KADER AÇIKLAMALARI
Sahihi Müslim isimli kitapta, Ebu Hureyrenin naklettiğine göre; Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) şöyle anlatmıştır:
Âdem ile Musa (aleyhisselâm) Rableri katında birbirlerine karşı deliller ortaya koymak suretiyle tartıştılar. Ve neticede Âdem delil gücüyle Musaya galebe çaldı.
Musa;
Sen ALLÂHın kendi eliyle yarattığı; kendi ruhundan, ruh nefh ettiği; meleklerini secde ettirdiği; cennetine yerleştirdiği ve sonra da yaptığı hatadan dolayı bütün insanları indirten Âdem değil misin? diye hitap etti.
Bunun üzerine Âdem (aleyhisselâm) da Musaya cevap verir;
Sen ALLÂHın Rasûllüğü ve kelâmıyla mümtaz kılıp seçtiği; içinde her şeyin açıklaması bulunan levhaları verdiği; sessizce konuşucu olarak kendine seçtiği Musasın! Benim yaratılmamdan kaç sene evvel ALLÂHın Tevratı yazdığını biliyor musun..?
Musa (aleyhisselâm) cevap verdi;
Kırk sene evvel!..
Âdem dedi ki;
Peki Tevratın içinde, VE ÂDEM RABBiNE ÂSi OLDU DA ŞAŞIP KALDI (20.Tâhâ: 120) âyetini buldun mu?.. Tevratta böyle bir âyet yazılı mıydı?
Evet! dedi Musa (a.s.)
Âdem;
ALLÂHın, beni yaratmasından kırk sene evvel, benim yapmamı üzerime takdir buyurduğu bir işi yapmamdan dolayı, beni nasıl azarlayıp, kınayabiliyorsun!.. dedi.
Rasûlullâh (aleyhisselâm) devam ediyor;
Böylece, Âdem, Musaya delil gücüyle galebe çaldı.
Şimdi burada kırk sene diyor. Buradaki kırk sene elbette bizim senelerimizle değil!..
Melekler ve ruh, miktarı (size) elli bin sene gibi olan bir süreç içinde urûc ederler (hakikatlerindeki Allâha ermek için yöneliş süreci) Ona. (70.Mearic: 4)
âyetinde işaret edilen bir biçimde, meleklerin günüyle kırk sene olarak anlamak lazım... Yoksa bizim zaman boyutumuza göre değil!
Ayrıca burada başka bir gerçeğe işaret ediliyor...
Hz. Rasûlullâh burada önemli bir açıklama yapıyor...
Şöyle ki...
Âdem, Musaya diyor ki; Benim yaratılmamdan şu kadar sene evvel üzerime takdir edilen bir işi yapmam dolayısıyla beni nasıl suçlarsın...
Eğer Âdem, bizim beşerî değer yargılarıyla bakışımıza göre kabul ettiğimiz bir biçimde, kendi bağımsız iradesiyle o fiili yapmış olsaydı; Âdem, kendi dileğiyle, ALLÂHa rağmen, ALLÂH istemediği hâlde, kendi özgür iradesiyle o fiili yaptı der, Âdemi suçlayabilirdik!
Ama burada Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) diyor ki;
Âdem Rabbinin takdiri üzere böyle bir fiili ortaya koydu!.. Sen bunu bilmiyorsun...
diyerek, bu sözüyle Âdemin haklılığına işaret ediyor.
Bununla bağlantılı bir hadîs-î şerîf var:
ALLÂH MAHLÛKATIN KADERLERiNi GÖKLERi VE YERi YARATMAZDAN ELLi BiN SENE EVVEL YAZMIŞTIR.
Yani, her varlığın, neyi yapmak üzere varoluşunu takdir eden, ALLÂHtır.
Yeryüzünde yaşayan tüm canlıların, gerek dış dünyalarında ve gerekse de iç dünyalarında karşılaştıkları her olayın ALLÂH TAKDiRi ile meydana geldiği islâm Dininin Kutsal Kitabı KURÂN-I KERÎMDE apaçık bir biçimde ve kesin bir dille açıklanır...
işte Hadiyd Sûresi 22 ve 23. âyetlerinin anlamı:
ARZDA (bedeninizde dış dünyanızda) VE NEFSLERiNiZDE (iç dünyanızda) SiZE iSÂBET EDEN HiÇBiR MUSÎBET YOKTUR Ki, BiZiM ONU YARATMAMIZDAN ÖNCE, BiR KiTAPTA (ilim boyutunda oluşmuş) OLMASIN! MUHAKKAK Ki BU ALLÂH ÜZERiNE ÇOK KOLAYDIR! (Bunu bildiriyoruz) Ki ELiNiZDEN KAÇANA ÜZÜLMEYESiNiZ VE SiZE VERDiĞi iLE DE SEViNiP ŞIMARMAYASINIZ! ALLÂH ÇOK ÖVÜNEN KiBiRLi HiÇBiR KiMSEYi SEVMEZ! (57.Hadiyd: 22-23)
KURÂN böylesine yalın ve kesin bir dille her şeyin TAKDiR olduğunu vurgularken...
Rasûlullâh (aleyhisselâm) şimdi nakledeceğimiz açıklamalarında görüleceği gibi, net bir biçimde kaderin TAKDiR olduğunu beyan ederken; basîret sahibi bir insan nasıl KADER olayını inkâr eder, oldukça hayret verici bir husustur!
Bu konuda bilgilenmek isteyen Hz. Ömer radıyallâhu anh, bir gün Rasûlullâh Efendimizle otururken soruyor;
Yâ Rasûlullâh, yapmakta olduğumuz işin, şu anda oluşmakta olan, yani bir işin başlangıç hâli mi, yoksa önceden tamamlanmış, takdir olmuş bir iş mi olduğu hususunda ne buyuruyorsun?..
Burada Hz. Ömerin sormak istediği husus şu:
Yani biz, önceden hakkımızda takdir edilmiş olan, yazılmış, olmuş bitmiş bir işi mi yapmaktayız; yoksa, şu anda işler oluşup geliyor... Bizim hakkımızda böyle bir takdir yok; kendi bağımsız irademizle kendi gücümüzle, kendi varlığımızla mı bir şeyler meydana getiriyoruz?..
Rasûlullâh (aleyhisselâm) cevap veriyor;
Ey, Hattaboğlu önceden tamamlanmış olan bir işin üzerinesin!..
Herkes kolaylıkla başaracaktır!.. Ne var ki, saadet ehli olan saadet işine çalışacak, şekavet ehlinden olan da şekavete yönelik fiiller meydana getirecektir!
Şimdi bakın burada vurgulanan husus apaçık!..
Bu beyan ile şu anda yapılagelmekte olan bütün işlerin önceden yazılmış, takdir edilmiş ve hatta oluşmuş olaylar olduğu açıklanmaktadır...
Kim açıklıyor?..
Dini bize tebliğ eden Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm)...
Öyle ise bu kesin gerçeğe karşı çıkan biri, direkt olarak Dini tebliğ eden Rasûlullâha karşı çıkmış olacaktır!
Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm)ın KADERle ilgili açıklamalarını iNSAN VE SIRLARI isimli kitabımızın Kader bölümünde geniş bir biçimde sizlere naklettik.
Ayrıca, Kader konusunun DUA ile bağlantısı, duanın kaderi değiştirip değiştirmeyeceği hususlarına da DUA VE ZiKiR isimli kitabımızda yer verdik.
Bu iki kitaptaki iki bölüm; yani iNSAN VE SIRLARI kitabındaki Kadere iman bölümüyle, DUA VE ZiKiR kitabındaki Kader ve Dua bölümü, birbirini bütünleyen iki önemli bölümdür.
Şimdi konulara yeterince açıklama getirmek üzere bazı hadislere daha değinelim.
Ebu Hureyrenin nakline göre Hz. Rasûlullâh şöyle buyurmuştur;
HER BiRiNDE HAYIR OLMAKLA BiRLiKTE ALLÂHA GÖRE KUVVETLi MÜMiN, ZAYIF MÜMiNDEN DAHA SEViMLi VE HAYIRLIDIR.
SANA YARARLI OLAN ŞEYLER ÜZERiNDE HIRSLA ÇALIŞ. ALLÂHTAN YARDIM iSTE VE ACZE DÜŞME.
EĞER SANA BiR OLAY iSÂBET EDERSE; BU HOŞUNA GiTMEYEN OLAY DOLAYISIYLA, KEŞKE BEN BÖYLE YAPMASAYDIM, BÖYLE OLURDU! DEME...
