Halaçça, iran'da konuşulan ve Türk dilleri arasında çok özel bir yere sahip olan bir Türk dilidir. Dilbilimciler tarafından, Türkçenin en eski özelliklerini günümüze kadar koruyan dillerden biri olarak kabul edilir.
Halaçça, diğer Oğuz dillerinden (Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmence) farklı olarak çok eski Türkçe özelliklerini korumuştur.
Örneğin:
Eski Türkçedeki bazı sesleri günümüze kadar yaşatmıştır.
Eski kelimelerin önemli bir kısmı Halaççada hâlâ kullanılmaktadır.
Bu nedenle Halaçça, tarihî Türk dili araştırmalarında önemli bir kaynak kabul edilir.
Eskiden Halaçların Oğuz olduğu düşünülüyordu. Ancak günümüzde birçok dilbilimci, Halaççanın Oğuz grubundan ayrı, bağımsız bir Türk dili kolu olduğunu kabul etmektedir. Bunun nedeni, Halaççanın diğer Türk dillerinde kaybolmuş çok eski özellikleri korumasıdır.
1968 yılında Gerhard Doerfer tarafından keşfedilen Türk dili/lehçesidir. Keşfedilmesi çok önemlidir efendim neden derseniz. Yakutça ve Türkmenceden sonra uzun ünlüleri koruyan bir Türk dili olduğu açığa çıkmıştır. Arkaik özellikler barındırdığından dengeleri değiştirmiştir. Türkçenin eski çağlarına uzanabilmek ya da o konuda makale yazabilmek için bir araç haline gelmiştir. Halaççanın Türk dilleri arasındaki yeri konusunda en belirleyici yönü belki de Ana Altayca *p- sesinin devamı sayılan Ana Türkçe varsayımsal *h- sesini yaşatıyor olmasıdır. Bugünkü iran'da hatrı sayılır miktarda konuşuru vardır.
