süreci baya bir yol aldıktan sonra büyük ihtimal iskandinav ülkelerindekine benzer bir sosyalizm yaşanacak. ardından da komünizm gelir sanırım.
ama şu anda kapitalizmi bir devrim ile yıkmanın yolu yok. kapitalizmden daha iyi bir sistem şu anda ortaya koyamazsınız. ancak sistem yavaş yavaş iyileştirilebilir ve gelecekte bir yerlere varabilir.
tahteravallinin yukarıdaki kısmına oturanlar için keyif verici ayağıdakiler için ise acı vericidir.
o tahteravaliyi ne zaman eşitlemeye kalksak biri gelir gevşettiğimiz civatalarını onarır , mekanizmaya atılan taşları engeller , yukarıdakinin kucağına oturup netekim asmaktan kesmekten bahseder. insanların beyinlerini değiştirmek dünyanın en zor işidir işte bu yüzden o tahteravalliyi anlayabilenler birgün mekanizmayı tamamen çözüp bozabilirler. işte o gün geldiğinde kimse kimseye yukardan yada aşağıdan bakamayacaktır. herkesin boynu dik birbirine insanca ve saygı ile bakacaktır.
(bkz: gün gelir devran döner horoz domalır tavuk gömer)