ALLÂH BÖYLE TAKDiR ETMiŞ O DiLEDiĞiNi YAPAR DE... ZiRA KEŞKE KAVRAMI ŞEYTAN AMELiNE YOL AÇAR.
Şimdi dikkat ediniz, bu Rasûlullâh uyarısı, hayatımızın her döneminde, günün her anında, bize ışık tutması yön vermesi gereken bir işarettir.
Pek çok olayda hemen şunu söyleriz...
Keşke bunu yapmasaydım!.. Veya; keşke şunu yapsaydım da böyle olmasaydı!
işte Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) bu düşünceyi kesinlikle reddediyor!..
Diyor ki;
Keşke kavramı şeytan ameline yol açar
Yani, şeytanî düşünceye yol açar!
Çünkü ALLÂH takdir ettiği içindir ki, senden veya ondan o fiil meydana gelmiştir!.. Ve o fiilin meydana gelmemesi de asla mümkün değildir!
O takdir edilmiş ve öyle olacaktı ve oldu!
O işin öyle olmaması kesinlikle düşünülemez!
işte bu sebepledir ki, Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) keşke kelimesini ve kavramını yasaklıyor.
Ben keşke demiyorum ki, yapmasaydım diyorum..?
saydım takısı keşke kavramının bir başka ifadesidir... Kendimizi aldatmayalım!
Yani, bu idraka göre, içinde yaşadığın anın gerisinde cereyan etmiş olan, hangi olay olursa olsun; senin, keşke bunu yapmasaydım demeye hakkın yoktur.
Kime göre?.. islâm dinini bize tebliğ eden Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm)a göre! Ona inanıyorsan, senin böyle bir şey demeye hakkın yoktur.
Senin kendi namına, keşke böyle yapmasaydım, demeye hakkın olmadığı gibi; karşındaki için de böyle yapmasaydı bu olmazdı demeye hakkın yoktur!..
Ya Rasûlullâha iman et, karşındakine böyle yapmasaydın bu iş böyle olmazdı demeyi terk et!
Ya da: Ben Allâh Rasûlüne inanmıyorum, benim aklım yatmıyor öğretisine de; herkesi geçmişinden dolayı suçlamaya devam et!
Bu ikisinin dışında başka bir görüş yok...
Bu hususu bir başka yönüyle anlatan bir diğer Rasûlullâh açıklamasını size nakledelim...
Hadiyd Sûresinin 22 ve 23. âyetlerinin ışığında anlamaya çalışalım bu açıklamayı...
Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) şöyle buyurdu;
KUL, HAYRI VE ŞERRi iLE KADERE iMAN ETMEDiKÇE; KENDiSiNE iSÂBET EDENiN ONDAN ŞAŞMASINA, YANi ONA iSÂBET ETMEMESiNE; KENDiSiNE iSÂBET ETMEYENiN DE ONA iSÂBET ETMESiNE iHTiMAL BULUNMADIĞINA, KESiNLiKLE iNANMADIKÇA MÜMiN OLMAZ.
Size isâbet etmiş herhangi bir olay, yani başınıza gelmiş herhangi bir olay... Bu olayın başınıza gelmemesinin mümkün olmayacağına inanacaksınız... Bu olay başıma geldi ama gelmeyebilirdi de demeye hakkınız yok!
Bu başıma geldi, çünkü ALLÂH bunun benim başıma gelmesini takdir etmiş!.. Bunun başıma gelmeme yolu yoktur! Ya da Bu başıma geleni karşımdaki falanca filanca benim başına getirmedi... ALLÂH takdir ettiği için, bu benim başıma geldi. Ve gelmemesi düşünülemezdi diyeceksin her an...
Sana isâbet etmemiş bir olay için de, Bu olay olmadı ama olabilirdi, diyemezsin!..
Olay senin başına gelmemişse, sana isâbet etmemiştir! Ayrıca bunun sana isâbet ihtimali de mevcut değildir. Bunu da böyle kabul edeceksin...
Yani, sana isâbet edenin, etmemesine ihtimal olmadığını; sana isâbet etmeyenin de, sana isâbet etmesi ihtimalinin asla mevcut olmadığını idrak etmedikçe; ya da böyle olduğuna iman etmedikçe; ALLÂHın kaderine, takdirine iman etmiş sayılmazsın; yukarıda naklettiğimiz Rasûlullâh uyarısına göre...
Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) bir başka açıklamasında da bakın ne buyuruyor;
Yâ Rasûlullâh bize dinimizin aslını beyan et, dedi Malik Ebu Mürşid... Ve bize naklediyor bu olayı, Cabir radıyallâhu anh:
BUGÜN YAPMAKTA OLDUĞUMUZ BU FiiLLER NEYiN iÇiNDEDiR? BUGÜN ORTAYA KOYDUĞUMUZ FiiLLER, KALEMLERiN YAZIP DA KURUDUĞU, TAKDiRLERiN CEREYAN ETTiĞi iŞLER iÇiNDE MiDiR?
YANi, HAKKIMIZDA TAKDiR EDiLMiŞ, YAZILMIŞ, KALEM KURUMUŞ, OLMUŞ BiTMiŞ VE OLMAMASI ARTIK DÜŞÜNÜLEMEZ, KESiN OLARAK O OLAY MEYDANA GELECEKTiR, TÜRÜNDEN BiR iŞ MiDiR YAPTIĞIMIZ, YAŞADIĞIMIZ OLAYLAR; YOKSA, BÖYLE BiR ŞEY DEĞiL DE, ŞU ANDA BiZiM AMELLERiMiZE GÖRE BiR YAŞANTI MI SÖZ KONUSU..?
Bu soruya karşılık Rasûlullâh (aleyhisselâm) şu cevabı buyurmuştur;
HAYIR! BUGÜN iŞLENEN iŞ, YENi OLUŞACAK iŞLER iÇiNDE DEĞiLDiR! FAKAT, KALEMLERiN YAZIP KURUDUĞU, TAKDiRiN CEREYAN ETMiŞ OLDUĞU iŞLER iÇiNDEDiR.
Bunun üzerine sordu:
PEKi ÖYLE iSE NiYE ÇALIŞALIM?..
Rasûlullâh şöyle buyurmuştur;
AMEL EDiNiZ, ÇALIŞINIZ. ÇÜNKÜ HERKESE KOLAYLAŞTIRILMIŞTIR.
Yani, Hz. Rasûlullâh buyuruyor ki, siz fiilinizi ortaya koymaktan geri kalmayınız. Çünkü herkese kolaylaştırılmıştır... Yani, herkes belli fiilleri yapabilecek şekilde programlanmıştır. Dolayısıyla, yapmaya programlandığı iş ona kolay gelir ve onu ortaya koyar! O anda o işi yapmamak kişinin elinde değildir.
Yine bu konuda şu soru ile açıklama istendiğinde;
Bu üzerlerine hükmedilen ve önceden yazılan bir kaderden olarak, kendilerine isâbet eden şeyler midir; yahut Nebi ve Rasûllerin getirdiği ve üzerlerine hüccet sâbit olacak şeylerden olarak, kendilerini o anda karşılayacak şeyler midir?
Rasûlullâh şöyle buyuruyor;
HAYIR, BU iKiNCi SÖYLEDiĞiN DEĞiL; ÜZERLERiNE HÜKÜM OLUNAN VE KENDiLERiNi KARŞILAYAN ŞEYLERDiR!..
Azîz ve Celîl olan ALLÂHın kitabında da bunu tasdik eden şu âyet var;
NEFSE (bilince) VE ONU DÜZENLEYENE; SONRA DA ONA (bilince) HEM FÜCURUNU (Haktan ve Sistemden sapmayı) VE HEM DE TAKVASINI (korunmasını) iLHAM EDENE Ki... (91.Şems: 7-8)
Şimdi burada da vurgulanıyor ikinci defa... Soruluyor;
Yâ Rasûlullâh, şu anda insanların yapmaya çalıştığı şeyler, yapmayı arzu ettiği, düşündüğü meydana getirdiği şeyler, kendileri için ezelde, geçmişinde takdir edilmiş ve o takdiri yerine getirmek üzere var olmuş varlıklar mıdır insanlar?
Dolayısıyla bu insanların yaptıkları bu fiiller, üzerlerine hükmolmuş ve değişmeyecek bir şekilde kesinleşmiş fiiller midir?
Yoksa bunlar hakkında böyle kesin hükümler yoktur, insanlar şu anda kendi özgür iradeleriyle yaptıklarıyla mı kendi kaderlerini kendileri çizerler?.. Yani, kendi yaşamlarına kendileri mi yön verirler?
