çöl hayvanı olarak bilinir. düşmanını hiçbir zaman unutmazmış. aslında tek düşman olarak değil genel olarak hiçbir şeyi unutmaz. sanıyorum çöl gibi bi yerde nereye gidip geldiğini anlaması içindir bu hafıza.
camelidae familyasının camelus cinsini oluşturan, yük ve binek hayvanı olarak kullanılan , etinden de istifade edilen evcil hayvan.
kuran-ı kerim ,gaşiye suresi 17-21 '' bakmıyorlar mı o deveye nasıl yaratıldı, göğe nasıl yükseltildi, dağlara nasıl oturup kuruldu, yere nasıl yayılıp döşendi. artık sen öğüt verip hatırlat. sen yalnızca öğüt verici bir hatırlatıcısın.''
bu muhteşem şekilde yaratılan hayvanı incelersek ;
ayaklar esnek bir yastıkla birleşmiş iki parmakla donatılmıştır. her türlü arazi şartlarında sağlam basar. dizleri bir boynuz sertliğinde zardan oluşmuştur. sert çarpmalara ve oturduğunda kızgın kumlara dayanıklıdır.
hörgüç; bir yağ deposu gibidir. üç hafta hiçbirşey yemeyen deveyi besin ve su olarak idare eder. deve bu sürede vücut ağırlığının % 33 ünü kaybeder. halbki insan ortalama 36 saatte vücut ağırlığının % 8 ini kaybeder ve ölür.
kürk; keçeleşmiş yündür. +50 ve -50 dereceye tahammül eder. terlemeyi geciktirir ve su kaybını önler.
gözler ; birbiri içine geçen kirpikler sayesinde dışarıdan kum vs gibi hiç bie şey devenin gözüne zarar veremez.
kulak,burun ; tamamen kıllarla kaplıdır ve kirpikleri gibi süzgeç görevi görür.
boy ; 3mt yüksekliğe kadar bitkilere uzanır ve beslenir.
ağiz ve dudak;yapısı gereği dikenleri bile rahatlıkla yiyebilir.
deve 10 dakikada ağırlığının 1/3 ü oranında su içer. bu 130 litreye kadar çıkabilir. burun mukozası insanın 100 katıdır. havadaki nemi absorbe eder.
devenin vücudundaki su oranı düşse bile kanda ağırlaşma olmaz aynı akıcılığını devam ettirir.
günde 30-50 kg ot yerler. zor şartlarda günde 2 kg otla bir ay boyunca yaşayabilir.
gelelim devenin haketmediği deyimlere;
- deve gibi yürümek.
- deveye,boynun neden eğri demişler. o da nerem doğru ki demiş.
- deveye gerdan kır demişler, üç çardakla bir dam yıkmış.
- deveye diken, insana falan-filan yarar.
- sana laf anlatmak, deveye hendek hoplatmak.
çöl hayvanları oldukları için herhangi bir kum fırtınasında burun deliklerini kum kaçmasın diye kapatabilirler. ek olarak 250 litre kadar su içebildikleri yoktur. maksimum 60 litre su depolayabilir ve bunla da 2 hafta kadar dayanabilirler. ama kimi kaynaklar bu değeri 110 litre ve 3 hafta olarak söyler. bu değer farkı tek hörgüçlü ya da 2 hörgüçlü olmalarından ötürü oluşur. bacaklarına oranla son derece büyük olan ayakları sayesinde kuma batmadan yürüyebilirler. ve ayak tabanları o denli kalındır ki çölde yanan kumlara basarken sıcağı hissetmezler.
ondan sonracığıma discovery'de bir adamın çöl fırtınası için bu hayvanı kesip kaburgasının içine saklandığını ve üstünü de yüzdüğü derisiyle örttüğünü hatırlamaktayım. sütünü de içen vardır bunların. çok gizemli hayvanlardır.