Buna karşılık Hz. Muhammed (aleyhisselâm) şu anlama gelecek şekilde açıklıyor olayı;
iNSANLAR, KENDi YAŞAMLARINA KENDiLERi YÖN VERECEK BAĞIMSIZ VE ÖZGÜR YAPIYA, ÖZGÜR VARLIĞA SAHiP DEĞiLLERDiR!.. KENDiLERi HAKKINDA, ALLÂHIN TAKDiRi NE iSE, O TAKDiRiN GEREĞiNi YAŞAYACAK, GEREĞiNi YERiNE GETiRECEKLERDiR.
Şimdi böyle söyleyince, genelde birçok insanın kafası karmakarışık oluyor.
Ve burada hâliyle şu önemli sual soruluyor:
Efendim benim hakkımda her şeyi takdir eden ALLÂH ise, benim ne yapacağımı O takdir etmişse; Onun takdiri mutlak olarak yerine gelecekse; bunun değişmesi mümkün değilse; ben, ne diye çalışacağım, ne diye bir şeyleri meydana getirmeye gayret edeceğim..?
Burada gerçekten, insanı tebessüm ettiren hoş bir mantık çelişkisi var!
Bir yandan diyorsun ki, mâdemki dediğin gibi her şey takdir olunmuştur, her şey yerine gelmiş, o yerine gelen şeyi ben yerine getirmek zorundayım; öbür yandan da diyorsun ki, öyle ise ben yapmam!..
Yâ HÛ!
Zaten senin hakkında o şeyi yapmak takdir edilmişse; sen o işleri yapacak kabiliyet ve istidatla programlanmışsan; senin yapmam demen, bir şey ifade etmez!.. Sen zaten o takdir edileni yapacaksın! Senin, bunu yapmaman düşünülemez!..
Veya, sana onu yapmamak takdir edilmişse; takdir üzere onu yapmayacak bir istidat ve kabiliyet ile programlanmışsan; onun gereği biçimde fıtratın oluşmuşsa; sen, illa ben bunu yapacağım desen de yapamayacaksın, mümkün değil!..
Çünkü neyi yapmak üzere var edilmişsen, ancak onu başarabilirsin; onu gerçekleştirebilirsin; onu ortaya koyabilirsin! Aksi takdirde o fiili ortaya koyamazsın! Koyamadığın o fiil de takdirin içindedir; senin hakkındaki takdirin sonucudur!..
Nitekim buyuruyor ki Hz. Rasûlullâh;
HER ŞEY KADER iLEDiR!.. HATTA ÂCiZLiK iLE ZEKÂ VE BECERiKLiLiK DAHi!..
Hüseyin (r.a.) soruyor;
Yâ Rasûlullâh, cennet ehli ateş ehlinden ayırt edilebilir mi?.. Yani şu anda belli olmuş mudur, kim cennet ehli, kim azap ehli?
EVET diyor; Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm)...
Peki bu çalışıp, uğraşıp didinenler niye çalışıyorlar, didiniyorlar?
Rasûlullâh buyurdu ki;
HERKES NE iÇiN YARATILDIYSA, ONUN YOLLARI KENDiSiNE KOLAYLAŞTIRILMIŞTIR.
Yani, fıtratları onlara yapacaklarını kolaylıkla yaptırır!
Şimdi burada kafamıza takılan çok önemli bir sualin cevabı var. Ki bu bizim kafamıza takılan sual, 1400 sene evvel de bu zâtın kafasına takılmış.
Demek istiyor ki;
Yâ Rasûlullâh, mâdemki şu anda cennet ehli belli, azap ehli de belli, yani senin cennetlik olduğun veya azaba düşeceğin belli. Bu durum da böylece belli olduğuna göre, niye hâlâ birtakım çalışmalarla uğraşayım?.. Niye birtakım uğraşılara gireyim de bunlarla cenneti elde edeceğim, diyeyim; veya birtakım işleri yapmaktan geri kalayım azap ehli olacağım, diye; nasılsa ikisi de belli!..
Hz. Rasûlullâh burada şunu buyuruyor;
HERKES NE iÇiN YARATILMIŞ iSE ONA O KOLAYLAŞTIRILMIŞTIR!..
Bu cümlenin mânâsını iyi anlayalım!
Nasıl anlayacağız..?
Bu ikazın mânâsını iyi anlamak için başta da anlattığımız konuyu iyi kavramak lazım.
ALLÂH, kendisindeki çeşitli isimlerin mânâlarını ortaya koymak üzere, çeşitli mânâları meydana getirmiştir!
Bu mânâlar, terkipler-bileşimler hâlinde mânâ sûretlerini, çeşitli varlıkları, birimleri ve insanları ve onların programlarını oluşturmuştur.
Bu terkipsel mânâ sûretlerinin kapsadığı anlamların ortaya çıktığı mahallerden biridir insanlar!.. Yani her bir birim, her bir mahal, bir mânâ terkibinin ortaya çıktığı yerdir.
Dolayısıyla, o mahalde, birimin varlığını meydana getiren Esmâ terkibinin -bileşiminin- dışında hiçbir şey yoktur.
Senin, Ben kelimesiyle işaret ettiğin varlığın, o isimler bileşimidir ki bu da senin varoluş programın yani fıtratındır!.. Ve o Esmâ terkibinin dışında da -ismin hariç- senin hiçbir varlığın yoktur!.. Yani, varlığını meydana getiren o Esmâ terkibini kaldırabilsek ortadan, sen hiç olursun!..
işte, senin Esmâ bileşimindeki özellikler sana kolaylaştırılmış olanı belirler, tespit eder!
Senin takdir edicin, yani RABbin, senin o Esmâ terkibin-bileşimindir!..
Bu yüzden de senin, o Esmâ terkibin-bileşimine isyan etmen, itaat etmemen kesinlikle mümkün değildir!..
Mümkün değildir; çünkü ona itaat etmemek, isyan etmek gibi özellikleri meydana getirecek bir varlığın yok!.. Nerede kaldı, iraden!
Sendeki bütün vasıflar, özellikler, senin varlığını meydana getiren isimler bileşiminin mânâlarından başka bir şey değildir!
Dolayısıyla senin kolaylaştırıcın yani sende çeşitli isimlere yönelik eğilimi meydana getiren ana faktör, senin varlığını meydana getiren o ilâhî isimler terkibi-bileşimin yani fıtratındır!.. Yani RABBiNdir!.. Senin Rabbine isyanın ise hiçbir şekilde mümkün değildir.
işte bu sebepledir ki, sana ne kolaylaştırılmışsa, sana kolaylaştırılmış olanı mutlak olarak yerine getirmek zorundasın!
iyi, peki ama ALLÂH beni nasıl azaba atıyor?
Önce bil ki, ALLÂH seni azaba atmıyor!.. Sen kendi yaptığın fiillerinin sonuçlarına katlanmaktasın! Ne tür eylemde bulunursan, karşına onun sonuçları çıkacaktır!..
Bile bile gidip zehir yiyor musun?.. Şuurun yerindeyken kendi kafanı kesiyor musun?.. Bilincin çıkarlarını ne yönde görürse o yana adım atıyorsun!.. Öyle ise ilmin kadar davranışlar ortaya koyacak; sonra da bunun sonuçlarına katlanacaksın!
Ya her şeyi zerresine kadar ALLÂHtan bil; ya da hayalinde tasavvur ettiğin tanrını dilediğin gibi yargıla ve hesaba çek! Bakalım bir şey değişecek mi?
Ayrıca, ALLÂH dilediğini yapar!.. Bak ne okuyorsun âyette...
YAPTIĞINDAN SUAL SORULMAZ!
ALLÂHa, Sen bunu bana nasıl yaparsın, beni nasıl cehenneme atarsın; diye bir sual sorulmaz!..
Senden böyle bir sual çıkar mı, çıkar!.. Sivrisinekten de havada uçarken vıız diye bir ses çıkıyor, kanat çıpmasından!.. Sivrisineğin kanadından çıkan vıız sesi gibi; senden de ALLÂHa sual sorma sesi çıkar!.. Nasıl olur da böyle yaparsın? dersin... Ama hiçbir şey değişmez; sadece kendini tatmin etmiş, aldatmış olursun!..
Şunu iyi bil ki, ALLÂH ismiyle işaret edilen, Meliktir, Mâliktir, Mâlik-el Mülktür!
Var olan her şey; sen değil; senin anan baban değil; çocuğun sülalen değil, senin yaşadığın köy, kasaba, şehir değil; senin içinde yaşadığın memleket, içindeki bütün insanlar değil; senin üzerinde yaşadığın Dünya ve o Dünyada yaşayan bütün varlıklar değil; senin Dünyanın tâbi olduğu merkez yıldız, Güneş ve ona tâbi olan bütün planetler değil; senin merkez yıldızın Güneş gibi milyarlarcası değil; yüz milyarlarla yıldız değil; o yüz milyarlarla yıldızın meydana getirdiği galaksi gibi milyarlarla galaksinin içinde bulunduğu boyuttaki Evren değil; sayısız boyutlardaki sayısız evrenler, ALLÂHın indînde bir HiÇtir!..
Eğer bunu anlayamıyorsan; hâlâ sen, ALLÂH adıyla işaret edilenin, kendisinden hesap sorabileceğin bir üst büyüğün; ya da yukarı katta bir yerde oturan tanrı olduğunu sanıyorsan, bu sendeki saflık tezahüründen başka bir şey değildir!..
Bak, ALLÂH ne buyuruyor:
EY KULLARIM HEPiNiZ DALÂLETTESiNiZ. ANCAK BENiM HiDÂYET ETTiKLERiM HARiÇ!.. BENDEN DiLEYiN SiZE HiDÂYET EDEYiM.
HEPiNiZ FAKiRSiNiZ BENiM ZENGiN KILDIKLARIM HARiÇ!.. BENDEN DiLEYiN SiZE RIZIK iHSAN EDEYiM.
HEPiNiZ GÜNAHKÂRSINIZ, ANCAK BENiM MAĞFiRET ETTiKLERiM MÜSTESNA. iÇiNiZDEN HER KiM BENiM BAĞIŞLAYICI OLDUĞUMU BiLiRSE, BENDEN MAĞFiRET DiLERSE, ALDIRMADAN BAĞIŞLARIM.
SiZiN EVVELiNiZ VE ÂHiRiNiZ, DiRiNiZ VE ÖLÜNÜZ, YAŞINIZ VE KURUNUZ KULLARIMDAN EN TAKVALISININ KALBiNE SAHiP OLSALAR, BU DURUM BENiM MÜLKÜMDE BiR SiVRiSiNEĞiN KANADI KADAR ARTIŞ GETiRMEZ.
SiZiN EVVELiNiZ VE ÂHiRiNiZ, DiRiNiZ VE ÖLÜNÜZ, YAŞINIZ VE KURUNUZ EN ŞAKÎ KULUN KALBi GiBi OLSALAR, BENiM MÜLKÜMDE BU DURUM BiR SiVRiSiNEK KANADI KADAR BiR ŞEY EKSiLTMEZ!
SiZiN EVVELiNiZ VE ÂHiRiNiZ, ÖLÜNÜZ VE DiRiNiZ, YAŞINIZ VE KURUNUZ BiR SAHADA TOPLANSA VE iÇLERiNDEN HER iNSAN, ÜMiTLER YETTiĞi KADAR iSTESE, iSTEDiĞiNi VERiRiM DE BENiM MÜLKÜMDEN HiÇBiR ŞEY EKSiLMEZ... ÖYLE Ki; iÇiNiZDEN BiRi DENiZE UĞRAYIP, iĞNEYi SUYA DALDIRIP SU ALSA NE iFADE EDER..?
BEN DiLEDiĞiMi YAPARIM!..
BAĞIŞIM BiR SÖZDÜR, AZABIM BiR SÖZDÜR!
BiR ŞEYiN OLMASINI DiLERSEM, OL DERiM VE O ŞEY OLUR. OLMAMASI DÜŞÜNÜLEMEZ.
Düşünün ki, evren içre nice nice evrenler, ALLÂHın indînde bir nokta!
Sadece, algıladığımız evrende milyarlarla galaksi var!
Milyarlarla galaksinin içinde yüz milyarlarla yıldızlar var.
O yüz milyarlarla yıldızların her birinde hadsiz hesapsız sonsuz sayıda âlemler, varlıklar mevcut!
Tüm bunların içinde senin yerin ne ki; sen tutup, benlik davası güdüp;
Ben dilediğimi yaparım, ben kendime böyle bir yön veririm, ben kendime şöyle yön veririm; ALLÂH böyle istemiş ama benim de kendime göre iradem var, gücüm var, ben de böyle yaparım diyebiliyorsun!!?
Bu gibi sözlerin bil ki, ALLÂHın hakikate erdirdiği kullarında, hoş bir tebessüm meydana getirir sadece!..
islâmın şartı beştir, altıncısı da haddini bilmektir; derler ya!
Bil ki edep, haddini bilmektir!..
ilmi olmayan, haddini bilemez! ilim haddini bilmeyi getirir!
Odur ilim ki, ALLÂH indînde tüm âlemlerin bir hiç olduğunu sana idrak ettirir!..
Evet, ALLÂH indînde kâinat bir hiçtir!
Ne demiş;
iNDÎ SÂNiDE BÜTÜN MAHLÛKAT BiR NOKTADIR, O NOKTA DA, BiR NÜKTEDiR!
indî Sânide, yani sonsuz sayıda varlıkları meydana getirenin indînde, o varlıkların tümü bir nokta hükmündedir...
Ve o nokta da, bir nüktedir!..
Nüktedirin mânâsına başlarda dokunduk biraz, buraya bağlantısını ârif olan yapar elbette!
Evet, ALLÂH her ortam için, o ortamın ehlini meydana getirmiştir...
Nitekim Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) açıklıyor ki;
ALLÂH CEHENNEMi YARATMIŞ VE ONUN iÇiN EHLiNi MEYDANA GETiRMiŞ; CENNETi DE HALKETMiŞ ONUN iÇiN DE EHLiNi MEYDANA GETiRMiŞTiR.
Bu açıklamayı iyi anla dostum...
Şimdi sen, eğer cennet için yaratılmış, meydana getirilmişsen, cennet ehli olmak üzere var edilmişsen, sana cennete gitmenin yolları kolay gelecek; cennete doğru adım atmak sana kolay gelecek; cennet ehlinin fiillerini meydana getirmek sana kolay gelecek; o fiiller senden meydana gelecek ve neticede sen cennete ulaşacaksın!..
Yok eğer, cehennem ehli olarak tarif edilen kişilerden olmak üzere meydana gelmişsen, bu takdirde seni oraya sevkedici fiiller davranışlar sana hoş gelecek; sana zevk verecek; onları ortaya koymak sana kolaylaşacak; böylece de sen kendini azaba sokacak olan fiilleri kolaylıkla yapacak, yaşayacak ve bu senden meydana gelen fiiller neticesinde de paşa paşa o azap ortamında yerini alacaksın!..
Dolayısıyla şimdi kendi hâline bir bak!..
Eğer şu anda senden, seni azaba sokacak olan fiiller meydana geliyorsa; şu anda öldüğün takdirde, seni azap bekliyor.
Yok eğer şu anda senden, seni huzura, saadete, mutluluğa, cennete sevk edecek fiiller meydana geliyorsa, bu takdirde, şu anda ölürsen sen bir cennet ehli olarak, bu dünyadan geçip gidersin.
Sakın, beni niçin böyle yarattın, deme gafletine düşme!..
Çünkü, böyle denebilecek bir muhatabın yok!
Nitekim bunu Hz. Rasûlullâh da çok güzel vurguluyor...
ALLÂH CENNET iÇiN BiR BÖLÜK YARATTI, CEHENNEM iÇiN BiR BÖLÜK YARATTI.
Nitekim başka bir hadîs-î şerîfte de şöyle buyuruyor:
KUL, DÖRT ESASA iMAN ETMEDiKÇE, ALLÂHA iMAN ETMiŞ OLMAZ:
- TANRININ OLMADIĞINA, SADECE ALLÂHIN MEVCUT OLDUĞUNA;
- BENiM ALLÂH RASÛLÜ OLUP, HAK iLE GÖNDERiLDiĞiME;
- ÖLÜMÜ TATMANIN MUTLAK OLDUĞUNA VE ÖLDÜKTEN SONRA YAŞAMIN DEVAM EDECEĞiNE;
- KADERE MUTLAKA iMAN ETMESi GEREKTiĞiNE.
Yani, bir kişi ALLÂHa ve Rasûlüne ve bildirdiklerine iman etmedikçe mümin olmaz buyuruyor Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm)...
Yine buyuruyor ki Hz. Rasûlullâh...
ALLÂH HER NEFSi YARATMIŞ, ONUN HAYATINI, RIZKINI VE KARŞILAŞACAKLARINI TAKDiR ETMiŞTiR.
Yani, birimi meydana getirmiş, o birimin rızkını meydana getirmiş ve o birimin karşılaşacağı bütün olayları da takdir etmiştir... Bütün bunlar, hep ALLÂHın takdiri üzere meydana gelir.
Bütün bunları böylece anladıktan sonra, nasıl oluyor da hâlâ bu sualler meydana geliyor, diyoruz... Anladıktan sonra, diyoruz ama gerçekte, bunları duyup da tam anlayamamaktan dolayı bu sualler meydana geliyor!
Doğal olarak en başta gelen soru da biraz önce sorduğumuz sual...
Peki ALLÂH, mâdemki benim cehennemlik olduğumu takdir etmiş, o zaman ben ne diye çalışayım?
Sen şu anda, senin için ne takdir olduğunu bilmiyorsun... Ben de benim için ne takdir olduğunu bilmiyorum!..
Cennetlik olarak da takdir etmiş olabilir; cehennemlik olarak da takdir etmiş olabilir!
Bu ilim ve takdir ALLÂHın indînde mevcuttur!
Ancak ben bunu bilmediğime göre, Hz. Rasûlullâhın söylediklerine kulak vererek, kendime ona göre yön çizmeye çalışırım...
Eğer beni cennetlik olarak takdir etmişse, bana bu yolda çalışmak kolay gelir zor gelmez! Ve böylece birtakım çalışmalar ortaya koyarım!.. Elimden geldiğince namazımı edâ etmeye çalışırım; orucu yerine getirmeye çalışırım; Haccı yaparım... Bu ilmi elde etmeye çalışırım.
Ölüm ötesi yaşamın gerçeklerini idrak edip, ona göre kendimi hazırlamaya çalışırım. Bunları yapmaktan dolayı yüksünmem. Bu yolda yaptığım çalışmalardan dolayı etrafımın benim aleyhimde söyleyeceği sözlerden, konuşmalardan yüksünmem, gocunmam!.. Onlar konuşur, ben yoluma devam ederim!
Ancak bütün bunlar, bana kolay değil de zor gelirse... Ve ben bunları yapmaktan kaçınırsam...
Bunların yerine içki içer, kumar oynar, bedenimin zevklerine dönük bir yaşam biçimi sürer; zamanımı bedenime dönük bir biçimde tüketir; şartlanmalarıma uygun ve zevk duyacak bir şekilde geçirirsem; elbette ki, tüm bunları da bana kolay geldiği için yaparım... Ve bu davranışlarımın sonucu olarak da, o ızdırap ve dehşet ortamını boylarım!
Burada esas anlamamız, fark etmemiz gereken nokta şudur;
insan ismi, kul ismi ardında, ALLÂHın Esmâ terkibinden başka bir şey mevcut değildir...
Bu yüzdendir ki; o ismin altında ortaya çıkan ilim, o ismin altında ortaya çıkan irade, o isim altında ortaya çıkan kudret, sadece ve sadece Onun Rabbine, âlemlerin Rabbi olan ALLÂHa aittir!
Nitekim buna işaret sadedinde denmiştir ki;
LÂ HAVLE VE LÂ KUVVETE iLLÂ BiLLÂH
Bu sebepledir ki, kulda ortaya çıkan irade, ALLÂHın iradesi; ALLÂHın kudreti, ALLÂHın kuvvetidir.
Senin varlığında ALLÂHın Esmâsı, isimlerin mânâları dışında hiçbir şey mevcut değildir!
Dikkat et!..
Biz, ALLÂH kudret ve iradesinin kuldan çıkışını gördüğümüz zaman, ona cüzi kudret ve cüzi irade deriz.
Cüzi iradenin mânâsı; ALLÂH iradesinin kuldan ortaya çıkışıdır!..
Yoksa, kulda, ALLÂHın iradesi dışında, ayrı, bağımsız, özgür bir cüzi irade mevcuttur, mânâsına değildir bu!..
Yani, kul ismi altındaki varlıktan meydana gelen ilim, ALLÂHın ilim sıfatının; ALiYM isminin mânâsı, ilim vasfının zuhurudur...
ALLÂHın, MÜRiYD isminin neticesi olarak, ALLÂH muradının kuldan açığa çıkmasına da biz cüzi irade deriz.
ALLÂH kudret ve kuvvetinin kuldan açığa çıkmasına, kulun cüzi kudreti ile meydana getirdiği şey deriz; olaya dışarıdan bakmamız sebebiyle...
Nitekim bu konuya işaret eden âyet;
HÂLBUKi SiZi DE YAPTIKLARINIZI DA ALLÂH YARATMIŞTIR! (37.Sâffât: 96)
işte biz, artık bu anlattıklarımızı iyice anlamaya çalışarak, kadere iman edenlerden olalım... Çünkü imanın ana esaslarından birisi kadere imandır.
Kadere hakkıyla iman da ancak senin varlığının ve benliğinin ALLÂH indînde bir hiç olduğunu idrak etmenle mümkün olur.
Dilerim ki ALLÂH, bizlere kadere hakkıyla iman edenlerden olmayı kolaylaştırmış olsun ve kadere iman üzere ölüm ötesi sonsuz yaşama geçip, alnı ak bir biçimde, Hz. Rasûlullâhın huzurunda, yanında yer almayı bizlere nasip etsin.
Şimdi de KADER konusuna ışık tutan bazı âyetler ile Rasûlullâh açıklamalarını görelim;
HiÇBiR ŞEY YOKTUR Ki ONUN HAZiNELERi (oluşturan kuvveleri) BiZiM iNDÎMiZDE OLMASIN! BiZ ONU (o kuvveleri - özellikleri) GEREKEN ÖLÇÜSÜYLE iNZÂL EDERiZ (açığa çıkartırız). (15.Hicr: 21)
Buhari, Müslim, ibni Hanbel ve Ebu Davudda mevcut bir hadis;
Hiçbir nefs yoktur ki, ALLÂH onun cennet veya cehennemdeki yerini ve onun saîd veya şakî olduğunu yazmamış olsun.
Bir adam baktı ve sordu:
Yâ Rasûlullâh o hâlde bu yazılmış olan kitabımıza itimat edip, çalışmaları terk etmeyelim mi?
Rasûlullâh (aleyhisselâm) buyurdu ki:
Saadet ehlinden olan saadet ehlinin amelini yapar. Şekavet ehlinden olan şekavet ehlinin amellerine devam eder.
Buhariden:
Siz amel edin, çalışın, herkes yaratılmış olduğu amel için kolaylaştırılmıştır.
Sizi rahimlerde (ana karnında - Rahıymiyetinde - varlığınızı oluşturan Esmâ mertebesinde) dilediği gibi şekillendiren (oluşturan - programlayan) HÛdur! (3.Âl-u imran: 6)
Eğer Rabbin dileseydi, yeryüzünde kim varsa, elbette hepsi toptan iman ederdi... Olayın gerçeği bu iken; sen, iman etmeleri için insanları zorlayacak mısın? (10.Yûnus: 99)
Kendisini yaratan Allâh Esmâsının bileşimi elvermedikçe, bir nefs için iman etmek mümkün değildir! (10.Yûnus: 100)
Allâh dilediğini ortadan kaldırır ve (dilediğini de) sâbit kılar. Onun indîndedir Ümmül Kitap (ana BiLGi - Esmâ mertebesinin her an nasıl bir şende olacağının ilmi)! (13.Rad: 39)
Benim katımda hüküm değiştirilmez! Ben kullara zulmedici değilim! (50.Kaf: 29)
Allâh kime hidâyet eder ise, odur hakikate eren! Kimi de saptırır ise, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir. (7.Araf: 178)
Allâh, iman edenleri dünya yaşamında da, sonsuz gelecekte de değişmez gerçeği vurgulayan söz üzere (Kelime-i Tevhid) sâbitler! Allâh, zâlimleri saptırır! Allâh dilediğini yapar! (14.ibrahiym: 27)
Allâh kime hidâyet ederse, kimse onu saptıramaz! Allâh (Bi-) Aziyz (kullarından bu isminin işaret ettiği özelliği açığa çıkaran), Züntikam (araya duygu katmaksızın yaptığının sonucunu kesinlikle yaşatan) değil midir? (39.Zümer: 37)
Abdullah ibni Mesud (r.a.)dan;
Rasûlullâh bana insanın oluşumundan haber verdi ki buyurdu:
Sizin birinizin ana-baba maddeleri kırk gün ana karnında kaldıktan sonra, o maddeler ikinci bir kırk gün içinde katı kan pıhtısı hâlini alır. Sonra yine kırk gün içinde Mudga denilen bir çiğnem ete döner. 120. günün sonunda ALLÂH bir melek gönderir. Ve gelişen o mudgaya dört özelliği yazması emrolunur. Onun cinsiyeti, rızkı, eceli, saîd veya şakî olduğunu yaz, denir. Bu melekler bunu yazdıktan sonra ruh nefh olur.
Şimdi sizden bir kişi, bu fıtratı icabı iyi iş işler de, hatta kendisi ile cennet arasında bir kulaç mesafe kalır, bu sırada yazısı gelir, o kişiyi önler, bu defa o cehennemliklerin işlerini işlemeye başlar.
Sonra sizden bir kişi fena iş işler. Hatta kendisi ile cehennem arasında bir kulaç mesafe kalır. Bu sırada kitabı gelir onu önler. Bu defa o kişi ehli cennetin işlerini işler. (Buhari-Tecrid: 1324)
imran Bin Hüseyinden:
Bir kere Rasûlü Ekreme bir kişi geldi şöyle sordu:
Yâ Rasûlullâh, ehli cennet cehennemliklerden ayırt edilir mi?
Evet, ayırt edilir.
Öyle ise hayır işleyenle, ibadet edenler niçin etmeli, cennetlik ve cehennemlik ezelde belli ise?
Herkes ne için yaratıldı ise, onu işler. Kendisi için ne kolaylaştırıldı ise onu yapar. (Buhari-Tecrid: 2062)
ALLÂH de ötesini bırak! (6.Enam: 91)
irade ettiğini (Dilediğini) yapar! (85.Burûc: 16)
Muhakkak ki biz her şeyi kaderiyle (yazılı - programlanmış) yarattık! (54.Kamer: 49)
Yani biz, o kaderi kendisinde mevcut olarak, yarattık.
Abdullah (r.a.) anlatıyor:
Şakî anasının karnında şakî olan, sâid de başkasından ibret alandır. dedi.
Bunun üzerine, bu açıklamayı işiten birisi Huzeyfeye (ki Huzeyfe radıyallâhu anh Hz. Rasûlullâhın sır kâtiplerinden birisidir) geldi ve sordu:
Nasıl bir adam hiç iş işlemeden, dünyaya gelmeden, anasının karnında şakî olur?
Huzeyfe (r.a.):
Buna ne şaşırıyorsun, Rasûlullâh (aleyhisselâm)dan işittim, şöyle diyordu:
Nutfenin, yani spermin ana rahmine girmesinden sonra, ALLÂH nutfeye bir melek gönderir. Melek ona şekil verir, göz kulak verir, derisini, etini, kemiklerini meydana getirir. Sonra;
Yâ Rabbi erkek mi, dişi mi olsun, diye sorar. Rabbin de dilediğini hükmeder; melek de yazar.
Sonra;
Yâ Rabbi ömrü ne kadar olsun, diye sorar. Rabbin dilediğine hükmeder, melek de yazar!
Sonra;
Yâ Rabbi rızkı ne olsun, der. Rabbin dilediğine hükmeder, melek de yazar.
Sonra elindeki sahifeye emrolunduğuna bir şey ilave etmeden çıkar. (Müslim)
Enes (r.a.) naklediyor:
Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) şöyle buyuruyor:
Muhakkak ki ALLÂH her rahime bir melek memur etmiştir. Bu melek; Yâ Rabbi bu bir nutfedir, bu alakdır, bu mudgadır der.
Ve sonra ALLÂH bunu yaratmaya hükmettiği vakit melek; Yâ Rabbi erkek mi dişi mi, şakî mi, saîd mi, rızkı nedir, ömrü ne kadardır diye sorar. Ve böylece bunların hepsi de anasının rahmindeyken yazılır buyurdu. (Buhari-Müslim)
Hz. Âli şöyle buyuruyor:
Bir gün Hz. Rasûlullâh oturuyordu ve bir ağaç parçasıyla yeri çiziyordu. Aniden başını kaldırdı ve:
Sizden bir tek kimse yoktur ki cennet ve cehennemdeki yeri bilinmiş olmasın! buyurdu. Yanındakiler:
Yâ Rasûlullâh, şu hâlde niye çalışıyoruz?.. Her şeyi bırakıp tevekkül etmeyelim mi? dediler.
Hz. Rasûlullâh:
Hayır çalışınız! Herkes ne için yaratıldıysa onun için hazırlandırılır! buyurdu. Sonra da;
Veren, sakınan ve kelime-i tevhidi tasdik eden kimseye gelince, biz onu cennete hazırlarız. ALLÂHın hakkını yoksullara vermeyen, sevabından imtina gösteren ve tekzip edeni de cehenneme hazırlarız (92.Leyl: 5-10)
âyetlerini okudu. (Buhari, Müslim, Tırmızî)
Denildi ki:
Yâ Rasûlullâh, sanki şimdi yaratılmışız gibi, bize dinimizi açıkla..? Bugün yaptığımız işler, önceden takdir edilmiş ve yazılmış işler midir, yoksa vukuundan sonra mı bize takdir edilmektedir?
Rasûlullâh:
Hayır! Bilakis, yaptığınız işler önceden takdir edilmiş ve yazılmış olan işlerdir.
Sordular:
Şu hâlde iş yapmanın, çalışmanın ne önemi var?
Her iş yapan kendi işine hazırlanır. (Müslim ve Tırmızî)
Ömer radıyallâhu anh naklediyor:
Yâ Rasûlullâh ne buyurursun? Yaptığımız işler, yepyeni yapılmakta olan bir şey mi, yoksa önceden takdir edilen bir iş mi?
Hz. Rasûlullâh:
Önceden takdir edimiş olan işlerdir ey Hattabın oğlu! Herkes önceden takdir edilmiş olan işlere hazırlanmıştır. Saadet ehlinden olan saadet için çalışır, şekavet ehlinden olan da şekavet için çalışır.
Abdulvahhab Bin Süleym şöyle diyor:
Mekkeye geldim. Ata Bin Ebirebah ile buluştum. Ve;
Ey Ebu Muhammed... Basralılar kader diye önceden yazılmış takdir edilmiş bir şey yoktur, diyorlar..?
Ata da:
Evlatçığım sen Kurân okur musun? dedi.
Evet dedim. Ata (r.a.):
Şu hâlde Zuhruf Sûresini oku dedi.
Ben de:
Ha, mim, açıklayan kitaba yemin ederim ki, biz onu anlayasınız diye Arapça bir Kurân yaptık. Muhakkak ki o nezdimizdeki ana kitapta çok yüce ve hikmetlidir. (43.Zuhruf: 1-4) âyetlerini okudum.
Ata sordu:
Ümmül Kitap, (kitabın anası) nedir, bilir misin?
ALLÂH ve Rasûlü daha iyi bilir dedim. Ata da:
(Ümmül Kitap) O bir kitaptır ki ALLÂH gökleri ve yeri yaratmadan önce onu yazmıştır... Orada, Firavunun cehennemlik olduğu vardır... Orada, Tebbet yeda ebu leheb (Ebu lehebin iki eli kurusun) âyeti vardır, dedi.
Ata demiştir ki!..
Rasûlullâhın arkadaşı Ubade bin Samidin oğlu Velidi bulmuştur. Babanın ölümü anında babanın vasiyeti nedir, diye sordum. Şöyle dedi;
Babam çağırdı ve bana;
Ey oğulcağazım, ALLÂHtan kork. Bil ki; ALLÂHa, kadere, hayr ile şerrin hepsine iman etmedikçe, ALLÂHtan sakınmış olmazsın. Bundan başka bir inanç üzere ölürsen, cehenneme girersin! Muhakkak ki ben Rasûlullâhtan işittim ki:
ALLÂH önce kalemi yarattı. Yaz dedi. Kalem neyi yazayım diye sordu. ALLÂH; Kaderi, olanı ve ebediyete kadar olacak olanı yaz buyurdu. (Tırmızî ve Ebu Davud)
Şimdi gene Ebu Davudtan okuyoruz. Abdullah Bin Fevr şöyle demiştir:
Ubeydullah Bin Kaab (r.a.)ın yanına geldim. Ve kendisine;
Zihnimi kader ile ilgili bazı şeyler karıştırdı. Bana bu hususta bir şeyler anlat. Belki ALLÂH bu vesveseleri kalbimden giderir..?
Ubeydullah radıyallâhu anh buyurdu:
Eğer ALLÂH göklerinde ve yerinde bulunanların hepsine azap verse idi, onlara Rahmeti, onların yaptığı işlerden daha hayırlı olurdu!..
ALLÂH yolunda Uhud dağı kadar altın harcasan, kadere iman etmedikçe, başına geleceğin şaşmayacağına, başına gelmeyenin de asla sana isâbet etmeyeceğine iman etmedikçe ALLÂH bu imanı senden kabul etmez!
Bundan başka bir inanç ile ölürsen cehenneme gidersin.
Abdullah Selemi der ki;
Sonra Abdullah Bin Mesuda gittim; o da aynı şeyi söyledi. Huzeyfetul Yemaniye gittim, o da aynı şeyi söyledi...
Sonra Zeyd Bin Sabite gittim, o da aynı şeyi Hz. Rasûlullâh sallallâhu aleyhi vesellemden nakletti. (Ebu Davud)
Bu da Tırmızîden, iman bahsinden:
Abdullah Bin Amr şöyle demister;
Hz. Rasûlullâh (s.a.v)ı işittim, şöyle diyordu:
Muhakkak yüce ALLÂH yarattıklarını bir karanlık içinde yarattı. Sonra onlara nûrundan saçtı. Bu nûrdan nasibi olan kimse hidâyete erdi. O nûrdan nasibi olmayan kimse de dalâlete saptı. Ve bunun için ALLÂHın ilmine göre kalem kurudu.
Yani işlerin takdiri son bulmuş ve kalemin yazacağı bir şey kalmamıştır.
Ebu Hureyre şöyle demiştir:
Rasûlullâh bize geldi, biz de kader hakkında münakaşa ediyorduk... Buna o kadar kızdı ki yüzü kıpkırmızı oldu; sanki yanaklarına nar suyu sıkılmıştı...
Bununla mı emrolundunuz? Ben bununla mı size gönderildim?.. Sizden önceki ümmetler, bu mesele hakkında münakaşa ettikleri vakit helâk oldular. (Tırmızî)
Bu hadis kader konusunda Hz. Rasûlullâhın söylediklerini aynen kabul etmeyi ve Hz. Rasûlullâhın söyledikleri hakkında değişik yorumlar çıkartarak münakaşa etmeyi yasaklayan bir hadistir.
Tırmızî ve Beyhakide mevcut olan bir hadis:
Aişe (r.a.)dan; Hz. Rasûlullâh şöyle buyrmuştur:
Lânet ettiğim altı kişi vardır ki, onlara ALLÂH ve gelmiş geçmiş bütün Nebi ve Rasûller lânet etmiştir... Bunlar:
1. ALLÂHın kitabına ilave yapan,
2. Kaderi tasdik etmeyen,
3. ALLÂHın zelil kıldığını yükseltmek, azîz kıldığı kullarını da alçaltmak için zorlamalarla insanların başına musallat olan,
4. Mekkenin hareminde yasak olanı işleyen,
5. Benim ehl-i beytime; neslime zulmeden,
6. Benim sünnetimi terk eden; yani getirdiğimden yüz çevirenler!
Her topluluğun takdir edilmiş bir ömrü vardır... Onların ömrünün sonu geldiğinde, ne bir an ertelenebilir, ne de öne alabilirler. (7.Araf: 34)
Eğer Allâh insanları zulümlerinden dolayı sorumlu tutup sonucunu hemen yaşatsaydı, (arz) üzerinde hiçbir DABBE (insan değil insan bedeni) bırakmazdı! Fakat onları hükmedilmiş bir vakte tehir ediyor... Ecelleri geldiği vakit de ne bir saat geri kalırlar, ne de öne geçebilirler. (16.Nahl: 61)
Müslim isimli Rasûlullâh açıklamaları kitabında da eşi Ümmü Habibenin dua ederken Rasûlullâh tarafından şöyle uyarıldığı anlatılmakta:
Ey ALLÂHım, uzun ömür vermek suretiyle, beni, zevcim Rasûlullâhtan, babam Ebu Süfyandan ve kardeşim Muaviyeden faydalandır...
Rasûlullâh kendisine şöyle buyurdu:
Sen ALLÂHtan kesinleşmiş eceller ve zaruri olan birtakım şeyler ve takdir edilmiş birtakım rızıklar hakkında talepte bulundun ki, ALLÂH onlardan hiçbirini ne vaktinden önceye alır, ne de sonraya bırakır.
Eğer ALLÂHtan seni cehennemdeki azaptan, kabirdeki azaptan kurtarmasını isteseydin senin için daha hayırlı olurdu.
Ebu Davuddan bir başka açıklama:
Hasan Basriye sordum: Anlat bana, Âdem (a.s.) gök için mi, yer için mi yaratıldı?
Hasan Basri: Yeryüzü için dedi. Peki ne dersin, korunup da malûm ağaçtan yemeseydi dedim... Ondan yemek zorunda idi dedi.
Allâh Teâlânın; Siz onun aleyhinde fitneye sürükleyecek kudrette değilsiniz meğer ki o cehenneme girecek kimse olsun. (37.Sâffât: 162-163) hakkında bana malûmat ver, dedim. Hasan Basri:
Şeytanlar onları dalâlete saptırmaya muvaffak olamazlar, ancak Allâhın cehennemlik olarak yarattıkları müstesna... buyurdu. (Ebu Davud)
Bu açıklamadan da anlaşılıyor ki bir kişi cehennemlik ise, ancak o takdirde cinler onu saptırıp yanlış yollara sürükleyebilirler!
Fakat ALLÂH cehennemlik değil de, cennetlik diye takdir etmişse o kişiyi, uzaylılar veya cinler saptırıcı bilgilerle yönlendiremezler... Onlar, er geç gerçek ilme ulaşırlar ve uzaylıların yani cinlerin, şerrlerinden ve saptırıcı bilgilerinden kendilerini korurlar.
Enes (r.a.) şöyle demiştir:
Rasûlullâh sık sık:
Yâ mukallibel kulub; sebbit kalbi âlâ dinike diye dua ederdi.
Ey kalpleri çeviren ALLÂH, kalbimi dinin üzere sâbit kıl.
Biz de kendisine;
Yâ Rasûlullâh sana ve getirdiklerine iman ettik. Bizim için korkuyor musun? dedik.
Evet, çünkü kalpler ALLÂHın iki parmağı arasındadır; dilediği gibi onları çevirir buyurdu.
Ebu Hureyreden:
Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tırmızîdeki bir hadis:
Her doğan ancak islâm fıtratı üzere doğar. Sonra ana ve babası onu Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar. Tıpkı bütün uzuvları tam olarak hayvan yavrusunu dünyaya getirdiği gibi. Siz o yavru da bir eksiklik görebilir misiniz?
Sonra Ebu Hureyre;
isterseniz; Yüzünü ALLÂHın o Fıtratına çevir ki, insanları o fıtrat üzerine yaratmıştır... (30.Rûm: 30) âyetini okuyun dedi.
Cennetteki en uzun boylu adam ibrahimdir, etrafındaki çocuklara gelince onlar fıtrat üzere ölen her çocuktur.
Müslümanlardan biri;
Yâ Rasûlullâh, müşriklerden birinin çocukları da buna dâhil mi? diye sordu.
Allâh Rasûlü:
Evet müşriklerin çocukları da, diye cevap verdi.
Ebu Hureyreden, Allâh Rasûlüne:
Müşriklerin küçük çocukları hakkında durum nedir? diye soruldu. Allâh Rasûlü:
Onların ne amel işleyeceklerini ALLÂH en iyi bilir, buyurdu.
Hz. Aişe şöyle dedi:
Bir küçük çocuk öldü, ben de; ne mutlu ona, cennet serçelerinden bir serçe, dedim.
Rasûlullâh buyurdu ki:
Bilmiyor musun ki ALLÂH cennet ve cehennemi yarattı. Birincisi için birtakım insanlar yaratttığı gibi, ötekisi için de birtakım insanlar yarattı.
ALLÂH, cennet için birtakım insanlar yarattı, bunlar babalarının omurga kemiğinde iken daha cennetlik oldu... Cehennem için de birtakım insanlar yarattı ki bunlar, babalarının omurga kemiğinde, iliğindeyken cehennemlik oldu. (Müslim ve Ebu Davud)
Yine Ebu Davudda sahih hadis;
Aişe (r.a.) şöyle demiştir:
Yâ Rasûlullâh müminlerin küçük yaşta ölmüş çocuklarının durumları nedir?
Onlar babalarındandır, buyurdu.
Peki hiçbir amel yapmadan nasıl olur, dedim.
Onların ne amel işleyeceklerini ALLÂH en iyi bilir, dedi.
Yâ Rasûlullâh müşriklerin küçük çocuklarının hâlleri ne olacak? diye sordum.
Onlar da babalarına bağlıdır, buyurdu.
Hiçbir amel işlemeden mi? dedim.
Onlar yaşasaydı ne amel işleyecekti, ALLÂH en iyi bilir, buyurdu.
Ebu Davuddan;
Adamın biri geldi; (Enes r.a.dan)
Yâ Rasûlullâh babam nerededir? diye sordu.
Hz. Rasûlullâh da:
Baban cehennemdedir dedi.
Soruyu soran adam gidince, Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm);
Benim babam da senin baban da cehennemdedir, ateştedir! buyurdu.
Zeyd bin Sabit şöyle buyurmuştur:
Allâh Rasûlü, Neccar oğullarına ait bir bahçede devesi üzerindeyken biz de yanında bulunuyorduk. Deve birden bire ürküp kaçtı. Nerede ise Allâh Rasûlünü üstünden atacaktı. Orada 5, 6 kabir olduğu anlaşıldı.
Bu kabir sahiplerini bilen var mı? diye sordu Rasûlullâh...
Bir adam:
Ben bilirim dedi.
Allâh Rasûlü;
Ne zaman öldüler? dedi.
Adam;
Şirk hâlindeyken öldüler!.. dedi.
Allâh Rasûlü;
Bu Muhammed ümmeti, kabirlerinde sorguya tâbi tutulur! Ölülerinizi gömmekten çekineceğinizinden korkmasam, şu kabirlerden işittiğim azap seslerini ALLÂHın size de işittirmesi için dua ederdim buyurdu.
Müslimdeki bu uyarıda şu anlatılmak istenmektedir:
Kabirde kişi diri diri mevcuttur, kişi diri diri kabre konulur, bu kişi kabirde azap çeker. Bunun çektiği azaptan dolayı çıkardığı sesler eğer dışarıdan duyulsa insanlar bir daha ölü dediği o kişileri mezara gömmezler.
Abdullah bin amr şöyle buyurdu:
Rasûlullâh (aleyhisselâm) elinde sanki iki kitap olduğu hâlde çıkıp geldi...
Bu iki elimdeki iki kitap nedir, bilir misiniz?diye sordu.
Biz de;
Bilmiyoruz yâ Rasûlullâh! Anlatırsan öğreniriz... diye cevap verdik.
Rasûlullâh sağ elindeki kitap için:
Bu âlemlerin Rabbi tarafından yazılmış bir kitaptır. Burada cennetlik olanların isimleri ile, babalarının ve kabilelerinin isimleri vardır dedi ve sonuncusuna kadar bunların vasıflarını anlattı.
Bundan sonra artık bunların arasına ne bir ilave yapılır; ne de hariç bırakılır buyurdu.
Bunun üzerine orada bulunan sahabiler;
Eğer bu olmuş bitmiş bir mesele ise, amelin ne önemi var? dediler.
Rasûlullâh (aleyhisselâm):
Cennet ehli fiillerinin sonunu, cennet ehlinin işlediklerini işleyerek tamamlar! Cehennemlik olan da sonunu, cehennemliklerin amelini işleyerek tamamlar dedi.
Sonra ellerini bir şeyler atar gibi yaptı...
ALLÂH kullarının işlerini karara bağlamıştır. Bir kısmı cennette, bir kısmı da cehennemdedir buyurdu.
Bakın, burada önemli olan bir husus var.
Bahsettiğim açıklama Tırmızîden alınma. Şu ilâveyi de burada hemen belirtelim.
Enes (r.a.)dan rivayet olunarak bu açıklamanın devamında buyuruluyor ki:
ALLÂH bir kula hayır murat ettiği vakit onu çalıştırır.
Nasıl çalıştırılır? diye sordular.
Hz. Rasûlullâh:
Ölümünden önce onu sâlih amel işlemeye muvaffak kılar.
Ölüm öncesindeki son fiil meselesi, bir ölçüde intihar olaylarına da ışık tutuyor...
Bilinçli olarak intihar edenin ebedî cehennemlik olduğu, ebedî cehennemde kalacağı bu hadiste mevcut.
Cennetlik olan, cennetlik bir fiil işleyerek hayatına son verir!
Eğer kişi ebedî cehennemlik ise, şakî ise o zaman cehennemlik olanın amelini işleyerek ölür.
Bilinçli olarak intihar eden kişi, kendisinin cehennemlik olduğunu, bu fiili ile ifade etmiş olur... Bu yüzden bilinçli olarak kasdı mahsusa ile intihar etmiş kişinin cenaze namazı kılınmaz! Çünkü o namaz ona bir fayda sağlamaz; çünkü şakîdir ve son ameli ile, yani intiharı ile bunu kendisi ifade etmiştir!
intihar etmemiş kişinin saîd mi yoksa şakî mi olduğunu, son amelini bilemediğimiz veya göremediğimiz için yorumlayamayız!.. Ama aklı başında intihar eden kişinin o son davranışı gözüküyor, biliniyor! Dolayısıyla, şakî olduğunu kendisi ifade etmiş oluyor ve de cenaze namazı kılınmıyor! Esasen bu kişileri yargılayacak bir makâmda da değiliz!
intihar eden kişiyi Hazreti Rasûlullâha getirmişler ve cenaze namazını kılmasını istemişler... Nasıl öldü? demiş. intihar ederek demişler... Onun üzerine cenaze namazını kılmamıştır.
Tırmızîdeki bir açıklamasında da şöyle diyor Hz. Rasûlullâh:
Ölen bir kişi yoktur ki, pişman olmasın!.. Eğer iyi işler yapmışsa, daha fazla yapamadığına pişman olacak. Günahkâr ise tövbe etmediğine pişman olacak.
Tırmızîden, Hz. Rasûlullâh şöyle buyuruyor:
Ben sizin görmediğinizi görüyor, işitmediğinizi işitiyorum. Gök gıcırdadı ve gıcırdamasında haklı. Çünkü dört parmaklık bir boş yer yoktur ki, orada alnı ile ALLÂHa karşı secdeye kapanmış bir melek bulunmasın.
Vallâhi benim bildiğimi bilseniz az güler ve çok ağlardınız! Kadınlarınızla yataklarınızda zevklenmeyi bırakıp ALLÂHtan imdat dilenmek üzere sokaklara fırlardınız! Kesilip yok olmak üzere olan bir ağaç olmak isterdiniz!
işin içyüzüne vâkıf olan Rasûlullâh (aleyhiselâm)ın bu uyarısını çok çok iyi anlamak zorundayız!..
Acaba neye işaret etmek istiyor?.. Ne anlatmak istiyor bize..?
Hz. Rasûlullâh (aleyhisselâm) zamanında iki kardeş vardı.
Bunlardan biri zamanını kazanç için uğraşarak çalışırdı, diğeri de kazanç için uğraşmaz devamlı Allâh Rasûlünün meclisine devam ederdi.
Bu kazançla uğraşan kişi, kardeşini Allâh Rasûlüne şikâyet etti. Bunun üzerine Hz. Rasûlullâh (s.a.v.) dedi ki:
Belki de sen onun yüzü suyu hürmetine kazanıyorsun dedi. (Tırmızî)
Hz. Rasûlullâhın bir duası yine sahih hadis kitaplarında mevcut;
Allâhümme la mânia lima ateyte, vela muti lima manate, vela radde lima kadayte.
Allâhım mâni yoktur senin verdiğine, senin vermediğini de verecek olan ikinci bir varlık yoktur, senin takdirini de, kazanı da asla kimse geri çeviremez.
Evet dostum, eğer buraya kadar naklettiğim verileri çok iyi kavrayabildiysen;
ALLÂH beni hangi amaçla yaratmış ve programlamışsa, o amaca dönük olarak tüm yaşamım boyunca Ona kulluğumu yerine getireceğim... Ve her birim için de bu böyledir!.. anlamında olarak ve Bilkaderi diyorsun Âmentüde.
Yani Âmentüyü okuyup da ve Bilkaderi deyip de, yani kaderime iman ettim dediğin zaman; bütün bunların takdir edilmiş-olup bitmiş olduğuna iman ettim, kabul ettim demek durumundasın.
Bu konu daha detaylı olarak iNSAN VE SIRLARI isimli kitabımızın KADER bölümünde çeşitli sorulara verilen cevaplarla birlikte tetkik edilebilir.